Μέσα σε ένα κλίμα δικαιολογημένου πανηγυρισμού γιορτάζουμε την Κυριακή της Ορθοδοξίας, που είναι η γιορτή της Μιάς, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας, που είναι ο θρίαμβος της Αλήθειας.

Με αφορμή το μεγάλο αυτό γεγονός θα εξετάσουμε σήμερα τι είναι η Ορθοδοξία, ποια τα χαρακτηριστικά της, η σχέση της με τον Ελληνισμό και η μαρτυρία της στο σύγχρονο κόσμο.

Η Ορθοδοξία είναι η γνήσια προέκταση της Εκκλησίας του Χριστού, Ο πνευματικός χώρος, όπου διδάσκεται ορθά το περιεχόμενο της θείας εξ αποκαλύψεως αλήθειας, βιώνεται το διαρκές παρόν της σωτηρίας και συντελείται η μεταμόρφωση του ανθρώπου και του κόσμου.

Περιεχόμενο της Ορθοδοξίας είναι ο παρατεινόμενος στους αιώνες Χριστός, όπως τον κήρυξαν οι Απόστολοι, όπως τον δίδαξαν οι Πατέρες, όπως τον δογμάτισαν οι Οικουμενικές Σύνοδοι.

Σε όλο το διάστημα της δισχιλιόχρονης ιστορικής της πορείας η Ορθοδοξία αντιμετώπισε κάθε είδους δυσχέρειες. Διήλθε «διά πυρός και σιδήρου», υπέστη επιθέσεις και δέχθηκε διώξεις. Κατά τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο «κλυδωνίζεται, αλλ’ ου καταποντίζεται, χειμάζεται, αλλά ναυάγιον ουχ υπομένει, παλαίει αλλ’ ουχ ηττάται, πυατεύει, αλλά ναυάγιον ουχ υπομένει, πυατεύει αλλ’ ου νικάται». Ζει και νικά διαρκώς η Ορθοδοξία, διότι έχει θεμελιωθεί πάνω στην πέτρα, «η δε πέτρα ην ο Χριστός» (Α’ Κορ. α’, 5).

Η Ορθοδοξία καθοδήγησε την πνευματική ζωή της ανθρωπότητας. Επέδρασε στη διαμόρφωση του δικαίου, στους κοινωνικούς θεσμούς και το φιλοσοφικό στοχασμό. Λέπτυνε την τέχνη, ημέρωσε τα ήθη, εξευγένισε το πολιτειακό δίκαιο, ανέβασε τον άνθρωπο στο ανώτατο σκαλοπάτι των αξιών. Η έννοια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η αξία του ανθρωπίνου προσώπου, η ισότητα των δύο φύλων, το αγαθό της ελευθερίας, οι αγώνες για την παγκόσμια ειρήνη, την καταπολέμηση των φυλετικών διακρίσεων και την κοινωνική δικαιοσύνη αποτελούν πολύτιμα δώρα της Ορθοδοξίας στην ανθρωπότητα. Γενικά η Ορθοδοξία υπηρέτησε με συνέπεια το μεγαλείο του ανθρωπίνου προσώπου σε όλη την απολυτότητα και καθολικότητα με τις οποίες αυτό συνδέθηκε στη χριστιανική ανθρωπολογία.

Ο άνθρωπος ως κορύφωση και συγκεφαλαίωση της θείας δημιουργίας, υπήρξε γι’ αυτήν το καθ’ όλου περιεχόμενο της αποστολής της στον κόσμο και στην ιστορία της σωτηρίας.

Παρόλο που ο χαρακτήρας της Ορθοδοξίας είναι οικουμενικός και οικουμενική η αποστολή της, κανένας δεν μπορεί να αμφισβητήσει την ιδιάζουσα σχέση της με τον ελληνισμό και τα ελληνικά χαρακτηριστικά της. Η Ορθοδοξία συνδέθηκε με τον ελληνισμό με ένα σύνδεσμο αγάπης αιματηρής, θυσίας και θριάμβου. Η Ορθοδοξία μπορεί να μην είναι υπόθεση μόνο της Ελλάδος. Η Ελλάδα όμως είναι υπόθεση της Ορθοδοξίας.

Δεν γνωρίζουμε τι μορφή θα είχε η Ορθόδοξη Εκκλησία χωρίς την ελληνική κληρονομιά. Γνωρίζουμε όμως ότι χωρίς την Ορθόδοξη Εκκλησία Ελλάδα δεν θα υπήρχε σήμερα. Ο εθνικός μας ιστορικός Κων/νος Παπαρρηγόπουλος γράφει: «Το Ελληνικόν Έθνος δεν διεσώθη, τουλάχιστον δεν διέσωσε την ιστορικήν του αξίαν, ειμή διά της τους χριστιανισμού συμμαχίας». Και ο σοφός ιστορικός Σπυρίδων Ζαμπέλιος, σε απόλυτη συμφωνία με τον εθνικό μας ιστορικό, παρατηρεί: «Το όνομα της Ελλάδος άνευ της Ορθοδοξίας δεν ήθελεν ίσως υπάρχει σήμερον ή εντός βιβλιοθηκών και εις σοφών τινων αναμνήσεις».

Η Ορθοδοξία συνέβαλε στην κάθαρση του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και τον βοήθησε να κάνει υπέρβαση της κρίσεως, την οποία διερχόταν.

Κατά τη βυζαντινή περίοδο υπήρξε ο συνεκτικός δεσμός, που σφυρηλάτησε τη συνένωση των πολιτών του βυζαντινού κράτους σε μια κοινή εκπολιτιστική προσπάθεια.

Κατά δε την περίοδο της Τουρκοκρατίας η Ορθόδοξη Εκκλησία διατήρησε την ελληνική παιδεία, καλλιέργησε το ηρωικό πνεύμα με τις θυσίες του κλήρου και ανέστειλε το κύμα του εξισλαμισμού, που ήταν ταυτόχρονα αναχαίτιση του εκτουρκισμού.

Στους καταλόγους των ελληνικών σχολείων και ελλήνων λογίων, που συνέταξαν ο Ματθαίος Παρανίκας και ο Κων/νος Σάθας, τα 2/3 και πλέον των δασκάλων ήταν ιερωμένοι. Μόνον ο Κοσμάς ο Αιτωλός ίδρυσε περισσότερα από 200 σχολεία, σημερινά δημοτικά, και 30 ελληνικά, πραγματικός άθλος για την εποχή εκείνη.

Πολύτιμες υπήρξαν οι υπηρεσίες της Ορθοδόξου Εκκλησίας κατά τον Μακεδονικό Αγώνα, την μικρασιατική καταστροφή, τον ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940, την περίοδο της κατοχής και γενικά σε όλους τους αγώνες της φυλής μας.

Ιδιαίτερα πρέπει να εξάρουμε τον ρόλο της Ορθοδοξίας στα Βαλκάνια ως ενοποιού δυνάμεως και βασικού στοιχείου επιρροής στο γενικότερο πολιτιστικό γίγνεσθαι των χωρών αυτών μετά τις ραγδαίες κοινωνικοπολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ετών, που είχαν ως συνέπεια την πτώση των ολοκληρωτικών καθεστώτων. Σήμερα η Ορθοδοξία είναι η κυρίαρχη πνευματική δύναμη του βαλκανικού χώρου. Σε σύνολο 85.000.000 κατοίκων των Βαλκανίων, οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί ανέρχονται σε 73 περίπου εκατομμύρια.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια ιδιαίτερη εκτίμηση για την Ορθοδοξία και μια αξιοσημείωτη στροφή προς αυτήν. Διαπρεπείς ετερόδοξοι Θεολόγοι εκφράζονται με θαυμασμό για το μεγαλείο και την πνευματικότητα της λατρείας της, την εκφραστικότητα της τέχνης της, το θριαμβευτικό αναστάσιμο χαρακτήρα της, της νηπτικότητα του μοναστικού της ιδεώδους, το δημοκρατικό συνοδικό σύστημα διοικήσεώς της. Ιδιαίτερα εξαίρονται η λατρεία της Ορθοδοξίας και ο μοναχικός της βίος.

Η Ορθοδοξία ανταποκρίθηκε σε κάθε πρόσκληση και πρόκληση της ιστορίας. Ιδιαίτερα σήμερα καθώς μπήκαμε στο νέο ευρωπαϊκό status και αναγκαστικά θα οδηγηθούμε σε ένα πολιτιστικό και πνευματικό συγκρητισμό των λαών της Ευρώπης, η Ορθοδοξία έχει πολλά να προσφέρει όχι μόνο στη διατήρηση της φυσιογνωμίας του εθνικού και πνευματικού μας βίου, αλλά κυρίως ως ζύμη στις αναζητήσεις της Δύσεως. Άλλωστε η Ορθόδοξη Εκκλησία υπήρξε από την αρχή σημαντικός παράγων στη διαμόρφωση της πνευματικής ταυτότητας της Ευρώπης και τους ευρωπαϊκού πολιτισμού.

Η Ορθοδοξία καλείται να δώσει τη μαρτυρία της στο σύγχρονο κόσμο, στα πλαίσια της πιστότητας προς το ιστορικό της παρελθόν. Κυρίως όμως ως οικουμενική, η Ορθοδοξία οφείλει να στρέφεται προς τους Χριστιανούς που βρίσκονται έξω από τους κόλπους της σε πνεύμα αδελφικής αγάπης και κατανοήσεως. Όπως γράφει χαρακτηριστικά ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος «ου γαρ νικήσαι ζητούμεν, αλλά προσλαβείν αδελφούς, εν τω χωρισμώ σπαρασσόμεθα» (PG 36, 440B)!
***
Η Ορθοδοξία, που είναι το χριστιανικό μέτρο, δεν αποτελεί μια παρελθοντολογική έννοια, αλλά είναι η δυναμική μεταμόρφωση του εκάστοτε παρόντος. Έχοντας δικά της δοκιμασμένα κριτήρια ηθικής και βιοθεωρίας καλεί τον άνθρωπο της κάθε εποχής να την ακολουθήσει για να του προσφέρει πληρότητα και ποιότητα ζωής, σωστό κοσμοθεωριακό προσανατολισμό και πραγματική λύτρωση από την ανεστιότητα του παρόντος, τον πόνο και το θάνατο.

Του ΜΙΧΑΗΛ Γ. ΤΡΙΤΟΥ, Καθηγητή Α.Π.Θ., ΠΡΩΙΝΟΣ ΛΟΓΟΣ, 23/03/ 2013

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο [email protected] άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Μέγας Αρχιερατικός Εσπερινός στην πανηγυρίζουσα Ιερά Μονή της Αγίας Κυριακής Λουτρού

Την Τετάρτη 6 Ιουλίου το απόγευμα ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων χοροστάτησε στον Πανηγυρικό Εσπερινό και κήρυξε τον θείο λόγο...

Δημοσιογραφική διάσκεψη «Πολιτιστικό Καλοκαίρι Ταμασού 2022»

Πραγματοποιήθηκε σήμερα Τετάρτη, 6 Ιουλίου 2022, στο χώρο της Ιεράς Μητρόπολης Ταμασού και Ορεινής, δημοσιογραφική διάσκεψη για το «Πολιτιστικό καλοκαίρι Ταμασού 2022» στα πλαίσια...

Η ΕΞΟΔΙΟΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΑΡΙΣΤΗΣ ΓΕΡΟΝΤΙΣΣΗΣ ΕΥΠΡΑΞΙΑΣ

Με βαθύτατη θλίψη τελέσθηκε χθες Τρίτη, 5 Ιουλίου 2022, στις 11 το πρωί, στην Ι. Μονή Παναγίας Φανερωμένης Χιλιομοδίου, η Εξόδιος Ακολουθία της μακαριστής...

Δήλωση του Μητροπολίτου Δημητριάδος σχετικά με το Νομοσχέδιο για τις οργανικές θέσεις των Κληρικών

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Δημητριάδος και Αλμυρού κ.Ιγνάτιος, προέβη στην ακόλουθη δήλωση, κληθείς να σχολιάσει το Νομοσχέδιο της Κυβέρνησης, σχετικά με τις οργανικές θέσεις και τη μισθοδοσία...

O Μητροπολίτης Ν. Ιωνίας Γαβριήλ στην Ουάσιγκτον σε Διεθνή Σύνοδο θρησκευτικής ελευθερίας

Στην Ουάσιγκτον μετέβη ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ν. Ιωνίας, Φιλαδελφείας, Ηρακλείου και Χαλκηδόνος κ. Γαβριήλ, όπου συμμετείχε ως εισηγητής στις εργασίες της 2ης Ετήσιας Διεθνούς...

Επίσκεψη του Διευθυντού της Διεύθυνσης Αστυνομίας Ημαθίας κ. Γεωργίου Αδαμίδη στον Μητροπολίτη Βεροίας

Την Τρίτη 5 Ιουλίου ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων δέχθηκε στο Μητροπολιτικό Μέγαρο Βεροίας εθιμοτυπική επίσκεψη από τον Διευθυντή της...

Αφιέρωμα Μνήμης, Ιστορίας και Πολιτισμού για τη Μικρά Ασία από την Μητρόπολη Σπάρτης

Την Κυριακή 3 Ιουλίου 2022 στο πλαίσιο σειράς εκδηλώσεων με κεντρικό θέμα την επέτειο 100 ετών από τη Μικρασιατική καταστροφή (1922-2022) η Ιερά Μητρόπολη...

ΟΛΟΚΛΗΡΩΘΗΚΑΝ ΟΙ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

Με επιτυχία ολοκληρώθηκαν οι προαγωγικές και διπλωματικές εξετάσεις της Σχολής Βυζαντινής μουσικής της Ιεράς Μητροπόλεως Χαλκίδος, στην έδρα και σε όλα τα παραρτήματά της,...

Αυλαία έπεσε στον 6ο Αγώνα Δρόμου »Το Πέρασμα του Αποστόλου Παύλου» με την βράβευση όλων των θεσμικών φορέων που...

Ο αγώνας δρόμου ''Το Πέρασμα του Αποστόλου Παύλου"πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία το Σάββατο 18 Ιουνίου 2022 με αφετηρία το μνημείο του Αποστόλου Παύλου στη...

Επετειακή Εκδήλωση του Συλλόγου Μικρασιατών Ερμούπολης Σύρου

Στο ιστορικό και εμβληματικό Θέατρο «Απόλλων» της Ερμούπολης, ο Σύλλογος Μικρασιατών Ερμούπολης Σύρου διοργάνωσε απόψε Εκδήλωση με θέμα:«Οι Δρόμοι του Μπαρουτιού». Επρόκειτο για μία...

Ἡ μάνα

 Ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, Δέν ὑπάρχει ἄλλη λέξη ὀμορφότερη μέσα στόν γήινο κόσμο, μέσα σέ ὅλους τούς πολιτισμούς καί τίς ἐποχές, ἀπό τήν λέξη μάνα! Ἡ μάνα εἶναι τό γλυκύτερο πλάσμα...

Αγιασμός Α΄ κατασκηνωτικής περιόδου στην Μητρόπολη Θηβών

Ξεκίνησε τη Δευτέρα 4 Ιουλίου 2022 η Κατασκήνωση της Μητροπόλεως στον Παρνασσό, με την Α΄ κατασκηνωτική περίοδο των κοριτσιών Δημοτικού Σχολείου. Το απόγευμα της...

Έναρξη Α’ κατασκηνωτικής περιόδου Ιεράς Μητροπόλεως Μεσσηνίας

Στις καταπράσσινες πλαγιές του Ταϋγέτου και συγκεκριμένα στη θέση «Σκουρόλακα», στις εγκαταστάσεις των κατασκηνώσεων της Ιεράς Μητροπόλεως Μεσσηνίας «Η ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ», τελέσθηκε το απόγευμα...

Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε η 6η Γιορτή Νεολαίας στην Ιερά Μητρόπολη Κίτρους

Στην κατάμεστη από παιδιά και νέους αυλή του Ιερού Ναού Αγίας Άννης Κατερίνης, πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Δευτέρας 4 Ιουλίου η 6η Γιορτή Νεολαίας...

«Τα άκουσε» ο Παπαθανάσης από τον δήμαρχο Αγρινίου: «Θα έχει μεγαλύτερο πρόβλημα η κυβέρνηση αν δεν γίνει η διχοτόμηση...

«Εξόρμηση» στην Αιτωλοακαρνανία κάνει σήμερα, Τρίτη 5η Ιουλίου,  η Νέα Δημοκρατία καθώς κλιμάκια της επισκέπτονται πολλά μέρη του νομού. Του ενός κλιμακίου επικεφαλής είναι ο...