Μ. Γ. Βαρβούνης, Καθηγητής Λαογραφίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης 

Είναι σε όλους γνωστό ότι την Εκκλησία αποτελούν από κοινού λαϊκά μέλη και κληρικοί, οι ρόλοι των οποίων ρυθμίζονται από τους ιερούς κανόνες, τους Πατέρες της Εκκλησίας και την εν γένει ορθόδοξη παράδοση, ώστε να μην χρειάζεται περαιτέρω συζήτηση το ζήτημα. Ωστόσο αυτά που θα έπρεπε να αποτελούν αυτονόητα, δεν αντιμετωπίζονται ως τέτοια, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται στην καθημερινή λειτουργική ζωή και πράξη δυσλειτουργίες που συχνά χρειάζονται ειδικές ρυθμίσεις για να διευθετηθούν.

Σε γενικές γραμμές το φαινόμενο αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι αμφότερα τα λαϊκά και τα κληρικά μέλη της Εκκλησίας συχνά υπερβαίνουν τους θεσπισμένους ρόλους τους: οι πρώτοι αμφισβητούν έμπρακτα την πρωτοκαθεδρία των κληρικών και οι δεύτεροι συγχέουν κάποτε την διακονία με την κυριαρχία. Κι έτσι, οι συγκρούσεις είναι όχι μόνο αναπόφευκτες αλλά και ενίοτε οξύτατες. Αλλωστε, παρόμοια φαινόμενα έχουν περιγράψει και οι μεγάλοι ηθογράφοι συγγραφείς του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα, με κυριότερα τα παραδείγματα των Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και Αλέξανδρου Μωραϊτίδη.

Συχνές λ.χ. είναι οι συγκρούσεις ανάμεσα στους εφημερίους και τους ψάλτες κάθε ενορίας, αλλά και στους ιερείς και στα μέλη των ενοριακών συμβουλίων. Στην πρώτη μάλιστα περίπτωση αναφέρονται μία ολόκληρη σειρά ευτράπελων διηγήσεων του ελληνικού λαού για τους ανταγωνισμούς και τις συγκρούσεις, με τις ανάλογες αντεκδικήσεις ιερέων και ψαλτών. Και το φαινόμενο δυστυχώς διαιωνίζεται ως και τις μέρες μας, προκαλώντας συχνά αταξία, σύγχυση και αναστάτωση στους πιστούς.

Δεν πρέπει να ξεχνούμε όμως ότι και η εκκλησιαστική μουσική, όπως άλλωστε και η αγιογραφία, αποτελούν θεραπαινίδες της λατρείας, και όχι το κύριο σώμα της. Αυτό σημαίνει ότι ο ψάλτης οφείλει να υπακούει στον ιερέα και να τηρεί εντός του ναού ανάλογη με το λειτούργημα και το διακόνημά του στάση, χωρίς βεντετισμούς, άσκοπες αυστηρότητες και επιδείξεις καταναγκαστικές του ενός ή του άλλου ύφους. Οι πιστοί μας προσέρχονται στους ναούς με την πεποίθηση ότι πηγαίνουν στον οίκο του Θεού, όχι σε ωδείο, και με την βούληση να προσευχηθούν μέσα σε συνθήκες ηρεμίας και κατάνυξης, όχι να ταραχθούν από την ενίοτε απρεπή συμπεριφορά όσων συμμετέχουν στη θεία λατρεία.

Το ίδιο βέβαια συμβαίνει και με τους παντοιοτρόπως διακονούντες στους ναούς, οι οποίοι κάποτε παύουν να είναι οι στενότεροι συνεργάτες του εφημερίου και γίνονται ο μεγαλύτερος εφιάλτης του. Καθώς ο ιερέας προΐσταται της θείας λατρείας και της ανάλογης λατρευτικής σύναξης, παρατηρήσεις προς αυτόν, φωνασκίες και λογομαχίες, ακόμη και ανυπακοή στα κελεύσματά του κατά την ώρα της λατρείας δεν νοούνται για ανθρώπους που θέλουν να θεωρούν εαυτούς «ανθρώπους της Εκκλησίας». Υπάρχει η κατάλληλη ώρα και ο ανάλογος τόπος, μετά την ολοκλήρωση της ακολουθίας, κατά την οποία μπορεί ο καθένας να κάνει τις τυχόν παρατηρήσεις και υποδείξεις του προς τον ιερέα, εφόσον γνωρίζει και το κάνει με σεβασμό και αγάπη. Τόσο ο τόπος και η ώρα, όσο και ο τρόπος, παίζουν εδώ καθοριστικό ρόλο, ώστε να μην προκληθεί σκανδαλισμός των πιστών.

Οι ιερείς πάλι, σε περιπτώσεις ανάλογων προσβολών, οφείλουν να είναι συγκρατημένοι, ανεκτικοί και συγχωρητικοί. Αψιμαχίες, προσβολές και λογομαχίες την ώρα της λατρείας, και με πρωταγωνιστή τον ίδιο τον λειτουργό, δεν νοούνται. Πρέπει να υποδεικνύουν στον παρεκτρεπόμενο τη σιωπή και τη λύση του ζητήματος κατ’ ιδίαν, μετά την ακολουθία, κυρίως δε οφείλουν να μην ξεκινούν αυτοί πρώτοι τη διαμάχη, με άκαιρες και προσβλητικές – συχνά όχι στην ουσία τους αλλά στον τρόπο με τον οποίο εκφέρονται – υποδείξεις και επεμβάσεις. Και βέβαια όσα διαπιστώνονται εδώ δυστυχώς δεν αποτελούν θεωρητικές κατασκευές, αλλά προϊόν πείρας από ανάλογα επεισόδια σε διάφορες ελληνικές περιοχές, που μόνο καλές εντυπώσεις δεν άφησαν σε όσους είχαν την ατυχία να τα παρακολουθήσουν.

Δυστυχώς αυτά που είναι αυτονόητα δεν είναι πάντοτε και συνήθη, ώστε να προκαλούνται σκανδαλισμοί, παραπικρασμοί και το κυριότερο να δίνεται στο εκκλησίασμα η εντύπωση ενός σπαρασσόμενου χώρου, χωρίς σεβασμό και αγάπη. Δηλαδή ακριβώς το αντίθετο από αυτό που πρέπει να είναι η Εκκλησία και η εκκλησιαστική ζωή. Γι’ αυτό και χρειάζεται προσοχή από όλους τους παράγοντες της λατρείας, λαϊκούς και κληρικούς, ώστε να μην προκαλούνται σκάνδαλα που μπορούν να βλάψουν την κοινή αντίληψη γύρω από την Εκκλησία και τη λατρευτική ζωή της.

«Κιβωτός της Ορθοδοξίας»

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Ο εόρτιος Εσπερινός της Παναγίας Φανερωμένης στην Ερμούπολη

Ο Σεβασμιώτατος κ. Δωρόθεος Β’ χοροστάτησε απόψε στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος κατά τον Εόρτιο Εσπερινό της Παναγίας της «Φανερωμένης», θαυματουργή...

Πανηγυρικός Εσπερινός στην Παναγία Μυρτιδιώτισσα στον Κυπάρισσο

Στο γραφικό εκκλησάκι της Παναγίας της Μυρτιδιωτίσσης, στο χωριό Κυπάρισσος του Δήμου Κιλελέρ μετέβη ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος και χοροστάτησε...

Αποστρατικοποίηση και της νήσου Λήμνου… απαιτεί η Άγκυρα με νέα ΝΑΥΤΕΧ

Την ώρα που υποτίθεται ότι η Άγκυρα προχωρά σε αποκλιμάκωση της έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο προκειμένου να δοθεί χώρος στο διάλογο, σημειώνονται νέες προκλήσεις...

Ἀγρυπνία, ἐπί τῇ μνήμῃ τῆς Συλλήψεως τοῦ Τιμίου Προδρόμου

Τήν Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου 2020 καί ὥρα 8.30 τό βράδυ, στόν Μητροπολιτικὸ Ἱερὸ Ναὸ Ἁγίου Βασιλείου Τριπόλεως, τελέσθηκε ἱερὰ Ἀγρυπνία, ἐπί τῇ μνήμῃ τῆς...

Μόρια: Λαθρομετανάστες κατέστρεψαν τον ναό του Αγίου Γεωργίου – Απίστευτες εικόνες

Οι αλλοδαποί έφτασαν στο σημείο να σκίσουν πολλές εικόνες και να γεμίσουν με σκουπίδια το σημείο. Την απόλυτη καταστροφή άφησαν πίσω τους οι μετανάστες, οι οποίοι...

Ο Άγιος Νεομάρτυς Ιωάννης ο εξ Αγαρηνών, ο Βραχωρίτης

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - Καθηγητού Ανάμεσα στη χορεία των Νεομαρτύρων της Εκκλησίας μας υπάρχουν και κάποιοι οι οποίοι χαρακτηρίζονται: «εξ Αγαρηνών». Πρόκειται για πολλούς...

Ἡ Ἀπόκρυφος Γραμματεία – Τό ἀπόκρυφο βιβλίο τοῦ Ἐνώχ

του Αρχιμ. Γρηγορίου Κωνσταντίνου, Δρ. Θεολογίας Ὁ Ἐνώχ θεωρεῖται πώς εἶναι ὁ ἕβδομος μετά τόν Ἀδάμ Πατριάρχης τῶν Ἑβραίων, ὁ ὁποῖος ἔζησε στά χρόνια πρίν τοῦ Κατακλυσμοῦ....

Μεθοδεύεται ἀκύρωσις τῆς ἐτησίου Ἱεραρχίας;!

Tοῦ κ. Παναγιώτου Κατραμάδου Γράφομεν τὸ παρὸν προκειμένου νὰ προφθάσωμεν τὰς ἐξελίξεις καὶ νὰ περισωθῆ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τὸ συνοδικὸν σύστημα τῆς Ἐκκλησίας. Ἕκαστον...

«Κλείνουν το Άγιο Όρος με πρόσχημα τον κορονοϊό ενόψει της επίσκεψης Μισούστιν, δεν υπάρχει έξαρση»

Ο πρωθυπουργός της Ρωσίας, Μιχαήλ Μισούστιν, θα πραγματοποιήσει επίσκεψη στο Άγιο Όρος την ερχόμενη Πέμπτη, ενώ προγραμματίζεται να καταλύσει στην Ιερά Μονή Παντελεήμονος. Η επικείμενη...
video

Φθιώτιδος Συμεών: «Συμπάσχουμε όλοι – Να γίνουν σωστά έργα και όχι μπαλώματα»

Ποιμαντική περιοδεία σε πληγείσες περιοχές πραγματοποιεί ο Μητροπολίτης Φθιώτιδας κ. Συμεών ο οποίος απο την πρώτη στιγμή βρέθηκε κοντά στους πληγέντες και εμφανίστηκε συγκινημένος απο τα...

Ζάεφ σε Βαρθολομαίο: Να δοθεί αυτοκεφαλία στη Μακεδονική ορθόδοξη εκκλησία

Ο πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας, Ζόραν Ζάεφ ζήτησε με επιστολή του στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο να αναγνωριστεί ως αυτοκέφαλη η αυτοαποκαλούμενη «Μακεδονική ορθόδοξη εκκλησία...

Τα πάντα για τη Μονή Τιμίου Προδρόμου του Ακριτοχωρίου Σερρών

Όταν ρώτησαν οι Ιεροσολυμίτες τον Πρόδρομο να τους πει για τον εαυτό του, ποιος είναι, εκείνος απάντησε: «Εγώ φωνή βοώντος εν τη ερήμω». Μέσα...

Πρώτος στον τρύγο των σταφυλιών ο Μητροπολίτης Μαντινείας

Ὁ Σέβασμιώτατος Μητροπολίτης Μαντινείας καί Κυνουρίας κ.κ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ μέ ἐθελοντική ὁμάδα, ἀποτελούμενη ἀπό κληρικούς καί λαϊκούς τῆς Μητροπόλεώς μας, γιά ἄλλη μία χρονιά βρέθηκε τήν Τρίτη 21 Σεπτεμβρίου 2020...

Αυτόφωρο για τους «αρνητές της μάσκας» ζητά με εγκύκλιο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου

Να παρεμβαίνουν αυτεπάγγελτα και να ακολουθούν ακόμα και την αυτόφωρη διαδικασία σε περίπτωση που διαπιστώνουν ότι συγκεκριμένοι πολίτες αρνούνται τη χρήση μάσκας παρά τα μέτρα, ζητά...

Θυρανοίξια Ιερού Ναού Κοιμήσεως Της Θεοτόκου Στομίου

Τα θυρανοίξια του Ιερού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου παραλίας Στομίου τέλεσε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος, παραμονή της εορτής της Συλλήψεως...