Δρ Χριστόδουλος Χατζηχριστοδούλου, Βυζαντινολόγος. Μέλος της Εκκλησιαστικής Επιτροπής Καθεδρικού Ναού Αγίου Μάμαντος Μόρφου

Ο ναός ανήκει στον λεγόμενο φραγκοβυζαντινό ρυθµό και συνδυάζει τη γοτθική τρίκλιτη βασιλική µε τον βυζαντινού τύπου τρουλλαίο ναό. Παρουσιάζει σηµαντικές οµοιότητες µε το καθολικό της Μονής του Αγίου Νεοφύτου στην Πάφο, που είναι της ίδιας χρονολογικής περιόδου (16ος αιώνας). Τα τρία κλίτη διαχωρίζονται από δύο κιονοστοιχίες µε πέντε κίονες ή κάθε µία. Τα τόξα που ενώνουν τους κίονες είναι ημικυκλικά και ξεκινούν από ψευδογοτθικά κιονόκρανα.DSCN1567Στο µέσο του βόρειου τοίχου του ναού ανοίγεται τυφλό τόξο µε περίτεχνο λαξευτό διάκοσµο και στεγάζει τη µαρµάρινη σαρκοφάγο του Αγίου Μάµαντος του 3ου αιώνα μ.Χ. Από τη σαρκοφάγο οι πιστοί λαμβάνουν αγιασμένο έλαιο, το οποίο χρησιμοποιούν για τις θεραπείες κυρίως των ασθενειών των αυτιών. Το ανατολικό άκρο του βόρειου κλίτους είναι αφιερωµένο στην Αγία Τριάδα (εορτάζει τη Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος) και στους γονείς του αγίου Μάμαντος, αγίους Θεόδοτο και Ρουφίνα (εορτάζουν στις 31 Αυγούστου) και το αντίστοιχο του νότιου κλίτους είναι αφιερωμένο στην Αγία Άννα (εορτάζει στις 25 Ιουλίου και στις 9 Δεκεμβρίου). Οι άγιες Τράπεζες και των δύο παρεκκλησίων καθώς και οι Προθέσεις τους διανοίγονται στον ανατολικό τοίχο.DSCN1574Αρχικά ο ναός έφερε χαµηλό κτιστό τέµπλο µε µαρµάρινα θωράκια, πάνω στο οποίο τοποθετήθηκε ξυλόγλυπτο εικονοστάσιο, που χρονολογείται στον 16ο αιώνα, αλλά έχει υποστεί µμεταγενέστερες επεµβάσεις. Οι τοιχογραφίες στις δυτικές πλευρές των δύο κιόνων, που είναι ενσωματωμένοι στο εικονοστάσιο παριστάνουν τους Αποστόλους Πέτρο και Παύλο. Στην κόγχη της Πρόθεσης υπάρχει τοιχογραφία µε τον Άρτο της Ζωής. Οι τοιχογραφίες χρονολογούνται στον 16ο αιώνα. Το ξυλόγλυπτο κιβώριο που καλύπτει την αγία Τράπεζα, το σημαντικότερο ίσως κιβώριο που σώζεται στην Κύπρο χρονολογείται γύρω στα μέσα του 16ου  αιώνα και η ζωγραφική του υπογράφεται από τον ζωγράφο Σίλβεστρο Αξιώτη.DSCN1539Ο ναός του Αγίου Μάµαντος είναι κτισµένος με πωρόλιθο στα ερείπια δύο παλαιοχριστιανικών βασιλικών και ενός µεσοβυζαντινού ναού, ο οποίος φαίνεται ότι παρέµεινε σε χρήση πιθανώς µέχρι την ανέγερση του σηµερινού ναού στο α΄ μισό του 16ου αιώνα από τον φεουδάρχη της περιοχής Ευγένιο Συγκλητικό. Μέσα στο ναό εντοπίστηκαν μεσαιωνικές ταφές, στοιχείο που οδηγεί ότι αυτός χρησιμοποιήθηκε και ως κοιμητηριακός. Ήδη από τον 16ο αιώνα ο ναός αποτελούσε καθολικό Μονής αφιερωμένης στον Άγιο Μάµαντα. Τη Μονή επισκέφθηκε το 1727 και το1735 ο Ρώσος περιηγητής Βασίλειος Μπάρσκυ. Κατά την επίσκεψή του το 1727 περίγραψε τον ναό, ενώ κατά το 1735 σχεδίασε το μοναστήρι. Σε μαρμάρινο κίονα της δυτικής εισόδου ο Μπάρσκυ άφησε γραπτή ενθύμηση της επίσκεψής του στο ναό.StMamasΤο 1907 στη δυτική και τη βόρεια πλευρά κατασκευάστηκε υπόστεγο (ηλιακός) από τον εργολάβο Γεώργιο Ασσιώτη από το Καϊµακλί. Την ίδια εποχή έγινε και το λιθανάγλυφο προσκυνητάρι στη δυτική πλευρά του ναού. Το 1918 κτίστηκε το κωδωνοστάσιο στη βορειοανατολική γωνιά του ναού.cΟ ναός πανηγυρίζει στις 2 Σεπτεμβρίου και την Κυριακή των Βαΐων. Πριν από την τουρκική εισβολή γινόντουσαν μεγάλες εμποροπανηγύρεις και πλήθη πιστών προσέτρεχαν στην χάρη του Αγίου.

Ο ναός κατελήφθη το 1974 από τα τουρκικά στρατεύματα και μετατράπηκε σε «μουσείο εικόνων». Στον ναό φυλάσσεται προσωρινά και η θαυματουργή εικόνα του Χρυσοσώτηρος από την κατεχόμενη Ακανθού. Από το 2004 τελείται στον τουρκοκρατούμενο ναό από τον Πανιερώτατο Μητροπολίτη Μόρφου κ. Νεόφυτο Εσπερινός και θεία Λειτουργία την 1η και 2α Σεπτεμβρίου αντίστοιχα, για την εορτή του Πολιούχου αγίου της Μόρφου Μεγαλομάρτυρος Μάμαντος. Στις φετινές (2014) εορταστικές ακολουθίες θα παραστεί και ο Πανιερώτατος Μητροπολίτης Λεμεσού κ. Αθανάσιος.

Τέλος θα πρέπει να σημειώσουμε ότι για τη διοργάνωση της πανηγύρεως η Εκκλησιαστική Επιτροπή του Αγίου Μάμαντος Μόρφου συνεργάζεται με τους Δήμους Μόρφου και Ακανθούς, προς τους οποίους ευχόμαστε το ποθούμενον ως τάχιστα!

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Ο Άγιος Αρτέμιος ο Μεγαλομάρτυρας

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ  Θεολόγου – Καθηγητού Πολλοί άγιοι της Εκκλησίας μας κατείχαν υψηλά αξιώματα στις κρατικές υπηρεσίες των χωρών τους. Στα πρωτοβυζαντινά χρόνια μια πλειάδα...

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: Κανονικά και με την παρουσία πιστών η Λιτανεία του Αγ. Δημητρίου

Κατόπιν δημοσιευμάτων που είδαν το φως της δημοσιότητας τις τελευταίες ημέρες και της έντονης παραφιλολογίας που αναπτύχθηκε, σχετικά με το θέμα της Λιτανείας του...

Το 21΄ στην Εύβοια και τις Βόρειες Σποράδες

Τη Δευτέρα 18 Οκτωβρίου 2021 το βράδυ, ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας, Μητροπολίτης Χαλκίδος κ. Χρυσόστομος, μετέβη στον Μητροπολιτικό Ι. Ναό Αγίου Δημητρίου Χαλκίδος, όπου...

ΠΑΤΡΑ: Ο π. Αναστάσιος Γκοτσόπουλος μιλά για την δίκη του! Ποιους βάζει «στο κάδρο»

Συνέντευξη στον Κωνσταντίνο Μάγνη Δεν περιμένουμε μάσκες, χαιρετισμό με τους αγκώνες και άλλα συναφή. Διαβεβαιώνουμε από πλευράς μας, για το τυπικό, ότι είμαστε υγειονομικά αβλαβείς....

Αντιδράσεις από Iεράρχες για «βεβιασμένη κούρσα» διαδοχής του Αρχιεπισκόπου Κρήτης

Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες της «ΝΚ», η συνεδρίαση της Επαρχιακής Συνόδου τη Δευτέρα, 18 Οκτωβρίου ήταν θυελλώδης, καθώς υπήρξαν ιεράρχες, που - επιβεβαιώνοντας το χθεσινό...

Επετειακή εκδήλωση της Ι.Μ. Ιλίου στα πλαίσια των εορτασμών για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση του...

Σε εορταστικό κλίμα και με αξιοσημείωτη επιτυχία, πραγματοποιήθηκε το απόγευμα του Σαββάτου 16 Οκτωβρίου 2021, στο Δημαρχείο Αχαρνών, η επετειακή εκδήλωση που διοργανώθηκε από...

Δοξολογία στον Ναό της Αγίας Σκέπης για τα 109α Ελευθέρια της Έδεσσας

Την Δευτέρα 18 Οκτωβρίου, μνήμη του αγίου αποστόλου και ευαγγελιστού Λουκά, πολιούχου της Έδεσσας, εορτάσθηκαν τα 109α ελευθέρια της της πόλης από τον Τουρκικό...

Τριετές Μνημόσυνο Επισκόπου Τανάγρας Πολυκάρπου

Την Κυριακή 17 Οκτωβρίου 2021 ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Θηβών κ. Γεώργιος συνιερούργησε με τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Καρπενησίου κ. Γεώργιο στο Ιερό Ησυχαστήριο Αναλήψεως του...

Χειροτονία νέου κληρικού στον Ι.Ν. Αγίας Παρασκευής Καναλίου Πρεβέζης

Χειροτονία νέου κληρικού τελέστηκε το Σάββατο 16 Οκτωβρίου 2021 στον Ιερό Ναό Αγίας Παρασκευής Καναλίου Πρεβέζης. Στην Θεία Λειτουργία προεξήρχε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας...

Χειροτονία Νέου Διακόνου στην Ιερά Μητρόπολη Γλυφάδας

Μέσα σέ κλῖμα πνευματικῆς εὐφροσύνης τήν Κυριακή 17η Ὀκτωβρίου 2021 τιμήθηκε στήν τοπική μας Ἐκκλησία ἡ μνήμη τῶν Ἁγίων Πατέρων, τῶν συγκροτησάντων ἐν Νικαίᾳ...

Χειροτονία Πρεσβυτέρου στην Ιερά Μονή Μακαριωτίσσης

Το Σάββατο 16 Οκτωβρίου 2021 ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Θηβών κ. Γεώργιος τέλεσε τη Θεία Λειτουργία στην Ιερά Μονή Μακαριωτίσσης. Στη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας...

ΚΘ´ ΔΗΜΗΤΡΙΑ 2021 στην Χαλκίδα

Ὁ Μητροπολιτικός Ἱερός Ναός τοῦ Ἁγίου Δημητρίου Χαλκίδος, στό πλαίσιο τῶν φετινῶν ΚΘ´ Δημητρίων 2021, ἔχει τήν πνευματική χαρά νά Σᾶς προσκαλέσει στήν παρουσίαση...

Εορτάσθηκε μεγαλόπρεπα ο Πολιούχος της Λαμίας Ευαγγελιστής Λουκάς

Με βυζαντινή μεγαλοπρέπεια και με πάνδημη συμμετοχή του λαού εορτάσθηκε την Δευτέρα 18 Οκτωβρίου η Ιερά Μνήμη του Πολιούχου και Ελευθερωτού της πόλεως Λαμίας,...

Στέλνουν επιτροπή στον Αρχιεπίσκοπο Κρήτης με την ευλογία του Πατριάρχη

Ἡ Ἱερά Ἐπαρχιακή Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας Κρήτης συνῆλθε σήμερα Δευτέρα, 18 Ὀκτωβρίου 2021, σέ Συνοδική Συνεδρία, μέ μοναδικό θέμα Ἡμερήσιας Διάταξης, τή συζήτηση καί...

Έκλεισε μοναστήρι στην Ι.Μ. Μαντινείας λόγω κρουσμάτων κορωνοϊού

Α Π Ο Φ Α Σ Ι Σ Κατόπιν βεβαιώσεως τῶν ἁρμοδίων ὑγειονομικῶν Ἀρχῶν τῆς πόλεώς μας ὅτι ἐνεφανίσθησαν  κρούσματα τῆς νόσου COVID-19 εἰς τήν...