Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων κ. Τιμόθεος, το εσπέρας του Σαββάτου 26 Ιουλίου 2025, επί τη ιερά μνήμη του αγίου και ενδόξου μεγαλομάρτυρος Παντελεήμονος του ιαματικού, χοροστάτησε στην ακολουθία του Εσπερινού και ομίλησε στο Ιερό Παρεκκλήσιο Αγίου Παντελεήμονος της ομωνύμου συνοικίας της πόλεως Καρδίτσης.
Κατά την ομιλία του, ο Σεβασμιώτατος ανέπτυξε θεολογικά και βιωματικά τον λόγο περί θείας κρίσεως, σωτηρίας και αγιότητος, αντλώντας παραδείγματα από τη ζωή του τιμώμενου Αγίου. Ανέφερε χαρακτηριστικά:
«Βασική θέση και διδασκαλία της Εκκλησίας μας, της Ορθοδόξου δογματικής διδασκαλίας μας, αδελφοί μου, είναι ότι ο Κύριός μας ο Ιησούς Χριστός δεν ήλθε στον κόσμο, ίνα κρίνει τον κόσμον, ἀλλ’ ίνα σωθεί ο κόσμος δι’ Αυτού. Έτσι ακριβώς το καταγράφει ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Ιωάννης στο Ευαγγέλιό του. Και μάλιστα ισχυροποιείται αυτή η θέσις της διδασκαλίας της Εκκλησίας μας για δύο λόγους.
Ο πρώτος είναι, πάλι, όπως μας τον αποκαλύπτει ο Κύριός μας ο Ιησούς Χριστός, το Ευαγγέλιο της Διαθήκης, όπως λέγεται, από το 16ο κεφάλαιο δηλαδή του κατά Ιωάννην Ιερού Ευαγγελίου, εκεί όπου ο Κύριος ομιλεί με τους μαθητές Του και το διαβάζουμε εμείς ως πρώτο Ευαγγέλιο της Ακολουθίας των Παθών, του Όρθρου δηλαδή της Αγίας και Μεγάλης Παρασκευής, την Μεγάλη Πέμπτη το βράδυ, όπου εκεί ο Κύριός μας αποκαλύπτει στους Μαθητές ότι «ὁ Θεός Πατήρ πάσαν τὴν κρίσιν ἔδωκεν τῷ Υἱῷ». Αυτός δηλαδή, ο οποίος θα μας κρίνει, εμάς, τους βεβαπτισμένους Ορθοδόξους Χριστιανούς είναι ο Κύριός μας ο Ιησούς Χριστός. Και μάλιστα αυτό το γεγονός, του ότι ο ουράνιος Πατέρας έδωσε την κρίση στον Υιό, πάλι έχει την Ορθόδοξη δογματική του ερμηνεία. Διότι ο Κύριός μας ο Ιησούς Χριστός είναι Θεάνθρωπος Κύριος, άνθρωπος και Θεός, ομοιοπαθής κατά το ανθρώπινον με εμάς. Άρα μπορεί να κατανοήσει την ανθρώπινη φύση, την ανθρώπινη κατάσταση, για να μπορέσει δικαίως να την κρίνει.
Άρα λοιπόν, μέσα από αυτήν την πολύ συντετμημένη αναφορά, την οποία σας έκανα γύρω από την Ορθόδοξη δογματική διδασκαλία της Εκκλησίας μας, γνωρίζουμε ότι η κρίσις του κόσμου παραδίδεται στον Ιησού Χριστό. Και αυτό, γίνεται ακόμη – αν το θυμηθούμε λίγο όλοι μας – περισσότερο αντιληπτό, γιατί το ομολογούμε όλοι μας, με το Σύμβολο της Πίστεως, το «Πιστεύω», όπου λέμε ότι πιστεύουμε εἰς ἕνα Θεόν, καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, και και και… στα τελευταία άρθρα του Συμβόλου της Πίστεως λέμε ότι ο Ιησούς Χριστός «θὰ ἔλθῃ κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς».
Άρα, λοιπόν, η παρουσία – κατά την ένδοξη παρουσία, τη Δευτέρα – του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, σκοπό έχει να αποκατασταθούν οι άνθρωποι, να αποκατασταθεί η κτίσις, να αποκατασταθεί η δημιουργία του Θεού και να υπάρξει έτσι, δι’ αυτού του τρόπου, η βεβαιότητα ότι ο Ιησούς Χριστός θα κρίνει τον κόσμο.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι φεύγουμε εμείς οι άνθρωποι από τα γεγονότα της Κρίσεως. Γιατί; Γιατί μας λέγει πάλι ο ίδιος ο Κύριός μας ο Ιησούς Χριστός: «νῦν κρίσις τοῦ κόσμου ἐστί». Έτσι, τώρα – λέγει – είναι η κρίσις του κόσμου. «Ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου ἐκβληθήσεται ἔξω». Για τον διάβολο λέγει, ότι θα εκδιωχθεί ο διάβολος. Ποια είναι η κρίσις η τωρινή; Και πώς γίνεται η εκδίωξις του διαβόλου; Αυτό, λοιπόν, έρχονται να μας το απαντήσουν, στη ζωή της Εκκλησίας, οι Άγιοί μας. Οι άνθρωποι, οι Άγιοι της πίστεως, οι θεομένοι κατά χάριν άνθρωποι, οι οποίοι πίστεψαν εις το όνομα του Ιησού Χριστού, Τον εμπιστεύτηκαν, Τον ομολόγησαν με τη ζωή τους και πήραν το παράδειγμα του Ιησού Χριστού και Χριστοποιήθηκαν. Έγιναν, δηλαδή, οι ίδιοι Χριστοί, μικροί Χριστοί κατά χάριν.
Και αν μελετήσουμε με πολλή προσοχή τον βίο του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Παντελεήμονος του Ιαματικού, Αναργύρου Ιατρού και θαυματουργού, θα δούμε πράγματι αυτή την πορεία, όπως την καταγράφει το Ευαγγέλιό μας και το πώς, δηλαδή, οι Άγιοι ακολουθούν την Ευαγγελική ζωή, ώστε με όλη τη ζωή τους να ομοιάσουν στον Κύριό μας τον Ιησού Χριστό. Και βλέπετε ότι μόνοι μας βάζουμε την κρίση μέσα στη ζωή μας. Τι σημαίνει αυτό; Κάνουμε παραλληλισμούς. Λέμε: «Αυτός είναι έτσι», «Ο άλλος είναι αλλιώς», «Εκείνη… εκείνο…», «Εκείνη το άλλο…» Να, λοιπόν, η κρίσις. Η κρίσις, όχι γιατί την κάνει ο Θεός. Όχι γιατί την κάνει ο Κύριός μας ο Ιησούς Χριστός – που είναι δικό Του γεγονός το γεγονός της Κρίσεως – αλλά γιατί μέσα στην Εκκλησία έχει εγκατασταθεί το Άγιο Πνεύμα, το οποίον οδηγεί την Εκκλησία εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν, και έχουμε τη δυνατότητα να κρίνουμε, να επικρίνουμε – κακώς βέβαια, πολλές φορές, λάθος, σφαλερό λάθος – να επικρίνουμε εμείς, γιατί εμείς δεν είμαστε καλύτεροι από τους άλλους. Και είναι πολύ βασικό αυτό, το οποίο θα πρέπει να το μάθουμε και αυτό πνευματικά στη ζωή μας και παράλληλα να αναπτύσσεται η παρουσία μας μέσα στον χώρο της Εκκλησίας, γύρω από τα πράγματα του Θεού και του κόσμου, δηλαδή το πώς θα ενωθεί ο κόσμος με τον Θεό. Αυτό το οποίον έκαναν οι Άγιοι, όπως έκανε και ο Άγιος Παντελεήμων.
Ο πατέρας του ήταν ειδωλολάτρης – το ακούσαμε και από τα Ιερά ψάλματα – παρότι εκείνος πίστευε στην ειδωλολατρική θρησκεία, ο Ιερός Παντολέων – γιατί αυτό ήταν το όνομά του, Παντολέων – αφού εσπούδασε την ιατρική επιστήμη στη Νικομήδεια και έγινε ένας πράγματι, για την εποχή εκείνη, εξαίρετος επιστήμονας ιατρός, παράλληλα, ο σημερινός Ιερομάρτυρας που εορτάσαμε το πρωί, ο Άγιος Ερμόλαος, τον κατήχησε, τον βάπτισε, τον οδήγησε στην διδασκαλία της Ορθοδόξου Πίστεως, και έγινε ο Παντολέων κοινωνός Θείας δόξης. Μετέσχε, δηλαδή, με τη γνώση του και με τη συναναστροφή του, εις την παρουσία του Ιησού Χριστού, αφού εγνώρισε τον Ιησού Χριστό. Και ξέρετε, όποιος γνωρίζει τον Ιησού Χριστό – όπως ερμηνεύεται η λέξη «γνώση», τόσο στην Παλαιά όσο και στην Καινή Διαθήκη – σημαίνει σχέση. Απέκτησε σχέση με τον Θεό. Συνομιλούσε και συνυπήρχε μαζί με τον Θεό. Γι’ αυτό και όλα τα υπόλοιπα στη ζωή του ήταν φυσικά, φυσιολογικά, απλά, και είχαν μια ουσιαστική εξέλιξη: γνώση της ιατρικής επιστήμης, γνώση του Θεού, γνώση των ανθρώπων.
Ο Παντολέων – προσέξτε! – γίνεται Παντελεήμων! Ελεεί τους πάντες. Αυτό σημαίνει. Ανάργυρος Ιατρός: χωρίς να πληρώνεται, προσέφερε τις ιατρικές του γνώσεις και την ιατρική του επιστήμη εις τους ασθενείς της εποχής του. Και όχι μόνον εκεί, αλλά προχώρησε και περισσότερο, όταν πλέον έγινε γνωστή η πίστη του, όταν έγινε γνωστή η παρουσία του μέσα στα πράγματα του χώρου που ζούσε και όπου έκανε κάτι διαφορετικό από τους άλλους ιατρούς. Δηλαδή, να μην αμείβεται. Να προσφέρει τις υπηρεσίες του, τις ιατρικές του γνώσεις, όχι μόνο στους ανθρώπους με πολλή αγάπη και ανιδιοτελώς, αλλά ακόμη και στα ζώα, για να δείξει έτσι ότι όχι μόνον σέβεται, αλλά αγαπά και την κτίση του Θεού, τη δημιουργία του Θεού, τα δημιουργήματα του Θεού.
Για δέστε λοιπόν τώρα, εάν βάλουμε τον εαυτό μας και τη σκέψη μας στον βίο του Αγίου Παντελεήμονος… Πόσο θα αρχίσουμε να κρίνουμε τον εαυτό μας! Τι κάναμε εμείς απ’ αυτό που έκανε ο Άγιος; Πώς συμπεριφερθήκαμε; Όταν μια οχιά δάγκωσε ένα βόδι και ψόφησε, εκείνος το ανέστησε. Όχι για να δείξει τη δύναμή του, αλλά για να το δώσει στον πτωχό ιδιοκτήτη του, για να μπορέσει να ζήσει την οικογένειά του.
Βλέπετε, άλλα τα μέτρα του Θεού και των Αγίων, άλλα τα μέτρα τα δικά μας. Εμείς, αν είχαμε τέτοια δύναμη, θα το κάναμε για να κομπάσουμε. Γιατί είμαστε φιλόδοξοι. Είναι κι αυτό μέρος της ειδωλολατρίας. Η ειδωλολατρία δεν είναι τα άψυχα ξόανα, των Ολύμπιων θεών ή όσων άλλων κατασκευασμένων θεών υπάρχουν. Ειδωλολατρία είναι το πνεύμα της ειδωλολατρίας, που όπως μας καταγράφουν οι Πατέρες, είναι τρεις καταστάσεις: φιληδονία, φιλοχρηματία και φιλοδοξία. Οι Άγιοι – τότε και σήμερα – εναντιώνονται σε αυτήν την ειδωλολατρική κατάσταση που έχουν οι άνθρωποι στη ζωή τους. Ταυτίζονται με τον Θεό και, κατά συνέπεια, ταυτίζονται και με τους άλλους ανθρώπους. Γιατί ο Θεός ἐφανερώθη ἐν σαρκί.
Εμείς έχουμε αποκεκαλυμμένο Θεό, ο οποίος μας προσφέρθηκε και μας δόθηκε για μας! Για μας! «Χάριτι ἐστέ σεσωσμένοι», λέγει ο Απόστολος Παύλος. Με τη Χάρη του Θεού σωζόμαστε. Ούτε με νηστείες σωζόμαστε, ούτε με φιλανθρωπίες σωζόμαστε, ούτε αν κάνουμε τούτο ή εκείνο σωζόμαστε. Όλα αυτά χρειάζονται μεν, γιατί συνεπικουρούν. Τι συνεπικουρούν; Την πνευματική μας κατάσταση και ανύψωση ενώπιον του Θεού και ενώπιον των ανθρώπων. Αλλά η Χάρις και η Σωτηρία δι’ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο, και είναι δωρεά· μας προσφέρεται.
Άρα, λοιπόν, ακόμη και οι Άγιοι της Πίστεώς μας είναι δωρεά του Θεού σε εμάς τους ανθρώπους. Και το καθετί που έχουμε στη ζωή μας είναι δωρεά του Θεού σε εμάς, τους ανθρώπους. Ο Άγιος Παντελεήμων – ο Παντολέων – έγινε Παντελεήμων, γιατί κι εκείνος αποφάσισε να δωρίσει το είναι του στους άλλους ανθρώπους. Και εμείς τώρα – μέσα στο κάμα, της 26ης και 27ης Ιουλίου, με αυτές τις μεγάλες υψηλές θερμοκρασίες – είμαστε εδώ απόψε, όλοι μας. Γιατί; Για να προσκυνήσουμε τον Άγιο, το ιερό του εικόνισμα, το ιερό του λείψανο, να πάρουμε χάρη από τη Χάρη του, αλλά και να προχωρήσουμε λίγο καλύτερα και ουσιαστικότερα πνευματικά εις τη ζωή μας. Να γίνουμε και εμείς Παντελεήμονες. Να ζήσουμε και εμείς αυτή τη χαρά του Χριστού και της αλληλοπεριχωρήσεως του Χριστού και των Αγίων στη ζωή της Εκκλησίας. Να, λοιπόν, πώς γίνεται η Κρίσις μέσα στην Εκκλησία.
Ο Χριστός, όταν ενδόξως θα παρουσιαστεί για να μας κρίνει, θα κρίνει τον καθέναν από εμάς και την καθεμία από το μέτρο της αγάπης μας και της προσφοράς μας στους άλλους και στο κοινό καλό. Γιατί; Γιατί μας το είπε Εκείνος: «Όταν θα με ταΐσετε, και θα με ποτίσετε και θα με ενδύσετε, ως τον τελευταίο και έσχατο άνθρωπο, από εκείνους που δεν τους δίνει κανείς σημασία, τότε το κάματε σε Εμένα». Και ο Παντελεήμων αυτό έκανε. Δεν έκανε κάτι άλλο. Και ξέρετε, εκεί είναι η κρίσις του Θεού. Ο Θεός ακόμη δεν μας έχει κρίνει. Ακόμη και οι Άγιοι της Πίστεώς μας περιμένουν την κρίση του Θεού. Μπορεί για εμάς να είναι εγνωσμένα, χαριτωμένα πρόσωπα μέσα στον χώρο της Εκκλησίας και τους τιμούμε, αλλά περιμένουν την κρίση του Θεού. Ένα πρόσωπο δεν περιμένει τη Δευτέρα Παρουσία. Ένα πρόσωπο έχει κριθεί και δεν περιμένει να ξανακριθεί. Είναι η Κυρία Θεοτόκος, η οποία εκρίθη κατά την ώρα της συνομιλίας της με τον Αρχάγγελο Γαβριήλ, όταν της ανακοίνωσε ότι θα γεννήσει τον Υιό και Λόγο του Θεού, και του απάντησε: «Ἰδοὺ ἡ δούλη Κυρίου· γένοιτό μοι κατὰ τὸ ῥῆμά σου».
Έβγαλε από πάνω της οτιδήποτε ανθρώπινο, οποιαδήποτε ηδονή, οποιαδήποτε ευχαρίστηση, και παραδόθηκε ολόκληρη στον Θεό. Και ο Θεός της έδωσε αυτή τη δυνατότητα. Ποια; Να είναι Παναγία. Πάνω από όλους τους Αγίους. Να έχει την πληρότητα της αγιότητος. Μετέχουμε και εμείς σε αυτήν την αγιότητα. Γιατί η Παναγία είναι η μητέρα μας. Είναι μητέρα του Θεού, αλλά και μητέρα όλων των ανθρώπων. Και μετέχουμε σε αυτή τη δόξα της Παναγίας, όταν ζούμε βέβαια, όπως έζησε Εκείνη. Μετέχουμε στη ζωή και στη δόξα των Αγίων, όταν ζούμε και πορευόμαστε όπως έζησαν εκείνοι. Αυτό, λοιπόν, συνθέτει την παρουσία των Αγίων μέσα στη ζωή μας και μέσα στη ζωή της Εκκλησίας.
Ο Άγιος Παντελεήμων ευεργετεῖ, γιατί πάντας ἐλεεῖ. Αλλά θα πρέπει κι εμείς να μάθουμε. Και για να μάθουμε, θα πρέπει να ψηλαφήσουμε πραγματικά και ουσιαστικά, μέσα στο βάθος των γεγονότων, τη ζωή του Αγίου· και να τον μιμηθούμε· και να ζητήσουμε από αυτόν να είναι παρών στη ζωή μας, να αλλάξει τον τρόπο της σκέψεώς μας, τις εγωπαθείς και ιδιοτελείς καταστάσεις μας· να μας αλλοιώσει, να μας χαριτώσει, να μας ενδυναμώσει, και να μας κάνει κι εμάς Παντελεήμονες εις τη ζωή μας.
Το εύχομαι λοιπόν σε όλους και σε όλες, παράλληλα με τη Χάρη και τη σκέπη του Αγίου Παντελεήμονος, να πορευόμαστε εις τη ζωή μας, να χαριτωνόμαστε και να αγιαζόμαστε, και να απολαμβάνουμε τις χαρές – τις χαρές που δίνει η κατά Χριστόν πνευματική ζωή».
