ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού

Το Κολυβαδικό Κίνημα του 18ου αιώνα υπήρξε ένας σημαντικός ιστορικός σταθμός στην εκκλησιαστική μας ιστορία, καθ’ ότι διαδραμάτισε ισχυρό ανανεωτικό ρόλο στην Ορθοδοξία μας, η οποία ασφυκτιούσε από τις παρεμβάσεις της αιρετικής δυτικής χριστιανοσύνης. Ένα από τα κύρια πρόσωπα αυτού του κινήματος υπήρξε ο άγιος Αθανάσιος ο Πάριος. Ένας μεγάλος άγιος της Εκκλησίας μας και διδάσκαλος του Γένους.
Γεννήθηκε το 1722 στο Κώστο της Πάρου. Ο πατέρας του ονομαζόταν Απόστολος Τούλος και η μητέρα του Κωστιανή, οι οποίοι του διδάξαν τη ευσέβεια και φρόντισαν να τον σπουδάσουν. Τα πρώτα γράμματα τα έμαθε στο Κώστο και στη συνέχεια φοίτησε Σχολή της Μονής Αγίου Αθανασίου Ναούσης Πάρου ή στη Σχολή Παναγίου Τάφου στη Σίφνο. Στα 1745, ο ίδιος 23 χρονών πήγε στη Σμύρνη για να ανώτερες σπουδές στην εκεί φημισμένη «Ευαγγελική Σχολή», για έξι χρόνια. Το 1751 πήγε στο Άγιο Όρος και γράφηκε στην περίφημη «Αθωνιάδα Σχολή», όπου δίδασκαν ο ξακουστός δάσκαλος Νεόφυτος Καυσοκαλυβίτης και αργότερα ο μεγάλος Ευγένιος Βούλγαρης. Εκεί σπούδασε Θεολογία, Φιλολογία και τις θετικές επιστήμες. Έχοντας επίσης άσβεστη δίψα για μάθηση, επισκέπτονταν τις βιβλιοθήκες των Μονών και εμπλούτιζε τις γνώσεις του.
Παράλληλα βίωνε την ορθόδοξη πνευματικότητα της αγιορείτικης ζωής και ιδιαίτερα τη Θεία Λατρεία. Εξασκούνταν στη ρητορική και την ομιλητική για να προσφέρει τις υπηρεσίες του στο υπόδουλο Γένος. Οι καθηγητές του και οι συμφοιτητές του τον θαυμάζουν. Ο Ευγένιος Βούλγαρης τον καθιστά συνεργάτη του. Μάλιστα το έτος 1757 διετέλεσε καθηγητής στη Σχολή.
Η φήμη του βγήκε και εκτός Αγίου Όρους. Διάφορες Σχολές τον ζητούσαν για καθηγητή τους. Τα έτη 1758-1762 δίδαξε και έγινε διευθυντής της Σχολής Θεσσαλονίκης. Αλλά δυστυχώς το 1762 έκλεισε η Σχολή λόγω επιδημίας. Από εκεί πήγε στην Κέρκυρα, να συμπληρώσει τις σπουδές του κοντά στον ονομαστό δάσκαλο Νικηφόρο Θεοτόκη. Κατόπιν, όντας ο ίδιος 40 ετών, προκλήθηκε να διδάξει στο Μεσολόγγι από το φίλο του Παναγιώτη Παλαμά, στην εκεί «Παλαμιαία Σχολή» που είχε ιδρύσει το 1760.
Στα 1771 πήρε επιστολή από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, με την οποία διορίζονταν διευθυντής της «Αθωνιάδας Σχολής» στο Άγιο Όρος, ως διάδοχος του Ευγενίου Βούλγαρη. Ο Αθανάσιος δέχτηκε και ως το 1777 διέλαμψε στην ονομαστή Σχολή. Ήταν τα πλέον γόνιμα χρόνια της ζωής του. Εκεί γνωρίστηκε με τον Μακάριο Νοταρά, μια επίσης μεγάλη πνευματική προσωπικότητα της εποχής εκείνης και πρωτοπόρο «Κολλυβά». Αυτός τον προέτρεψε να χειροτονηθεί πρεσβύτερος, ο οποίος δέχτηκε. Ήταν 55 ετών.
Στα χρόνια εκείνα βρισκόταν σε κορύφωση το Κολλυβαδικό Κίνημα στο Άγιο Όρος. Οι παράταξη των Κολλυβάδων διώκονταν με πείσμα από τους αντικολλυβάδες. Αυτό λυπούσε τον Αθανάσιο και δυσανασχετούσε για τις διώξεις τους. Ο ίδιος εντάχτηκε στο κίνημα των Κολλυβάδων και άρχισαν οι διώξεις εναντίον του. Παραιτείται από την «Αθωνιάδα Σχολή» και επιστρέφει στη Θεσσαλονίκη όπου δίδαξε και πάλι από το 1777 έως το 1783. Παράλληλα κήρυττε από άμβωνος σε διάφορους ναούς. Στα 1783 έλαβε επιστολή από το Οικουμενικό Πατριαρχείο να αναλάβει τη διεύθυνση της Πατριαρχικής Σχολής στην Κωνσταντινούπολη, αλλά δεν αποδέχτηκε τη θέση.
Στα 1786, 64 χρονών, αποφάσισε να επιστρέψει στην πατρίδα του την Πάρο. Αλλά δεν κατόρθωσε να φτάσει στον προορισμό του. Λόγω του ρωσοτουρκικού
πολέμου, το πλοίο, που τον μετέφερε, αναγκάστηκε να αλλάξει πορεία και αγκυροβόλησε στη Χίο για μεγάλο διάστημα. Ο Αθανάσιος αποσύρθηκε στο «Κάθισμα» της Μονής Αγίας Τριάδος. Εκεί βυθίστηκε στην προσευχή, την περισυλλογή και την πνευματική άσκηση, περιμένοντας να τελειώσει ο πόλεμος.
Αλλά οι Χιώτες πληροφορήθηκαν την εκεί παρουσία του και επειδή η Σχολή της Χίου ήταν ακέφαλη, τον παρότρυναν να αναλάβει αυτός την διεύθυνσή της. Ο Αθανάσιος αρνείται, διότι έχει άλλα σχέδια. Στο τέλος δέχεται, όταν του γνώρισαν τις σχέσεις του με τον Μακάριο Νοταρά και τη φιλία του με τον Μητροπολίτη Χίου Γαβριήλ. Διδάσκει με πάθος στη Σχολή, στην οποία προσδίνει φήμη και κύρος. Εκεί συγγράφει τα σπουδαιότερα έργα του, όπως τη Ρητορική Πραγματεία του Ερμογένους, την Δογματική του αγίου Ιωάννου Δαμασκηνού και την Λογική του Ευγενίου Βούλγαρη.
Έμεινε στη Χίο τριάντα χρόνια, ως το 1812 και έφτασε στην ηλικία των 90 χρονών. Ζήτησε και τον απάλλαξαν από τα διδακτικά και διευθυντικά του καθήκοντα και του όρισαν μισθό, όσο θα ζούσε. Ήρθε ο καιρός να μεταβεί επί τέλους στην Πάρο. Όμως ο λαός της Χίου του έφραξε το δρόμο να μην φύγει από το νησί τους. Ο Αθανάσιος υπέκυψε στη θέλησή τους, το οποίο εξέλαβε ως θέλημα του Θεού και πήρε την απόφαση να μείνει για πάντα στη Χίο.
Αποσύρθηκε στη Μονή του Αγίου Γεωργίου στα Ρεστά Χίου, σε ένα απόμερο μέρος. Μαζί του ησύχαζαν ο μαθητής του και φίλος του Νικηφόρος και ο διάκονος Ιωσήφ από τα Φουρνά Ευρυτανίας, ο οποίος είχε χρηματίσει δάσκαλος στη Σχολή. Εκεί ο Αθανάσιος, παρ’ όλο το προχωρημένο της ηλικίας του, ασκούνταν σκληρά, προσευχόμενος, αγρυπνώντας και νηστεύοντας. Παράλληλα συνέχιζε το συγγραφικό θεολογικό του έργο.
Όταν ξεκίνησε να γράφει το σύγγραμμά του «Περί της προς τον Θεόν αγίας Πίστεως και Περί του τις εστιν η αληθινή φιλοσοφία» έπαθε εγκεφαλικό επεισόδιο. Όταν συνήρθε κάπως και άρχισε ξανά τη συγγραφή, δεύτερο εγκεφαλικό, βαρύτερο, τον ρίχνει στο κρεβάτι. Ο ίδιος αντιλαμβάνεται το τέλος της επί γης ζωής του και προετοιμάζεται για τη μεγάλη αναχώρηση. Με νεύματα ζήτησε να κοινωνήσει των Αχράντων Μυστηρίων και μετά μία ήμερα παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο, στις 24 Ιουνίου 1813. Οι συνασκητές του τον έθαψαν στην αυλή της Μονής. Τα λείψανά του αποτεφρώθηκαν από μεγάλη πυρκαγιά του 1822. Ανακηρύχτηκε άγιος και τιμάται στις 24 Ιουνίου, ημέρα της οσιακής κοίμησής του.
Ο άγιος Αθανάσιος σημάδεψε θετικά με την προσωπικότητά του και το έργο του την ταραγμένη εποχή του. Υπήρξε μια σπάνια εκκλησιαστική και πνευματική μορφή, με ακραιφνώς ορθόδοξο και ελληνοπρεπές χαρακτήρα, φωτεινό ορόσημο και παράδειγμα μια μας σήμερα!

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Αΐδιος ευγνωμοσύνη στον γνήσιο υπηρέτη του Χριστού και πιστό οικονόμο των Μυστηρίων του Θεού

Αΐδιος ευγνωμοσύνη στον μακαριστό Μητροπολίτη Πέτρας κυρό Δημήτριο, τον γνήσιο υπηρέτη του Χριστού και πιστό οικονόμο των Μυστηρίων του Θεού   Στα πλαίσια των τιμητικών εκδηλώσεων,...

Εικονική περιήγηση στα Μοναστήρια της Πιερίας προσφέρει η Ι.Μ. Κίτρους

Ιδιαίτερα δυναμικά έχει μπει στο κομμάτι της ανάδειξης και  προώθησης του προσκυνηματικού τουρισμού στην Πιερία η Ιερά Μητρόπολη Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος. Ήδη η Ιερά...

Μεγάλη Παράκληση στο Σέλι

Την Κυριακή 9 Αυγούστου το απόγευμα ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας χοροτάτησε στον Εσπερινό και στη συνέχεια στην ακολουθία του Μεγάλου Παρακλητικού...

Ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας για τα νέα μέτρα στους Ιερούς Ναούς

Εγκύκλιο Σημείωμα (αριθ. Πρωτ. 509/2020) απέστειλε σή­με­ρα 10 Αυγούστου 2020, ο Σεβ. Μητροπο­λί­της Μεσσηνίας κ. Χρυσό­στο­­μος, προς άπαντας τους Ενοριακούς Ιερούς Ναούς και τις...

Ο Μητρ. Σταγών και Μετεώρων στο υψηλότερο χωριό της Μητροπόλεως στο Στεφάνι

Στο υψηλότερο χωριό της Μητροπόλεώς μας, το Στεφάνι, κτισμένο σε υψόμετρο 1480 μέτρων, τέλεσε την ακολουθία της Μεγάλης Παρακλήσεως ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Σταγών και...

Πρώτος εορτασμός του Αγίου Νεομάρτυρος Μάρκου του Κλεισουριέως

Χαρμόσυνα ήχησαν οι καμπάνες του Ιερού Ναού Αγίου Νικολάου Κλεισούρας για τον πρώτο επίσημο εορτασμό του Αγίου Νεομάρτυρος Μάρκου του Κλεισουριέως, μετά την αγιοκατάταξή...

Αναστολή ταφών ανά την επικράτεια

Πάντοτε χαίρετε. Σαφώς, σύμφωνα με τη διατύπωση της  Κ.Υ.Α Δ1α/Γ.Π.οικ. 50451, δεν μπορεί να γίνει θρησκευτική ταφή, για την οποία προβλέπεται πομπή εκτός του λατρευτικού χώρου. Ερωτώνται...

Άγιος Μάρτυς Λαυρέντιος ο Αρχιδιάκονος

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού   Η ορθόδοξη χριστιανική Δύση έχει να μας επιδείξει μέγα, ανάλογο αριθμό μαρτύρων, με την ορθόδοξη Ανατολή. Η κοσμοκράτειρα...

Χειροθεσία Πρωτοπρεσβυτέρου στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου Γλαύκης

Στην ακολουθία του Εσπερινού και ακολούθως, της Ιεράς Παρακλήσεως προς τιμήν της Υπεραγίας Θεοτόκου χοροστάτησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος, στον...

«Μητροπάρθενος» † Μητροπολίτης Πατρῶν Νικόδημος

«Εὐχαρίστως βοῶ Σοι· χαῖρε Μητροπάρθενε». Παράδοξος φαίνεται καί ἀνθρωπίνως ἀκατανόητος ἡ ὀνομασία αὕτή, τήν ὁποίαν ἀπευθύνει πρός τήν Ὑπεραγίαν Θεοτόκον ἡ Μ.Παράκλησις. Μητροπάρθενος! Μητέρα καί παρθένος συγχρόνως!...

Φθιώτιδος Συμεών: «Να περπατήσουμε πάνω στα κύματα της εμπιστοσύνης προς τον Θεό»

Για φωτογραφικό υλικό πατήστε εδώ. Στον Ι. Ν. Μεταμορφώσεως Σωτήρος Ρεγγινίου Φθιώτιδος ιερούργησε την Κυριακή μετά την Μεταμόρφωση, 9 Αυγούστου, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ....

Ἀποστολική καί ἀγγελική ζωή τοῦ ἁγίου Καλλινίκου, Μητροπολίτου Ἐδέσσης, Πέλλης καί Ἀλμωπίας

τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου Δοξάζω τόν Θεό γιά τήν σημερινή ἡμέρα, τήν ἑόρτιον καί λαμπράν. Εἶναι ἡ πρώτη ἑορτή τοῦ ἐν ἁγίοις...

O Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος για τη χρήση μάσκας

Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος: Ας φοράμε προσεκτικά τη μάσκα για προστασία της υγείας, αποφεύγοντας επίμονα τις μάσκες κάθε μορφής υποκρισίας, η οποία μολύνει επικίνδυνα τις ανθρώπινες σχέσεις.

Πανηγυρική Θεία Λειτουργία στο Καθολικό της Ιεράς Μονής Δημιόβης

Με κάθε λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια και με την παρουσία πλήθους κόσμου, όπως κάθε χρόνο, τελέσθηκε σήμερα η, από ετών καθιερωμένη να τελείται από τον...

Ἡ Ἑορτή τοῦ Ἁγίου Καλλινίκου στήν Ναύπακτο

φωτογραφίες Τήν Κυριακή 9 Αὐγούστου, στόν Ἱερό Ναό Ἁγίας Παρασκευῆς Ναυπάκτου τελέσθηκε Ἀρχιερατική θεία Λειτουργία γιά τόν ἅγιο Καλλίνικο ἀπό τόν Σεβ. Μητροπολίτη Ναυπάκτου κ. Ἱερόθεο, πλαισιούμενο ἀπό...