του Αρχιμ. Γρηγορίου Κωνσταντίνου, Δρ. Θεολογίας
Ἀλλά ἄς ἔλθουμε τώρα νά δοῦμε ποιά εἶναι τά ὄργανα αὐτοῦ τοῦ κινήματος. Ὅπως κάθε θρησκεία καί πνευματικός ὀργανισμός ἔτσι καί ἡ New Age χρειάζεται κάποια μέσα, κάποια ὄργανα, γιά νά δράσει στόν κόσμο. Μάλιστα μέ τήν πάροδο τοῦ χρόνου, καί ὅσο ἡ κίνηση αὐτή ἐκτείνεται καί ἐξαπλώνεται, τόσο τά ὄργανά της αὐξάνονται σάν τά κεφάλια τῆς λερναίας Ὕδρας.
Τόν σκληρό πυρήνα τῆς «Νέας Ἐποχῆς» ἀποτελοῦν ὁμάδες ὁλοκληρωτικοῦ χαρακτήρα, πού ἀποκρύπτουν τούς πραγματικούς τους σκοπούς καί δροῦν πίσω ἀπό ἕνα παραπλανητικό προσωπεῖο. Ὅλες αὐτές τίς Ὀργανώσεις, ἑνώνουν οἱ κοινοί στόχοι καί ἡ κοινή ἀντίληψη γιά τόν Θεό, τόν ἄνθρωπο καί τόν κόσμο, πού ἀντλοῦν ἀπό τίς ἀνατολικές θρησκεῖες καί τόν ἀποκρυφισμό. Ἐξυπηρετοῦνται, οὐσιαστικά οἱ ὀργανώσεις αὐτές ἀπό τήν φιλοσοφία, καί ἀπό μία τάση συγκρητισμοῦ τῶν διαφόρων θρησκειῶν, στήν προσπάθεια νά συστηματοποιήσουν τή δογματική τους διδασκαλία[1].
Διάφοροι ἐρευνητές, Ἕλληνες καί ξένοι, ἀσχολήθηκαν γιά νά ξεσκεπάσουν τά πλοκάμια αὐτῆς τῆς παναιρέσεως, ἀποκαλύπτοντας ἕναν μεγάλο ἀριθμό αὐτῶν. Παραθέτουμε λοιπόν στή συνέχεια ἕναν ἀριθμό, εὐρέως γνωστῶν, ἐξ αὐτῶν: ἰνδουιστικές, βουδιστικές, γκουρουϊστικές[2], ψυχολατρίες, «θετική σκέψη», μασονία, θεοσοφία, νεοειδωλολατρία, νεοσατανισμός, μαγεία, ἀστρολογία, ὑπνωτισμός, πνευματισμός, σουφισμός, «ἐναλλακτικές θεραπείες», «πολεμικές τέχνες τῆς Ἀνατολής», καί πολλά ἄλλα. Ἐπίσης ὁρισμένα πολιτικά, κοινωνικά καί οἰκολογικά κινήματα βρήκαν πρόσφορο ἔδαφος ὥστε νά ἀναπτυχθοῦν ὅπως ἡ Νέα Ἐποχή, ἡ Unesco, ἡ Greenpeace, τά κόμματα τῶν πρασίνων, τό ἵδρυμα Ροκφέλερ, ἰνστιτοῦτο Ἀσπέν[3], οἱ Ἑορτασμοί γιά τήν γῆ τοῦ 2000, λέσχη Bilterberg, Πλανητικοί πολίτες, ACLU – καί αὐτά βέβαια ἀπό τά μονόλεκτα[4].
Ἡ «Νέα Ἐποχή» διαδίδεται ἐπίσης μέ σεμινάρια καί ἐργαστήρια πού προωθοῦν οἱ μεγαλύτερες ἐταιρίες τῶν ΗΠΑ. Ἀκόμη ταινίες καί προγράμματα τῆς τηλεοράσεως προπαγανδίζουν τίς ἰδέες καί ἀρχές της, ἐνῶ τά ἀποκρυφιστικά βιβλία κυκλοφοροῦν κατά ἑκατομμύρια στά βιβλιοπωλεῖα καί περίπτερα τῆς παγκόσμιας ἀγορᾶς[5].
Ἐπιπλέον δέν θά ἔπρεπε νά ἀποσιωπήσουμε καί νά μήν ἀναφέρουμε τά ἐμβλήματα πού χρησιμοποιεῖ ἡ «Νέα Ἐποχή». Ὅπως γιά τόν Χριστιανισμό ὁ Σταυρός, ὁ Ἀμνός, ὁ Ἰχθύς, ἡ λευκή περιστερά εἶναι σύμβολα δυνάμεως καί εὐλογίας καί τιμῶνται ἀπό τούς πιστούς, ἔτσι καί αὐτή ἔχει τά σύμβολά της, πού δηλώνουν τόν ἀντίχριστο χαρακτήρα της. Τά περισσότερα ἔχουν ἀποκρυφιστική προέλευση ἤ λαμβάνονται ἀπό παραποιημένη Ἁγία Γραφή. Μερικά ἀπό αὐτά εἶναι ὁ ἀγκυλωτός σταυρός, ὁ ἀνεστραμμένος καί τσακισμένος σταυρός (τό λεγόμενο σύμβολο τῆς εἰρήνης), πού ἀναφέρεται στό βιβλίο «A Treatise Cosmic Fire» τῆς A. Balley, καθώς καί στό βιβλίο της «Ἐσωτερική ἀστρολογία». Ἡ χρήση τοῦ ἀγκυλωτοῦ σταυροῦ εἶναι συχνή καί ἀπό τούς θεοσοφιστές. Ἦταν καί τό σύμβολο πού εἶχε ἐπιλεγεῖ καί γιά τό Τρίτο Ράιχ[6].
Ἄλλα σύμβολα εἶναι ἡ πεντάλφα καί τό οὐράνιο τόξο. Τό τελευταῖο μάλιστα συμβολίζει, κατ’ αὐτούς, τήν γέφυρα μεταξύ τοῦ ἀνθρώπου καί τοῦ «Μεγάλου Παγκοσμίου Νοῦ», δηλαδή τοῦ Ἑωσφόρου[7]. Ἐπίσης τό οὐράνιο τόξο, γιά τήν New Age συμβολίζει τήν γέφυρα ἀνάμεσα στήν μεμονωμένη ψυχή καί τό κοσμικό ὑπέρ–ἐγώ. Ἡ C. Cambey ἀποδεικνύει στό βιβλίο της μέ βάση τά κείμενα τῆς διδασκαλίας τῆς New Age, ὅτι σάν ὑπέρ–ἐγώ τελικά ἐννοεῖται ὁ Lucifer (Σατανᾶς). Στίς παλιές γερμανικές θρησκεῖες τό οὐράνιο τόξο συμβόλιζε τή γέφυρα μεταξύ τῶν θεοτήτων καί τῆς γῆς[8]. Στή Ἁγία Γραφή τό οὐράνιο τόξο εἶναι σημεῖο διαθήκης μεταξύ Θεοῦ καί ἀνθρώπων, ὅτι ὁ Θεός δέν θά καταστρέψει ξανά ὅλη τή γῆ μέ κατακλυσμό. (Γέ. 8,22 καί 9,13-17).
Ὁ ἀριθμός 666: Στή σελίδα 79 τοῦ βιβλίου της “The Rays and the Initiations”, ἐξηγεῖ τήν σημασία καί τίς «ἅγιες ἰδιότητες» τοῦ ἀριθμοῦ 666. Μία ἄλλη σπουδαία «Νέα Γραφή» τῆς New Age, «Τά κλειδιά τοῦ Ἐνώχ – τό βιβλίο τῆς γνώσης», προτρέπει τούς μυημένους νά χρησιμοποιοῦν τόν ἀριθμό αὐτό ὅσο πιό πολύ μποροῦν, γιά νά προωθήσουν τόν ἐρχομό τῆς «Νέας Ἐποχῆς». Στήν Ἁγία Γραφή ὁ ἀριθμός 666 εἶναι ὁ ἀριθμός τοῦ ἀντιχρίστου (Απ. 13,18). Ἡ Άλις Μπαίηλυ (Alice Bailey), πίστευε ὅτι ὁ ἀριθμός αὐτός ἔχει «ἱερές ποιότητες». Βέβαια αὐτή ἡ θέση τῆς «Νέας Ἐποχῆς» ἔναντι τοῦ σατανικοῦ ἀριθμοῦ «666» λύνει αὐτομάτως τό πρόβλημα τῆς παγκοσμίου ἐξάπλωσης τοῦ «666» τά τελευταία χρόνια.
Ἡ πυραμίδα. Εἶναι καθαρῶς ἀποκρυφιστικό σύμβολο. Εἶναι ἕνα σύμβολο πού βοηθᾶ στή αὐτοσυγκέντρωση – αὐτοβύθιση καί ἐπικοινωνία μέ τά πονηρά πνεύματα[9].
Ἕνα ἄλλο σύμβολο τῆς Κίνησης εἶναι οἱ κρύσταλλοι. Κι αὐτό ἐπίσης εἶναι ἕνα ἀποκρυφιστικό σύμβολο καί γιά τό λόγο αὐτό στήν δεκαετία τοῦ ’90 δόθηκε ἐντολή, «Κρύσταλλοι: διασκορπίστε τους παντοῦ στό σπίτι. Φορέστε τους στό λαιμό, τοποθετῆστε τους σέ τραπέζια … χαλαρῶστε παίζοντας μέ τούς κρυστάλλους … », «ἐφαρμόστε τήν κρυσταλλοθεραπεία …»[10]. Οἱ ὀπαδοί τοῦ Ὑδροχόου ἀγοράζουν κρυστάλλους, γιατί πιστεύουν πώς μέ τή βοήθειά τους προστατεύονται ἤ αὐτοθεραπεύονται. Τά κρύσταλλα ὅπως γνωρίζουμε σπάνια χρησιμοποιοῦνται γιά στολισμό.
Ἐπίσης χρησιμοποιοῦν καί διάφορα ἄλλα κυκλικά σύμβολα, ὅπως π.χ. τό κέρας[11], ὁ πανόπτης ὀφθαλμός[12], κ. ἄ. Καθένας ὅμως πού χρησιμοποιεῖ τέτοια σύμβολα πρέπει νά γνωρίζει τί μήνυμα παίρνει καί δίνει μέ αὐτά. Τά σύμβολα εἶναι φορεῖς ἐννοιῶν, γι’ αὐτό ὁ χρήστης ὀφείλει νά γνωρίζει πολύ καλά τήν ἔννοιά τους προτοῦ τά χρησιμοποιήσει.
Παράλληλα μέ τά σύμβολα οἱ Νεοεποχίτες χρησιμο-ποιοῦν συνθηματικές λέξεις καί ἐκφράσεις, μέρος τῶν ὁποίων ἔχουν πάρει μία ἰδιαίτερη σημασία ἀπό τήν ἴδια τήν ὀργάνωση. Αὐτές τίς μετέρχονται σάν ἀναγνωριστικό σημάδι καί ἔχουν καταστεῖ πιά ἕνα εἶδος ὁρολογίας: π.χ. ὁλικός[13], ὁλότητα, κοσμικός πλοῖο-γῆ, ἀλληλοεξαρτημένος, μετασχηματισμός, μύηση, ἀφιέρωση, δικτύωμα, ἁβρή συνωμοσία, πνευματικός, ὑπερπροσωπικός[14],μεταφυσικός, δεξιό ἠμισφαίριο – ἀριστερό ἠμισφαίριο τοῦ ἐγκεφάλου, ἤπια τεχνολο-γία, ψυχοτεχνική, κοσμική συνείδηση[15], ἐσωτερισμός[16], ἐπανά-κτηση μαγικῆς ἱκανότητας, νέα σκέψη[17], νέα τάξη πραγμάτων, μητέρα γῆ, πατέρας καί μητέρα θεός, συνέργεια κ. λ. π.
Στή συνέχεια οἱ ὀπαδοί τῆς κίνησης ἐκμεταλλευόμενοι τή χριστιανική διδασκαλία οἰκειοποιήθηκαν ἀπό αὐτήν πολλές ἐκφράσεις καί ἔννοιες, δίδοντας σέ αὐτές μία διαφορετική σημασία, π.χ.: Ὁ Ἰησοῦς Χριστός· δέν εἶναι ὁ μοναδικός Υἱός τοῦ Θεοῦ, ἀλλά ἕνας «φωτισμένος», καί ἕνας ἀπό τούς «πνευματικούς» ὁδηγούς.
Τήν Βίβλο ἐπίσης τήν θεωροῦν ὡς μία ἀπό τίς πολλές Ἅγιες Γραφές. Ὁ Θεός διδάσκουν πώς εἶναι μία ἀπρόσωπη δύναμη, π.χ. ἐνέργεια. Ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου κηρύττουν πώς δέν συντελεῖται μέ τήν ἐπιστροφή μας στόν Θεό, βάσει τοῦ σταυρικοῦ θανάτου καί τῆς ἀνάστασης τοῦ Χριστοῦ, ἀλλά μέ μετασχηματισμό (ἀλλαγή) τῆς συνείδησης. Ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ ἀπό μόνος του νά αὐτοπραγματωθεῖ, καλλιεργώντας τίς ἐσώτατες δυνάμεις του καί μέσω συγκεκριμένων τεχνικῶν, (π.χ. γιόγκα) γιά νά γίνει δυνάμει θεός[18]. Μέ τήν τεχνική αὐτή τῆς παραπλανητικῆς ἑρμηνείας τοῦ περιεχομένου τῶν χριστιανικῶν ἐννοιῶν, ἔγινε κατορθωτό ἀπό τήν New Age νά παρασύρει ὁλόκληρες ἐκκλησίες. Ἡ χειρότερη παραποίηση γίνεται μέ τήν προπαγάνδα τῆς Δεύτερης Παρουσίας τοῦ Χριστοῦ, πού μιλοῦν γιά ἕνα «ἄλλο» Χριστό[19].
Ἐπίσης ἡ δοξασία τῆς μετενσάρκωσης κατ’ οὐσία ἀκυρώνει ὅλο τό οἰκοδόμημα τῆς ἐν Χριστῷ σωτηρίας τοῦ κόσμου, προσδένοντας τόν ἄνθρωπο στή μοιρολατρία καί τίς «αὐτόματες συμπαντικές διεργασίες». Στό πλαίσιο τοῦ ἀποκρυφισμοῦ τῆς «Νέας Ἐποχῆς» συναντᾶμε τή μαντική, ἡ ὁποία, ἐνῶ σέ παλιότερες ἐποχές θεωροῦνταν ἀπάτη καί προκαλοῦσε εἰρωνικά σχόλια, σήμερα ἔχει «καταξιωθεῖ» στά μάτια τοῦ νεοεποχίτη ἀνθρώπου[20].
Στήν προσπάθειά της ἡ «Νέα Ἐποχή»[21] γιά νά γίνει πιό προσιτή χρησιμοποιεῖ καί ἀρχαία μέσα, ὅπως εἶναι ἡ μαγεία ἤ ὁ Βουδισμός. Όλα αὐτά ὅμως γιά νά γίνουν ἀποδεκτά ἀπό τόν σύγχρονο κόσμο ἔπρεπε νά ἐφευρεθοῦν νέα ἐπιχειρήματα. Ἔτσι, κατά τούς Νεοεποχίτες, οἱ μάγοι εἶναι παρεξηγημένα ἄτομα· πρόκειται γιά ἀνθρώπους πού γνωρίζουν τά μυστικά τῆς φύσης[22]. Ἐπίσης ὁ Ζέν Βουδισμός ἔχει διεισδύσει, μέ προσ-αρμοσμένο χαρακτήρα, μέσα σέ πολλές Χριστιανικές Ἐκκλη-σίες[23]. Ἐνῶ οἱ διάφοροι Γκουρού καί Διδάσκαλοι τῆς «Νέας Ἐποχῆς», σάν ἕνας ἀτελείωτος χείμαρρος, κατακλύζουν τήν Δύση γιά νά ἑλκύσουν ὀπαδούς. Αὐτοί τοποθετοῦν τόν ἑαυτό τους στήν θέση τοῦ θεωμένου ἀνθρώπου μέ ὑπερφυσικές ἱκανότητες, γιά νά ἐπιβάλουν τούς ἑαυτούς τους στήν συνείδηση τοῦ κόσμου[24].
Στήν προσπάθειά τους αὐτή ξαφνικά ἀναβιώνει καί ὁ Γνωστικισμός, πού ἦταν ἕνα εὐρύ κίνημα στίς ἀρχές τοῦ Χριστιανισμοῦ, στό ὁποῖο ἐντάσσεται ἕνας μεγάλος ἀριθμός φιλοσοφικό-θρησκευτικῶν συστημάτων, πού στοχεύουν στή λύτρωση τοῦ ἀνθρώπου διά τῆς γνώσεως[25], ὑπό νέα μορφή. Πρόκειται οὐσιαστικά γιά μία συγκρητιστική κίνηση, ἕνα μωσαϊκό πού ἀποτελεῖται ἀπό διάφορες ψηφίδες, ὅπως αὐτή τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ, τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τῶν ἀνατολικῶν θρησκειῶν κ. ἄ[26]. Οἱ πρῶτοι γνωστικοί ὑπῆρξαν φιλόσοφοι τῆς Ἀνατολῆς, πού ἐντυπωσιάστηκαν ἀπό τά ἐπιτεύγματα τοῦ ἑλληνικοῦ πνεύμα-τος[27]. Ὁ Γνωστικισμός[28] ἐμφανίστηκε στή Συρία, στή Σαμάρεια, Φρυγία καί Αἴγυπτο. σχηματίστηκαν πολυάριθμα συστήματα, ὅπως αὐτά τῶν Ἐβιωνιτῶν, Ἐλκεσκιτῶν, Ὀφιτῶν, Οὐαλεντινια-νῶν, Μαρκιωνιτῶν, Ἐγκρατιτῶν, Ἀντινομιστῶν, τῶν Μανιχαίων καί τῶν ὀπαδῶν τοῦ Σατορνείλου. Σύντομα ἐπεκτάθηκαν καί σέ ἄλλες περιοχές τῆς αὐτοκρατορίας ἕως καί αὐτῆς τῆς Ρώμης[29]. Ὁ κεντρικός ἄξονας τῆς διδασκαλίας τῶν γνωστικῶν[30] συνοψίζεται σέ μία φράση, σύμφωνα μέ τήν ὁποία ἀρχή τῆς τελείωσης εἶναι ἡ γνώση τοῦ ἀνθρώπου καί ἡ γνώση τοῦ Θεοῦ. Ὁ ἀγώνας γιά τήν κατοχή αὐτῆς τῆς γνώσης ἔπεισε τούς γνωστικούς γιά τήν ὀντότητα δύο διαφορετικῶν καταστάσεων, τοῦ φωτισμοῦ τοῦ ἐπέκεινα, καί τοῦ ὑλικοῦ ἐνταῦθα. Κάθε τί τό ὑψηλό, ὅπως ὁ Θεός, τοποθετεῖται στό ἐπέκεινα ἐνῶ ἀντίθετα κάθε τί ταπεινό στό ἐνταῦθα[31]. Λέγουν ὅτι θέλουν νά βοηθή-σουν τόν ἄνθρωπο νά γνωρίσει τήν ἀνωτερότητά του, μέσω μίας διαδικασίας Γνώσεως[32].
Ἐπίσης ὄργανο τῆς «Νέας Ἐποχῆς» πού μπορεῖ νά ἐκφράσει τήν ἴδια, θεωρεῖται καί ἡ θεωρία τῆς κομμουνιστικῆς ἰδεολογίας. Ἡ ἰδεολογία αὐτή βοήθησε ὥστε νά ἐπικρατήσει στόν 20ο αἰώνα ἡ ἄποψη τῆς Κοσμικῆς Νοημοσύνης πού ἀποστρέφεται τήν ἀτομικότητα καί τό ἀνεπανάληπτο τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου. Ἀλλά καί ἡ σύγχρονή της φασιστική ἰδεολογία ἔσπειρε τό κακό, δημιουργώντας τήν θεωρία τοῦ Ὑπερανθρώπου μέ τά δῆθεν θεϊκά της χαρακτηριστικά ἱστάμενη πέρα ἀπό τό καλό καί τό κακό[33].
Ἀλλά ὅμως καί ὁ ὀργανισμός τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ὑπηρετεῖ τούς σκοπούς τῆς «Νέας Ἐποχῆς». Παράγει ἔργο γιά τή σχεδιαζόμενη μία καί παγκόσμια πολιτική, ὅπως γράφει ἕνας Ἀμερικανός ἐρευνητής, ἔχοντας συνδέσει τά Ἡνωμένα Ἔθνη μέ τίς Η.Π.Α. κάτι πού ἀποτελεῖ μία περιορισμένη μορφή παγκόσμιας κυβέρνησης. Τό ΣΕΥ πραγματοποίησε τόν πρῶτο του στόχο. Χρησιμοποιώντας τήν ἐπιρροή του στήν ἐκπαίδευση καί στά ΜΜΕ θά προσπαθήσει τώρα νά δημιουργήσει μία θετική εἰκόνα γιά τά Η. Ε. στό ἀμερικάνικο κοινό ὁδηγώντας βῆμα-βῆμα τή συμμετοχή τῶν Η. Ε. σ’ ἕνα ὁλοκληρωμένο σύστημα παγκοσμίας κυβερνήσεως. «Αὐτό θά γίνει κάποια μέρα»[34]. Τό δέ ΝΑΤΟ εἶναι τό στρατιωτικό σκέλος τῶν Η. Ε.[35].
Ὡστόσο καί ἡ Ε.Ο.Κ. (ἡ νῦν πλέον Ε. Ε.) φαίνεται πώς μέ τίς διάφορες κοινωνικές καί οἰκονομικές ὁμάδες ἀποτελεῖ ἔδαφος πού μπορεῖ ἡ «Νέα Ἐποχή» νά ἀναπτυχθεῖ κατάλληλα, γράφει ὁ ἐπίσκοπος Αὐγουστίνος Καντιώτης. «Ἡ Ε.Ο.Κ. ἀποβλέπουσα εἰς τήν δημιουργίαν νέου τρόπου ζωῆς, δί’ ὅλα ἀνεξαιρέτως τά μέλη-κράτη αὐτῆς, ρυθμιζομένου ὄχι ἀπό τό πνεῦμα τῶν ἀρχῶν τοῦ Εὐαγγελίου, τάς ὁποίας κηρύττει ἡ Ὀρθοδοξία, ἀλλ’ ἀπό τήν ὑλιστικήν θεωρίαν μίας καταναλωτικῆς κοινωνίας»[36]. Καί συνεχίζοντας ὁ ἐπίσκοπος στό ἴδιο του ἔργο ἀναφέρει: «ἡ Ε.Ο.Κ. ὡς φοβερός ὁδοστρωτήρ, θά παρασύρη περαιτέρω καί θά ἰσοπεδώση τά πάντα, ἤτοι ἐθνικήν γλώσσαν, παραδόσεις, ἠθικά καί θρησκευτικά ἰδεώδη καί ὅ,τι ἄλλο ἐξωραΐζει τήν ἀνθρώπινην ζωήν καί δίδει ποιότητα εἰς αὐτήν»[37].
Ἄμεση σχέση μέ τή «Νέα Ἐποχή» ἔχει καί ὁ λεγόμενος Ἀποκρυφισμός· μία ὑποτιθέμενη γνώση θεωριῶν, πρακτικῶν καί τελετουργιῶν πού βασίζεται σέ ἕναν φανταστικό κόσμο πνευμάτων, ἀγνώστων καί ὑπεραισθητῶν δυνάμεων. Κάτω λοιπόν ἀπό τήν ὀμπρέλα τοῦ Ἀποκρυφισμοῦ βρίσκεται ἕνα πλῆθος παραθρησκευτικῶν κινημάτων. Πρόκειται ἴσως γιά τή μεγαλύτερη ἀπειλή σέ σχέση μέ ἄλλες αἱρετικές ὁμάδες. Οἱ διδασκαλίες τοῦ Ἀποκρυφισμοῦ εἶναι διάχυτες σήμερα σέ κάθε μορφή ἐντύπου, καί σέ ὅλα τά Μ.Μ.Ε. Ἀποκρυφισμός σημαίνει τή μυστική καί ἀπόκρυφη γνώση. Αὐτή πού μπορεῖ νά ἀποκτήσει κανείς μετά ἀπό εἰδική μύηση. Ὁ ὅρος αἰτιολογεῖται ἀπό διπλή ἄποψη. Τόσο σχετικά μέ τό ἀντικείμενο τῆς διδασκα-λίας (ἀπόκρυφες δυνάμεις), ὅσο καί μέ τό ὅτι ἡ διδασκαλία τηρεῖται μυστική. Ὁ ἀποκρυφισμός εἶναι ἡ ὑποτιθέμενη γνώση θεωριῶν, πρακτικῶν καί τελετουργιῶν πού βασίζεται στό κόσμο τῶν πνευμάτων καί τῶν ἄγνωστων καί ὑπεραισθητῶν δυνάμεων. Μέσα λοιπόν σέ αὐτές τίς πρακτικές συγκαταλέ-γονται ἡ «Θεοσοφία», ὁ Πνευματισμός, ὁ Ὑπνωτισμός, ἡ Μαγγανεία, ἡ Μαγεία, ἡ Ἀλχημεία, ἡ Παραψυχολογία, ὁ Ὑπνωτισμός, ἡ Ἀστρολογία, ὁ Σαμανισμός, ἡ Καββάλα (Καμπάλα), ὁ Σατανισμός καί κάθε παραφυσική ἐνασχόληση.
Μία μορφή ἀποκρυφισμοῦ, πού κινεῖται στόν χῶρο τοῦ Πνευματισμοῦ, εἶναι ἡ πίστη στούς ἐξωγήινους[38]. Φαίνεται ὅτι τά UFO εἶναι μεταφυσικές ὀπτασίες – νοητικές μορφές πού προβάλλονται στό νοῦ τῶν ἀνθρώπων ἀπό δαιμονικές δυνάμεις[39]. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός διδάσκει σαφῶς ὅτι οἱ δαίμονες, «Παραχωρήσεως δὲ Θεοῦ γινομένης καὶ ἰσχύουσι καὶ μεταβάλλονται καὶ μετασχηματίζονται, εἰς οἷον θέλουσι σχῆμα κατὰ φαντασίαν»[40].
Ἡ «Νέα Ἐποχή» ὅμως ἐκμεταλλεύεται ὅλες τίς ἀνάγκες τοῦ ἀνθρώπου – πνευματικές, ὑλικές· καί μέ μία ἐκλαΐκευση τῶν πραγμάτων προσπαθεῖ νά διεισδύσει σ’ ὅλους τούς τομεῖς τῆς ζωῆς[41], κυρίως στίς πνευματικές του ἀνάγκες. Ἔχει καταφέρει νά ἐπιβληθεῖ σέ ὅλα τά ἐπίπεδα τοῦ ἀνθρώπινου πνευματικοῦ βίου. Τό μεγαλύτερο δέ ὅπλο της εἶναι τά τηλεοπτικά μέσα. Ἡ τηλεόραση πολύ εὔστοχα συσχετίζεται μέ τό δηλητηριασμένο μῆλο τῆς Χιονάτης τοῦ παραμυθιοῦ, τό ὁποῖο οἱ ἄνθρωποι ὅσο περισσότερο δαγκώνουν ἄλλο τόσο δηλητηριάζονται. Ἀκόμη θεωρεῖται ὡς ἡ αἰχμή τοῦ δόρατος ἐνάντια στά χριστιανικά ἔθνη[42].
Βέβαια δέν πρέπει νά ξεχνᾶμε καί τίς τέχνες. Ἡ σύγχρονη media μουσική ἔχει γεμίσει τήν ἀγορά, ἡ ὁποία εἶναι σχεδιασμένη μέ τέτοιο τρόπο, ὥστε εὔκολα νά ἀλλοιώνει τό φρόνημα τῶν νέων ανθρώπων καθιστώντας τους εὔκολη λεία στά χέρια τῶν διαφόρων ἐμπόρων τῆς ἐλπίδας[43]. Στήν δέ σύγχρονη ἀρχιτεκτονική, ὁ π. Σεραφείμ Ρόουζ, χαρακτηριστικά ἐπισημαίνει σημεῖα τῆς «Νέας Τάξεως», στό στεῖρο «λειτουργισμό» της[44].
Στά ἴδια πλαίσια μποροῦμε νά μνημονεύσουμε καί τό βραβεῖο Νόμπελ, τό ὁποῖο μπορεῖ νά ἑρμηνευθεῖ γιά τήν ἔκφραση κάποιων Νεοεποχιτῶν σέ παγκόσμιο ἐπίπεδο. Γράφει λοιπόν ὁ Καh «…τό βραβεῖο Νόμπελ χρησιμοποιήθηκε μέ ἀνάλογο τρόπο ὥστε νά δώσει δωρεάν δημοσιότητα σέ παγκόσμιους στόχους. Ἡ ἐπιτροπή Νόμπελ βοήθησε τίς προσπάθειες τοῦ μονοπωλίου ἀπονέμοντας κατά ἕνα μεγάλο ποσοστό τά βραβεῖα της σέ ἀνθρώπους πού ἦταν ἀναγνωρισμένοι γιά τίς διεθνιστικές προτιμήσεις τους»[45].
Κύρια τακτική τῆς Κίνησης, μέ τήν ὁποία ἐξυπηρετοῦνται ὅλα αὐτά τά ὄργανα πού ἀναφέραμε, εἶναι ὁ ἔλεγχος τοῦ νοῦ[46]. Ἔρευνες ἔχουν ἀποδείξει πώς οἱ Νεοεποχίτες ψαρεύουν τά νέα μέλη τους ἀνάμεσα σέ ἀνθρώπους πού κατέχονται ἀπό μεγάλη ἐσωτερική ἔνταση, ἄγχος ἤ ἀγωνία[47]. Γράφει ἕνας Ἀμερικάνος ἐρευνητής « … ἔχουν καταφέρει νά προκαλέσουν μία μορφή παραισθήσεων στό μυαλό ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων ἀνθρώπων παγκοσμίως, εἶναι σχεδόν ἀπίστευτο γιά νά πιστέψει κανείς»[48]. Ἀλλοῦ πάλι γράφει περί «χειρισμοῦ τῶν ἀνθρωπίνων ἀνδρεικέλων»[49]. Ἡ κίνηση «Νέο Πνεῦμα», ἐπί παραδείγματι, εἶχε σάν βασικό μέλημα τήν κυριαρχία τῆς ζωῆς μέ τή δύναμη τοῦ πνεύματος, μέσω «ὀρθῆς σκέψης»[50]. Στό συσχετισμό νοερᾶς προσευχῆς καί διαλογισμοῦ, ἐπίσης, γίνεται μία ἀνέντιμη προσπάθεια νά φαίνεται ὅτι δῆθεν ἔχουμε δύο, διαφορετικούς μέν, ἀλλά συγγενικούς κατά βάθος δρόμους, πού ὁδηγοῦν στόν ἴδιο σκοπό[51].
Τά ὄργανα τῆς «Νέας Ἐποχῆς» εἶναι πράγματι ἀπροσδιορίστου ἀριθμοῦ καί ἐμβέλειας. Σάν ἄπειρα πλοκάμια ἁπλώνονται καί γυροφέρνουν σ’ ὅλη τήν ὑφήλιο προσπαθώντας νά ξεριζώσουν ὅ,τι στέκεται ὄρθιο – ἐνάντιο στούς στόχους καί τίς ἐπιδιώξεις της[52].
*****
[1] ΛΥΚΑΡΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ, ὄπ., π., σ. 143.
[2] Ἕνας μεγάλος ἀριθμός νεοφανῶν κινημάτων «σεκτῶν» ἀσχολεῖται μέ βουδιστικές-ἰνδουιστικές διδασκαλίες. Πρόκειται γιά τίς Γκουρουϊστικές ὁμάδες πού ὁ ἀρχηγός τους προσφωνεῖται Γκουρού. Εἶναι ὁ δάσκαλος τῆς ὀργάνωσης πού τό ὄνομά του «σημαίνει φῶς, φώτιση, ἀκτινοβολία, αὐτόν πού διαλύει τό σκοτάδι». Συνήθως πρόκειται γιά ἕνα πρόσωπο πού ἀπαιτεῖ ἀπό τά μέλη τῆς ὀργάνωσης ἀπόλυτη ὑπακοή. Ὁ ἴδιος ὁ Γκουρού ἀποτελεῖ τό κέντρο ἀναφορᾶς τοῦ κάθε ὀπαδοῦ τοῦ κινήματος, διότι αὐτός εἶναι πού σώζει τόν ἄνθρωπο καί ὄχι ὁ Θεός. Ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς πίστης εἶναι ἡ λατρεία τοῦ Γκουροῦ. Ὑπάρχουν ὁμάδες πού τά μέλη τους πίνουν ἀκόμα καί τό νερό μέ τό ὁποῖο ὁ Γκουρού ἔπλυνε τά πόδια του θεωρώντας το ἁγιασμένο. Οἱ ὁμάδες αὐτές συνήθως λειτουργοῦν ὡς κοινόβια ὅπου τά μέλη ὑποβάλλονται σέ ἐξαντλητικές τεχνικές καί σέ ἐξοντωτική ἐργασία γιά νά νεκρώσουν τή σκέψη καί νά μήν συσσωρεύουν «Κάρμα», πού θά χρειαστεῖ νά τό ξεπληρώσουν σέ ἑπόμενη ζωή. Ἡ ἀνθρώπινη προσωπικότητα σέ ἀπόλυτη ἐξαφάνιση.
[3] Οἱ ὀργανώσεις αὐτές δραστηριοποιοῦνται στόν τομέα τῆς κοινωνικῆς προσφορᾶς ἐνῶ ἀποκρύπτουν τούς ἀληθινούς σκοπούς τους.
[4] T. MARRS, Λατρείες καί θρησκείες τῆς «Νέας Ἐποχῆς», ὄπ. π., σσ. 82-83.
[5] T. MARRS, Λατρείες καί θρησκεῖες τῆς «Νέας Ἐποχῆς», ὄπ. π., σ. 24.
[6] ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΩΡΩΠΟΥ καί ΦΥΛΗΣ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ, ὄπ. π. σ. 93. Ἡ “σβάστικα”, Swastika, Crum Gammata, σταυρός ἐκ τεσσάρων γάμμα κεφαλαίων συγκείμενος. Ὁ ἀγκυλωτός σταυρός. Εἶναι τό ἰνδό-γερμανικό ἀποκρυφιστικό σύμβολο τῆς ἐπιτυχίας πού εἶχε υἱοθετήσει ὁ ἀποκρυφιστής Χίτλερ. Στίς Ἰνδίες θεωρεῖται σύμβολο τοῦ ἡλίου. Χρησιμοποιεῖται καί στήν Καββάλα. Συμβολίζει ὅτι ὅλα εἶναι κυκλικά.
[7] Ἀρσέν. ΒΛΙΑΓΚΟΦΤΗΣ, Σύγχρονες Αἱρέσεις – μία πραγματική ἀπειλή, ὄπ. π., σ. 78.
[8] ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΩΡΩΠΟΥ καί ΦΥΛΗΣ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ, όπ. π. σ. 94. Τό οὐράνιο τόξο. Τό πιό εὐρέως χρησιμοποιούμενο σύμβολο. Θά τό βρεῖτε παντοῦ σέ δῶρα, σέ χαρτικά εἰδή, σέ ἐφηβικές μπλοῦζες, σέ παιχνίδια. Ὑποτίθεται ὅτι συμβολίζει τή γέφυρα μεταξύ τοῦ ἀνθρώπου καί τοῦ «ὑπέρ-ψυχικοῦ» ἤ «Μεγάλου Παγκόσμιου Νοῦ», δηλαδή σέ τελευταία ἀνάλυση τοῦ ἑωσφόρου. Ἐπίσης συμβολίζει, τήν ἕνωση τῶν διαφορῶν καί τῶν ἀντιθέσεων σ’ ἕνα ἑωσφορικό φῶς. Εἰκονίζει τήν ἕνωση, τόν συμβιβασμό καί τήν σύγκρουση ὅλων τῶν πλανῶν τῆς ἀνθρωπότητας, πού παριστάνονται μέ τά διάφορα χρώματα τοῦ οὐράνιου τόξου, σέ μία πανανθρώπινη πλάνη, τό ἀποκορύφωμα τοῦ ψεύδους σέ κάμψη λατρείας μπροστά στόν ἑωσφόρο, τόν κοινό διδάσκαλο ὅλων τῶν ψευδῶν τῆς γῆς. Οἱ Ὑδροχοϊσταί ἔδωσαν ἐντολή: «Αὐτοκόλλητα μέ τό οὐράνιο τόξο: κολλῆστε τα στό παράθυρο τῆς κουζίνας ἤ στό αὐτοκίνητό σας».
[9] ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΩΡΩΠΟΥ καί ΦΥΛΗΣ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ, όπ. π., σ. 93.
[10] Ὄπ. π., σ. 94.
[11] Κατά τήν ἀρχαιότητα, τά κέρατα, ἦταν ἀντικείμενο σεβασμοῦ, καί θεωροῦνταν ἱερά σύμβολα, ἐπειδή παρίσταναν τήν δύναμη, καί ἀποτελοῦσαν συνήθη ἀναθήματα πρός τούς Θεούς καί ἄλλες θεότητες, καί ἰδίως στίς … κερασφόρες θεότητες, ὅπως ὁ Πάνας, οἱ Σάτυροι, ὁ Μινώταυρος κλπ. καί ὄχι μόνο οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες, ἀλλά καί ἄλλοι ἀρχαῖοι λαοί, θεωροῦσαν τό κέρας, σάν σύμβολο ρώμης, καί δύναμης γενικά. Ἀκόμη καί στήν Παλαιά Διαθήκη, βρίσκουμε τό «κέρας», σάν σύμβολο δύναμης. (Σόφ. Σείρ. – Ψά. ΟΔ’) . Ὁ Χριστιανισμός, ἀπό ἀντίδραση στίς εἰδωλολατρικές πεποιθήσεις, θεώρησε τό κέρατο σάν ἔμβλημα τοῦ Διαβόλου.
[12] Θρησκευτικός συμβολισμός. Χρησιμοποιήθηκε τόσο ἀπό τούς Αἰγύπτιους, γνωστό ὡς τό μάτι τοῦ Ὥρου, τό ὁποῖο ἐθεωρεῖτο ἡλιακό σύμβολο καί σύμβολο δύναμης. Σέ μία παραλλαγή του χρησιμοποιεῖται ἀπό τόν Βουδισμό, ἀφοῦ ὁ Βούδας ἀναφέρεται ὡς τό «μάτι τοῦ κόσμου», the eye of the world. Χρησιμοποιήθηκε ἐπίσης κατά τήν ἐποχή τοῦ Μεσαίωνα καί στήν εἰκονογραφία τῆς Ἀναγέννησης, ὡς Χριστιανικό σύμβολο πού παριστάνει τήν Ἁγία Τριάδα.
[13] ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΩΡΩΠΟΥ καί ΦΥΛΗΣ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ, όπ. π., σ. 123. Ὁλικός ἤ ὁλιστικός, λέξις ὄχι ἁπλῶς κλειδί ἀλλά Η ΛΕΞΙΣ ΚΛΕΙΔΙ τῆς «Νέας Ἐποχῆς». Τά πάντα εἶναι συνδεδεμένα, ἡ ὑγεία, τό οἰκοσύστημα, ἡ ψυχή μας, τό σῶμα μας, ὁ οὐρανός, ἡ γῆ, οἱ γαλαξίες.
[14] Ὄπ. π., σ. 127. Ὑπερπροσωπική ψυχολογία «ἀναδρομή» ταιριάζει σέ ἐμπειρίες πού φθάνουν πέρα ἀπό τά ὅρια τοῦ ἀτομισμοῦ, δηλαδή πέρα ἀπό τούς περιορισμούς – «ὅρια» τῆς προσωπικότητος καί τῆς προσωπικῆς συνειδήσεως. Κατά τή διάρκεια τέτοιων ἐμπειριῶν τό πρόσωπο θυσιάζει τήν ἀνεξάρτητη προσωπικότητά του καί ἀφήνεται νά ὁδηγηθῆ καί νά χρησιμοποιηθῆ ἀπό τόν «ψυχοτεχνικό», γιά νά «παλινδρομήση σέ προηγούμενες ζωές» ἤ νά «βυθισθῆ σέ ἄλλους κόσμους».
[15] Ὄπ. π., σ. 120. Οἱ Ὑαι δεῖγμα κατωτερότητος, καί οἱ ἀντιδρῶντες στήν «κ. σ.», θά εἶναι «ὄντα κατώτερα μή ἐξεληγμένα». Ὅταν ἡ «κ. σ.» καλύψει τήν γῆ, οἱ ἄνθρωποι θά γίνουν «θεοί», «ὑπεράνθρωποι», θά ἑνωθοῦν μέ τό σύμπαν.
[16] Ὄπ. π., σ. 115. Κατά τόν Θεοσοφικό «ἐσωτερισμό» καί τήν ἀποκρυ-φολογία, ὅλες οἱ θρησκεῖες καί τά σπουδαιότερα φιλοσοφικά –μυστηριακά συστήματα – εἶχαν πάντοτε δύο ὄψεις: τήν ἐξωτερική (γιά τόν πολύ λαό) καί τήν ἐσωτερική (γιά τούς «μυημένους»). Ὁ «ἐσωτερισμός» στά διάφορα στούς μύθους, τίς δογματικές – θρησκευτικές πεποιθήσεις τά ἱερά κείμενα – βιβλία ὑποστηρίζει ὅτι περικλείονται συμβολικῶς βαθύτερες ἀλήθειες καί σημασίες, πού κατανοοῦνται ἀπό τούς «μυημένους» μόνο. Ὁ «ἐσωτερισμός» μέ τήν συμβολογία του ἀνατρέπει τελείως τήν Εὐαγγελική Ἱστορία καί ὅλο τόν Χριστιανισμό. Διακρίνεται ὁ ἱστορικός Χριστός ἀπό τόν μυθικό Χριστό καί ἀπό τόν συμβολικό Χριστό!
[17] Ὄπ. π., σ. 126. Ἡ κατάσταση πού θά ἐπικρατῆ στή «Νέα Ἐποχή» τοῦ Ὑδροχόου.
[18] Λ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ, «Νέα ἐποχή: τό δαιμονικό ἔρεβος τοῦ ἀπολύτου ψέυδους!», Ἀθήνα 2010, σ. 12.
[19] ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΩΡΩΠΟΥ καί ΦΥΛΗΣ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ, ὄπ. π., σσ. 127-128.
[20] Λ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ, ὄπ. π., σ. 13.
[21] Γιά τήν θέση τῆς «Νέας Ἐποχῆς» γιά τόν Θεό στήν Παλαιά Διαθήκη θεωρεῖ ὅτι οἱ σημασίες τῆς «ἀθανασίας καί τῆς «εὐτυχίας» δέν μπορεῖ νά ὑπάρχουν ἀπό ἕναν θεό Ζηλότυπο καί περισσότερο δέν ἐνδιαφέρει κανέναν ἄνθρωπο σήμερα, ἄν θά πάει στόν οὐρανό ἤ στήν κόλαση. Αὐτό γιά τήν «Νέα Ἐποχή» εἶναι ἕνα δόγμα πού προσπαθεῖ νά καταδυναστεύει τούς ἀνθρώπους, πού πρέπει νά τό ἀπορρίψουν, συγκεκριμένα: «Christianity has emphasized immortality but has made eternal happiness dependent upon the acceptance of a theological dogma; Be a true professing Christian and live eternally in a somewhat fatuous heaven or refuse to be an accepting Christian and go to an impossible hell-a hell growing out of the theology of The Old Testament and its presentation of a God full of hate and jealousy. Both concepts are today repudiated by all sane, sincere, thinking people. No one of any true reasoning power or with any true belief in a God of love accepts the heaven of the churchmen or has any desire to go there. Still less do they accept the “lake that burneth with fire and brimstone” or the everlasting torture to which a God of love is supposed to condemn all who do not believe in the theological interpretations of the Middle Ages, of the modern fundamentalists or of the churchmen who seek—through doctrine, feat and threat—to keep people in line with the obsolete old teaching», Alice A. Bailey, Problems of Humanity, σ. 142-143.
[22] Ὄπ. π., σ. 75.
[23] T. MARRS, Λατρεῖες καί θρησκεῖες τῆς «Νέας Ἐποχῆς», ὄπ. π., σ. 157.
[24] Χ. Α. ΤΣΙΑΚΚΑ., Ἡ «Νέα Ἐποχή» – Μία σύγχρονη πρόκληση… στό φῶς τῆς Ὀρθοδοξίας, ὄπ. π., σ. 29.
[25] Θ.Η.Ε., τομ. 4ος, σ. 591.
[26] Α. ΜΑΡΑ, Τό πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ σέ φιλοσόφους καί ἀπολογητές, ἔκδ. Ἡρόδοτος, Ἀθήνα 2003, σ. 25.
[27] Θ.Η.Ε., ὄπ. π., σ. 594.
[28] Γιά τήν σχέση τῆς «Νέας Ἐποχῆς μέ τόν Γνωστικισμό, στήν θεολογική διαρχία ὁ William Kingsland επισημαίνει: « In all ages of which we have any literary records we find the tradition of a recondite knowledge which could not be disclosed to any save those who had undergone the severest tests as to their worthiness to receive it. This knowledge was very generally known under the term of the Mysteries, and it was concerned with the deepest facts of Man’s origin, nature, and connection with supersensual worlds and beings, as well as with the “natural” laws of the physical world. It was no mere speculation; it was real knowledge, Gnosis, knowledge of “the things that are,” knowledge of Reality; a knowledge which gave to its possessor powers which . . . have been regarded as pertaining only to the gods, and which are, indeed, widely denied today as possibilities of human achievement.The basis of this knowledge, the fundamental principle on which all the teachings rested, was the essential inherent divine nature of man, and the consequent possibility of becoming by self-knowledge a god-like being. The final goal, the final objective of all the Mysteries, was the full realization by the Initiate of his divine nature in its one- ness with the Supreme Being—by whatever name called—who is the Universe in all its phases and in its wholeness and completeness», William Kingsland, The Gnosis or Ancient Wisdom in the Christian Scriptures, σ. 93.
[29] Ὄπ. π., σ. 595.
[30] « . . . Gnosticism was spreading through the Mediterranean world. It offered people secret, saving knowledge of the universe: of the supreme, pure-spirit God, untouched by “evil” matter; of the many divine beings (aeons) thought to connect him with the evil world, which had been created by the lowest aeon; of man’s nature as sprit enmeshed in an evil body; of the releasing of man’s spirit from evil flesh for its ascent to its proper heavenly abode through enlightenment brought by a divine savior and through secret, sacramental rites and mystical experiences; of practices permitted and forbidden those who have achieved freedom of spirit; of the coming liberation of the soul from the body at death, as the seal and consummation of a resurrection already achieved in mystical experi», Edward P. Blair, The Abingdon Bible Handbook, σ. 305.
[31] ΠΑΝ. ΧΡΗΣΤΟΥ, Ελληνική Πατρολογία, Πατριαρχικό Ἵδρυμα Πατερικῶν Μελετῶν, τόμος 23, Θεσσαλονίκη 1978, σ. 124.
[32] T. MARRS, Λατρεῖες καί θρησκεῖες τῆς «Νέας Ἐποχῆς», ὄπ. π., σ. 50.
[33] Ὄπ. π., σ. 83.
[34] G. H. KAH., Πρός μία Παγκόσμια Δικτατορία (μτφρ. Ἀρβανιτίδη Χ.), Θεσσαλονίκη, σ. 43.
[35] Δ. Β. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ., Ἡ «Νέα Ἐποχή» καί ἡ ἀνατροφή τῶν παιδιῶν, Λαμία 2003, σ. 19.
[36] Α. Ν. ΚΑΝΤΙΩΤΟΥ., Καιροὶ Ἀποκαλύψεως, Ἀθῆναι 1991, σ. 132.
[37] Ὄπ. π., σσ. 132-133.
[38] Α. Γ. ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΥ., Νεοφανείς Αἱρέσεις, καταστροφικές λατρείες στό φῶς τῆς Ὀρθοδοξίας., ὄπ. π., σ. 255.
[39] T. MARRS, Λατρείες καί θρησκείες τῆς «Νέας Ἐποχής», ὄπ. π., σ. 427.
[40] ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ Α. Β., Ἀποκρυφισμὸς καὶ»Νέα ἐποχή (ἀνάτυπον ἐκ τοῦ συλλογικοῦ τόμου Πτυχές τῆς «Νέας Ἐποχῆς»), Ἀθήνα 2007, σ. 110.
[41] Χ. Α. ΤΣΙΑΚΚΑ., Ἡ «Νέα Ἐποχή» – Μία σύγχρονη πρόκληση… στό φῶς τῆς Ὀρθοδοξίας, ὄπ. π., σ. 22.
[42] Βλ. Κ. KLEIN., Ὁ Ψευτοπροφήτης (μτφρ. Μπίμπη Χ.), Θεσσαλονίκη, σ. 182.
[43] Χ. Α. ΤΣΙΑΚΚΑ Ἀρχιμ., Ἡ «Νέα Ἐποχή» – Μία σύγχρονη πρόκληση… στό φῶς τῆς Ὀρθοδοξίας, ὄπ. π., σ. 23.
[44] ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ Ἱερομ., π. Σεραφείμ Ρόουζ – Ἡ ζωή καί τά ἔργα του, ὄπ. π., σ. 247.
[45] G. H. KAH., προς μία Παγκόσμια Δικτατορία (μτφρ. Αρβανιτίδη Χ.), ὄπ. π., σ. 25.
[46] T. MARRS, Λατρεῖες καί θρησκεῖες τῆς «Νέας Ἐποχῆς», ὄπ. π., σ. 88.
[47] Ὄπ. π., σ. 94.
[48] Ὄπ. π., σ. 195.
[49] Ὄπ. π., σ. 204.
[50] Α. Γ. ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΥ., Ἐγχειρίδιο αἱρέσεων καί παραχρηστιανικῶν ὁμάδων, Ἀθήνα 1994, σ. 544.
[51] Α. ΒΛΙΑΓΚΟΦΤΗΣ, Σύγχρονες Αἱρέσεις – μία πραγματική ἀπειλή, ὄπ. π., σ. 158.
[52] Edited by Mark Vernon, Chambers Dictionary of Beliefs and Religions, British Library 2009, New age religion, s. 431.
