Μητροπολίτου Αὐλῶνος ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ
Ἐξαιρετική, ἐπιβλητική, μεγάλη μορφή τῆς Ἐκκλησίας μας ὁ Τίμιος Πρόδρομος! Σάν οὐράνιο τόξο μέ πολυσύνθετο καί πολύ γλυκό φῶς φωτίζει τόν κόσμο τῆς Παλαιᾶς καί τῆς Καινῆς Διαθήκης. Στό πρόσωπό του βλέπουμε τόν τελευταῖο καί μεγαλύτερο προφήτη τοῦ Ἰσραήλ, ἀλλά καί τόν πρῶτο ἅγιο τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ.
Ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἔχει τήν προφητική αὐστηρότητα. Τό στόμα του μοιάζει μέ ἡφαίστειο πού ἐλέγχει τήν παρανομία. Ὡς ἅγιος τῆς ἁγίας μας Ἐκκλησίας ἑτοιμάζει τόν δρόμο τοῦ Θεοῦ μέ τό κήρυγμα καί τό βάπτισμα τῆς μετάνοιας. Ἀξιώνεται νά βαπτίσει τόν Ἰησοῦ Χριστό, γιά νά ἐκπληρωθοῦν ἔτσι καί γιά τό πρόσωπό του οἱ προφητεῖες τῶν προγενέστερων προφητῶν. Σφραγίζει τέλος τήν ἁγία ζωή του μέ τό μαρτυρικό θάνατο.
Προφήτης καί Πρόδρομος. Μίλησε γιά τόν Ἰησοῦ Χριστό. Ὁμολόγησε μέ ταπείνωση πώς δέν ἦταν ἐκεῖνος ὁ Μεσσίας καί πώς δέν ἦταν ἄξιος οὔτε κἄν τά ὑποδήματα τοῦ Σωτήρα νά ἀγγίξει. Μέ αὐταπάρνηση ταπείνωνε τόν ἑαυτό του, γιά νά δείξει τό μεγαλεῖο τῆς Θεότητας τοῦ Κυρίου. Εἶναι δέ πολύ συγκινητικά τά σχετικά λόγια του: «Ἐκεῖνον δεῖ αὐξάνειν, ἐμέ δέ ἐλαττοῦσθαι» (Ἰωάν. 3, 30). Αὐτός πρῶτος ἀξιώθηκε νά δεῖ τόν Μεσσία ὡς Σαρκωμένο Λόγο καί νά τόν συστήσει μέ τά λόγια: «Ἴδε ὁ ἀμνός τοῦ Θεοῦ ὁ αἴρων τήν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου» (Ἰωάν. 1, 29). Μέ τό προδρομικό κήρυγμα ἔφερνε στίς ψυχές τή συναίσθηση τῆς ἁμαρτίας. Γιά νά ἀνοίξει σ’ αὐτές τό δρόμο τοῦ Χριστοῦ, γιά «νά ἑτοιμάσει τήν ὁδό Κυρίου» (Ἠσ. 40, 3).
Κήρυκας τῆς μετάνοιας. «Μετανοεῖτε· ἤγγικε γάρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν» (Ματθ. 3, 2). Αὐτές οἱ λίγες λέξεις ἀντιλαλοῦν ἀπό τό στόμα του στίς ὄχθες τοῦ Ἰορδάνη. Αὐτά τά λόγια τάραξαν τά λιμνασμένα νερά τῆς ἁμαρτωλῆς τυπολατρείας τῶν Ἰουδαίων. Μετανοήστε καί «ποιήσατε καρπούς ἀξίους τῆς μετανοίας» (Λουκ. 2, 8), γιατί μετάνοια, χωρίς ἀλλαγή πορείας πλεύσης, εἶναι ἀνώφελη. Πολλές ψυχές τότε δέχθηκαν καί βαπτίσθηκαν ἀπ’ τόν ἴδιο στόν Ἰορδάνη, γιά νά πλύνουν συμβολικά τίς ἁμαρτίες τους. Ὑπῆρξαν, ὅμως, καί οἱ ἀσυγκίνητοι. Γι’ αὐτούς ἔλεγε: «κάθε δένδρον πού δέν κάνει καρπόν καλόν τό κόβουν σύρριζα καί τό ρίχνουν στή φωτιά» (Λουκ. 3, 9). Τήν τιμωρία τοῦ Θεοῦ τήν παρομοίαζε μέ ἀξίνη (τσεκούρι γιά κόψιμο δέντρων). «Ἡ ἀξίνα εἶναι πιά κοντά στή ρίζα τῶν δένδρων» (Λουκ. 3, 9). Πάντα δέ τό κήρυγμά του κατέληγε στό βαρυσήμαντο συμπέρασμα: «Κάνετε καρπούς ἀξίους τῆς μετανοίας» (Λουκ. 3, 8).
Βαπτιστής τοῦ Κυρίου. Μεγάλος τίτλος τιμῆς γιά τόν Πρόδρομο, ὅτι ἀξιώθηκε νά βαπτίσει τόν Σωτήρα. Τό βάπτισμά του, βέβαια, ἦταν βάπτισμα μετάνοιας. Ὁ Ἰησοῦς Χριστός ὡς Θεός δέν εἶχε ἀνάγκη βαπτίσματος. Ἀλλ’ ὅμως, γιά νά ἐπικυρώσει τό ἔργο τοῦ Προδρόμου καί «νά ἐκτελέσει κάθε ἐντολή» (Ματθ. 3, 15) βαπτίσθηκε ὁ ἀναμάρτητος Κύριος. Ἄς φροντίζει ὁ καθένας μας γιά τή σωτηρία τῆς ψυχῆς του.
Ἐλεγκτής τῆς παρανομίας. Ὅπου καί ἄν συναντοῦσε τήν παρανομία, τήν ἤλεγχε. Ὁ βασιλιάς Ἡρώδης μέ τίς ἀθέμιτες σχέσεις του μέ τή γυναίκα τοῦ ἀδελφοῦ του ἔγινε στόχος τοῦ Προδρομικοῦ ἐλέγχου, ἀδιαφορώντας γιά τήν ὀργή τοῦ Ἡρώδη. Τό «οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν αὐτήν» (Ματθ. 14, 5) σάν πυρωμένο σίδερο ἔπεφτε στό κεφάλι τοῦ παράνομου ἄρχοντα. Καί ἡ παρανομία του δέν ἦταν μόνον αὐτή (Λουκ. 3, 19-20).
Μάρτυρας τῆς ἀλήθειας. Ἦταν ἑπόμενο καί τό γνώριζε ὁ Πρόδρομος, ὅτι ὁ ἔλεγχος θά τόν ὁδηγοῦσε στή φυλακή καί στό θάνατο. Οἱ δυνατοί, ὅμως, καί θεόσταλτοι δέν ὑπολογίζουν κινδύνους καί θάνατο. Σάν βραβεῖο στή Σαλώμη γιά τόν ἀνήθικο χορό της, (ὁ διάβολος κινοῦσε τό σῶμα καί τά πόδια της, γιά νά ἐπιτύχει τό σκοπό του), ἡ μητέρα της Ἡρωδιάδα ζήτησε ἀπό τόν Ἡρώδη, πού εἶχε δημόσια δεσμευθεῖ, «ἐπί πίνακι τήν κεφαλήν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ» (Ματθ. 14, 9).
Μέ αὐτό τό θάνατο ἐπισφράγισε τήν ἁγία ζωή του ὁ Προφήτης καί Πρόδρομος καί Βαπτιστής Ἰωάννης. Γι’ αὐτό καί ὁ ἱερός ὑμνωδός τόν ρωτάει: Πῶς νά σέ ὀνομάσουμε Προφήτα; ἄγγελο, ἀπόστολο ἤ μάρτυρα; Ἄγγελο γιατί ὡς ἀσώματος ἔζησες στή γῆ. Ἀπόστολο, γιατί μαθήτευσες τούς λαούς. Μάρτυρα, γιατί γιά τόν Χριστό ἀποκεφαλίσθηκες (τροπάριο Λιτῆς Ἑσπερινοῦ ἑορτῆς Ἀποτομῆς τιμίας κεφαλῆς).
Μιά παράδοση λέει πώς καί τό κομμένο κεφάλι τοῦ Προδρόμου μίλησε, γιά νά κηρύξει τή μετάνοια. Ἀπό τότε μέχρι καί σήμερα καί στούς αἰῶνες τῶν αἰώνων ἡ ἀσκητική καί φωτεινή μορφή τοῦ Προδρόμου ἀπευθύνει τό ἴδιο κήρυγμα σέ μᾶς. Τό κήρυγμα τῆς μετάνοιας. Ἑτοιμάζει, ὅπως καί τότε, καί σήμερα τό δρόμο τῆς ψυχῆς μας, γιά νά δεχθεῖ μέσα σ’ αὐτήν τόν Χριστό. Ἄς χαμηλώσει ὁ καθένας μας τά ὄρη τοῦ ἐγωϊσμοῦ. Ἄς ξεριζώσει τά βατόκλαδα καί τ’ ἀγκάθια τῆς ἁμαρτίας. Ναί. Ἡ φωνή τοῦ Προδρόμου ἀκούγεται καί σήμερα: «Μετανοεῖτε… ἑτοιμάσατε τήν ὁδόν Κυρίου εὐθείας ποιεῖτε τάς τρίβους αὐτοῦ ἤγγικε γάρ ἡ βασιλεία τῶν Οὐρανῶν» (Ἠσ. 40, 3 – Ματθ. 3, 2).
