Είναι το μεγαλύτερο και ένα από τα πλέον ζωντανά μονα­στήρια της Κρήτης. Απέχει 31 χιλιόμετρα από το Ηράκλειο στον δρόμο προς το Μεταξοχώρι. Η μονή χτίστηκε κατά τα τελευταία χρόνια της Ενετοκρατίας και απέκτησε τέ­τοια φήμη, ώστε μέσα σε μικρό χρονικό δι­άστημα κατάφερε να γίνει ένα από τα μεγα­λύτερα προσκυνήματα της Κρήτης. Όπως προκύπτει από τα υπάρχοντα στοιχεία, η μονή κτίστηκε τον 17ο αιώνα, χωρίς να γνωρίζουμε την ακριβή ημερομηνία. Ένα από τα στοιχεία που μας δίνει πληροφορί­ες θεωρείται ο «Παρακλητικός Κανών εις τον Μεγαλομάρτυρα Γεώργιον του Απανωσήφη». Ο Παρακλητικός Κανόνας γρά­φτηκε κατά τη διάρκεια της επιδημίας πανώλης του 1655.

Μέχρι και σήμερα, όμως, την πιο ση­μαντική πηγή πληροφοριών για την ίδρυ­ση και την εξέλιξη της μονής αποτελεί η «Διήγηση» του Ιεροδιακόνου Ιακώβου, που γράφτηκε το 1864. Στη διήγηση ανα­φέρεται ότι η μονή ιδρύθηκε από τον Παΐσιο, ο οποίος ξεκίνησε από τη Μονή Απεζανών για να πάει στη Μονή Αγκαράθου, λόγω εσωτερικών διενέξεων. Διανυκτέρευσε, όμως, στα κτήματα του Λαγγουβάρδου (προφανώς Βενετού), κοντά στο Κακό Χωριό (το σημερινό Μεταξοχώρι), και εκεί έκτισε τη Μονή Απανωσήφη. Η ονομασία Επανωσήφης δόθηκε από τον άρχοντα της περιοχής, Λαγγουβάρδο, ο οποίος είχε δύο βοσκούς με το ίδιο όνομα: Σήφης. Για να τους ξεχωρίζει, έδωσε τα ονόματα Επάνω Σήφης και Κάτω Σήφης. Έτσι επικράτησε η προσωνυμία Άγιος Γεώργιος του Επανωσήφη. Το μιτάτο του Κάτω Σήφη ήταν, σύμφωνα με την παράδοση, στο χωριό Χα­ράκι, στο οποίο υπάρχει παλαιά εκκλησία του Αγίου Γεωργίου.

Περίοδος της Τουρκοκρατίας

Τον 18ο αιώνα η μονή βρισκόταν σε μεγά­λη ακμή. Την περίοδο της Τουρκοκρατί­ας βοηθούσε τους φτωχούς και διατηρού­σε σχολείο και πλούσια βιβλιοθήκη, καθώς εδώ ζούσαν σημαντικοί μοναχοί οι οποίοι λειτούργησαν είτε ως αντιγραφείς βιβλίων, είτε ως υμνογράφοι, είτε ως διδάσκαλοι. Στα τέλη του 18ου αιώνα ζούσαν στο μονα­στήρι σημαντικές προσωπικότητες, όπως ο Συνέσιος ο Κρης και ο Γεώργιος Γουνάλες. Ο Συνέσιος ο Κρης ήταν υμνογράφος και ποιητής. Ο Γουνάλες ήταν σπουδαίος κωδικογράφος. Ο καθηγητής Θ. Δετοράκης σημειώνει: «Μερικά χει­ρόγραφα (προερχόμενα από κρητικά μο­ναστήρια) παρουσιάζουν έκτακτο ενδια­φέρον, όπως ο κώδικας Additional 41483 του Βρετανικού Μουσείου, που τον αντέγραψε το 1784 ο Γεώργιος Γουνάλες στη Μονή Αγ. Γεωργίου Απανωσήφη».

Ένας άλλος υμνογράφος της Μονής Επανωσή­φη ήταν ο μοναχός Γερόντιος Καλαμαράς, ο οποίος έγραψε ακολουθίες του Αγ. Γεωρ­γίου το 1724, οι οποίες περιέχονται σε χει­ρόγραφο της Μονής Κουτλουμουσίου του Αγίου Όρους. Επίσης, στη μονή αντιγρά­φτηκε το 1774 το 55o χειρόγραφο της Μονής Παναγίας της Χάλκης, από τον Μελέτιο Καλλέργη. Το χειρόγραφο αυτό περιέ­χει τους ψαλμούς του Δαυίδ με την ερμη­νεία του Μεγάλου Αθανασίου.

Το 1821 εί­ναι η χρονιά που το μοναστήρι υποφέρει από τους Τούρκους. Ο ιερομόναχος Τίτος Βαρελτζάκης στα χειρόγραφά του αναφέρει: «Οι Κακοχωριανοί Τούρκοι επιδραμόντες εφόνευσαν 18 εκ των μοναχών. Οι λοιποί φοβηθέντες έφυγον εις Σφακιά διά να σω­θούν. Αλλ’ εκεί άλλη καταστροφή τους περίμενεν. Ο αρμοστής Τομπάζης έλαβε τα πολυτιμότερα κειμήλια των Μονών, εν οις και κειμήλια της Μονής Επανωσήφη, και τα έφερεν εις Ύδραν. Εκεί επωλήθησαν και διά των χρημάτων ηγοράσθησαν όπλα, τα οποία έφεραν εις Κρήτην προς άμυναν των κατοίκων». Οι 18 μοναχοί που σκοτώθηκαν τιμούνται σήμερα ως Νεομάρτυρες της Εκ­κλησίας Κρήτης μαζί με τους αρχιερείς που χάθηκαν εκείνη την περίοδο.

O σεισμός του 1856

Η επόμενη μεγάλη καταστροφή ήρθε με τον σεισμό του 1856, όταν έπεσε ο ναός του Αγίου Γεωργίου. Για την ανέγερση νέου ναού, έπρεπε να δοθεί άδεια από την Υψη­λή Πύλη, η οποία και εξασφαλίστηκε μέσω του Πατριαρχείου. Κατά την επανάσταση του 1866 πολλοί μοναχοί κατατάχτηκαν σε επαναστατικά σώματα, ενώ οι γηραιότεροι μαζί με τα κειμήλια και τα ιερά σκεύη μετακόμισαν προσωρινά στη Μονή Απεζανών. Την περίοδο εκείνη από έσοδα της μονής συντηρήθηκαν πολλά σχολεία. Οι μοναχοί του Επανωσήφη πήραν μέρος και στη Μάχη της Κρήτης, τον Μάιο του 1941. Το Ηγουμενείο έγινε νοσοκομείο για τους τραυματίες, γεγονός το οποίο πλήρωσε στη συνέχεια.

Η Μονή Επανωσήφη έχει τα περισσότε­ρα μετόχια στο νησί. Το μετόχι Αϊστράτηγος, βρίσκεται ΒΔ της μονής. Λειτουργούσε ως μοναστήρι κατά τα τε­λευταία χρόνια της Ενετοκρατίας. Ακόμη, σε από­σταση 2 χιλιομέτρων από τη μονή βρίσκε­ται το μετόχι του Αγίου Αντωνίου. Στην περιοχή Μεραμβέλλου υπάρχει το μετόχι των Ξερών Ξύλων. Άλλα μετόχια είναι: το Λαζαρέτο στο Παρθένι, του Μερθιώτη, του Καπέλλα κοντά στο Ρουκάνι, του Μουσταφά Μπέη στο Βαθύπετρο Αρχανών και τα Ριμάμπελα. Επίσης, η μονή είχε μετόχι στο Αϊδίνιο της Μ. Ασίας. Περιουσία είχε στην Ιεράπετρα, στο Μεραμβέλλο, στη Βιάννο και στο Οροπέδιο Λασιθίου.

Η προσφο­ρά της Μονής Επανωσήφη ήταν και παραμένει σημαντική. Σε οικόπεδο αλλά και με έξοδα της μονής κτίστηκε η Ανωτέρα Εκκλησι­αστική Σχολή Κρήτης, το Ορφανοτροφείο και το κτίριο όπου στεγάζεται ο Ραδιοφω­νικός Σταθμός της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης. Επίσης, το Πνευματικό Κέντρο της Ι.Α. Κρήτης κτίστηκε δι’ εξόδων της μονής. Το Γηροκομείο στον Άγ. Ιωάννη, σε προάστιο του Ηρακλείου, το ξεκίνησε ο εκ των αδελφών της μονής μακαριστός Παΐσιος Χουδετσανάκης.

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Η εορτή του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου στην Μητρόπολη Χαλκίδος

Την ιερά μνήμη του επιφανούς εκπροσώπου των Κολλυβάδων Αγίων, Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου, ο οποίος συγκαταλέγεται και στην σεπτή χορεία των Ευβοέων Αγίων, αφού...

Μια ηχηρή μαρτυρία της ορθόδοξης πίστης και της Ελλάδας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Με εντολή του Πανιερωτάτου Μητροπολίτου Φαναρίου Αγαθαγγέλου, Γενικού Διευθυντού του Οργανισμού της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, απεστάλη στους 705 Ευρωβουλευτές του Ευρωπαϊκού...

Eθελοντική αιμοδοσία στην Αγία Μαρίνα Ηλιουπόλεως

Για πρώτη  φορά στην ιστορία της τράπεζας αίματος του ναού της Αγίας Μαρίνης Ηλιουπόλεως, προγραμματίστηκε και έγινε αιμοδοσία πριν από το πανηγύρι της παιδομάρτυρος...

Ονομαστήρια Πρωτοσύγκελου Μητροπόλεως Καρυστίας

Με λαμπρότητα εορτάσθηκε η ιερά και σεβάσμιος μνήμη του Οσίου και Θεοφόρου Πατρός ημων Νικοδήμου του Αγιορείτου ενός εκ των Ευβοέων Αγίων ο οποίος...

Μπράβο στα παιδιά μας!

Ο φοιτητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου Σπύρος Τσικνής έστειλε στον πνευματικό του πατέρα Μητροπολίτη Χίου κ. Μάρκο την παραπάνω φωτογραφία που εικονίζει ένα Έ λληνα...

Με την συμμετοχή 20 Ιερέων και Διακόνων λειτούργησε ο Μητρ. Παροναξίας στον πανηγυρίζοντα Ναό του Αγ. Νικοδήμου

Την Τρίτη 14-7-2020 ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Παροναξίας κ. Καλλίνικος χοροστάτησε στον Όρθρο και προεξήρχε της Θείας Λειτουργίας, με την συμμετοχή 20 Ιερέων και Διακόνων της...

Ἡ Μεγάλη Ἐκκλησία τοῦ Γένους μας

Ὁ Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας κ.κ. Εὐσέβιος, ἀπό τούς ἀκριτικούς Φούρνους, ὅπου ἐλειτούργησε τήν Κυριακή 12η Ἰουλίου 2020, ἐξέφρασε τήν θλίψη του γιά τήν ἀπόφαση...

Φθιώτιδος: «Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης ηγέτης πνευματικός σε εποχές κρίσης και δοκιμασίας»

Στο Ερημητήριο του Οσίου Νικοδήμου του Αγιορείτου, το οποίο ευρίσκεται στο οροπέδιο Καράϊνες της Δίβρης Φθιώτιδος, χοροστάστησε και ωμίλησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ....

Ο Μητρ. Κορίνθου στα εγκαίνια του Πυροσβεστικού Κλιμακίου στο Σοφικό

Πραγματοποιήθηκαν σήμερα Τρίτη, 14 Ιουλίου 2020, τα Εγκαίνια του Εποχικού, Πυροσβεστικού Κλιμακίου στο Σοφικό Κορινθίας. Την τελετή των Εγκαινίων τέλεσε ο Μητροπολίτης μας κ....

Επίσκεψη Μητροπολίτη Ελευθερουπόλεως στο Δήμαρχο Παγγαίου

Επίσκεψη στο Δήμαρχο Παγγαίου, κ. Φίλιππο Αναστασιάδη, πραγματοποίησε το πρωί της Τρίτης 14 Ιουλίου 2020, ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας κ. Χρυσόστομος, συνοδευόμενος από τον...

Στο Μητροπολίτη Μεσσηνίας o Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων

Εθιμοτυπική επίσκεψη στο Μητροπολίτη Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομο, πραγματοποίη­σε σήμερα Τρίτη 14 Ιουλίου 2020, ο Υφυ­πουρ­γός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Κων/νος Σκρέκας, συνο­­δευόμενος από...

Ρασοφορία νέας Μοναχής στην Ιερά Μονή Παμμεγίστων Ταξιαρχών Πηλίου

Στην Ιερά Μονή Παμμεγίστων Ταξιαρχών Πηλίου χοροστάτησε την Δευτέρα 13/7 ο Σεβ. Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Ιγνάτιος, κατά τον Μέγα Πανηγυρικό Εσπερινό της εορτής του Αγίου Νικοδήμου του...

Ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης γιά τό 2ο «γάμο» τῶν Κληρικῶν…!

Ὁ μὲν κς΄. (26ος) Κανὼν τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων διορίζει, ὅτι μόνον οἱ Ἀναγνῶσται καὶ Ψάλται ἔχουν ἄδειαν νὰ ὑπανδρευτοῦν ὕστερα ἀπὸ τὴν χειροτονίαν.* Ὅλοι δὲ...

Η πανήγυρις του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου στη νήσο Νάξο

Με κατάνυξη, λιτότητα και ιεροπρέπεια, χωρίς την συμμετοχή άλλων Αρχιερέων πραγματοποιείται φέτος η Πανήγυρις του Οσίου Πατρός ημών Νικοδήμου του Αγιορείτου στον φερώνυμο Ιερό...

Πατριάρχης Μόσχας: Η πίεση προς τους πιστούς διαρκώς εντείνεται

Στις 13 Ιουλίου 2020 ο Προκαθήμενος της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ρωσίας προέβη σε δήλωση, καλώντας τις πολιτειακές Αρχές του Μαυροβουνίου να ακυρώσουν το νόμο,...