Ιωάννου Αν. Γκιάφη, Θεολόγου- Πολιτικού Επιστήμονος

Ένας κανόνας δικαίου παγιώνεται εντός του κοινωνικού συνόλου με την συνεχή και ομοιόμορφη επανάληψη της εφαρμογής του. Αντίστοιχα και ένα πρότυπο συλλογικής ή ατομικής συμπεριφοράς καθιερώνεται σε μια κοινωνία με την διαρκή επανάληψή του. Με αυτό τον τρόπο τόσο ο κανόνας, όσο και μια συμπεριφορά θεσμοποιούνται. Γίνονται θεσμοί, αποκτώντας μια ιδιαίτερη κοινωνική αξία και συνεπάγοντας ορισμένες υποχρεώσεις από μέρους των πολιτών. Από αρχαιοτάτων χρόνων υπάρχουν θεσμοί διαφόρων μορφών και κατηγοριών(κοινωνικοί, πολιτικοί, πολιτιστικοί, οικογενειακοί κ. ά.). Οι θεσμοί εξυπηρετούν την κάθε ανθρώπινη κοινότητα αφού χάριν αυτών επιτυγχάνεται η κοινωνική οργάνωση, η κοινωνική ευταξία και η αρμονική κοινωνική συμβίωση. Θεσμούς όμως δεν διαθέτει μόνο η κοινωνία, εμπεριέχει και η Εκκλησία. Η Εκκλησία μπορεί να είναι ο Θεανθρώπινος οργανισμός στον οποίο εγκεντρίζονται τα μέλη του, αλλά δεν παύει να είναι και τρόπος ζωής. Σε αυτή την πνευματική βιωτή ενυπάρχουν κάποιοι κανόνες, η εφαρμογή των οποίων προάγει τον χριστιανό στη σωτηρία. Όπως οι δημοκρατικοί νόμοι διασφαλίζουν την δημοκρατία του συνόλου, το ίδιο και οι ιεροί κανόνες και θεσμοί οδηγούν στην πνευματική λύτρωση και στην αγιότητα του βίου.

Γιατί όμως να γίνεται μνεία στους θεσμούς της Εκκλησίας μας; Διότι η σημερινή ευαγγελική περικοπή μας παραπέμπει σε έναν πανάρχαιο θεσμό, αυτόν της  ‘‘νηστείας’’. Τονίζει ο Κύριός μας μεταξύ των άλλων: « Ὅταν δὲ νηστεύητε, μὴ γίνεσθε ώσπερ οἱ ὑποκριταὶ σκυθρωποί, ἀφανίζουσιν γὰρ τὰ πρόσωπα αὐτῶν ὅπως φανῶσιν τοῖς ἀνθρώποις νηστεύοντες· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἀπέχουσιν τὸν μισθὸν αὐτῶν.» (Ματθ. στ’, 16). Ο Θεάνθρωπος Κύριος έρχεται με την φράση του αυτή και στηλιτεύει την φαρισαϊκή νηστεία, καταδεικνύοντας τον αληθινό σκοπό της. Δεν κατακρίνει τους Φαρισαίους επειδή νήστευαν, αλλά γιατί νήστευαν προς επίδειξη. Μάλιστα έμεναν άπλυτοι και ατημέλητοι προκειμένου να δείχνουν καταβεβλημένοι από τον κόπο της νηστείας και να απολαμβάνουν τα ‘‘εύσημα’’ του κόσμου. Όλα γίνονταν από κενοδοξία. Άραγε τότε έχει αξία η νηστεία; Στόχος της ποιος είναι; Ο έπαινος των ανθρώπων ή ο έπαινος του Θεού; Ο εμφανής τρόπος άσκησής της έμπροσθεν των άλλων ή η αφανής εφαρμογή της ενώπιον του Δημιουργού;

Η νηστεία στην Ιερά μας Παράδοση είναι ένα κεφαλαιώδες ζήτημα. Πρόκειται για μια θεοδίδακτη και θεοπαράδοτη εντολή και όχι για ένα ανθρώπινο αποκύημα. Τι μας υπενθυμίζει η Κυριακή της Τυροφάγου; Την έξωση των Πρωτοπλάστων από τoν Παράδεισο! Και η αιτία ήταν η παράβαση της εντολής της νηστείας και κατ’ επέκταση η παρακοή του θελήματος του Θεού. Δεν σεβάστηκαν και καταπάτησαν την απαγόρευση του Θεού να μην δοκιμάσουν ούτε ένα καρπό από το ‘‘δένδρο της γνώσης του καλού και του κακού’’. Η πρώτη εντολή του Θεού στο ανθρώπινο γένος ήταν το αγαθό της νηστείας. Ο Αδάμ και η Εύα όχι μόνο δεν την εφάρμοσαν αλλά ενέδωσαν και στην προσβολή του διαβόλου. Έτσι η πράξη τους αυτή έφερε την έξοδό τους από τον κήπο της Εδέμ και την υπαγωγή τους από την αθανασία στον θάνατο, από την αφθαρσία στην φθορά.

Ο ερχομός του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού επί της γης σηματοδοτεί την αναγέννηση του νέου Αδάμ της Εκκλησίας. Ο ίδιος ο Χριστός προτού ξεκινήσει το απολυτρωτικό του έργο, νηστεύει 40 ολόκληρες ημέρες. Την ανυπακοή του πρώτου Αδάμ την αντικαθιστά με την υπακοή Του στο θέλημα του Ουρανίου Πατρός. Κατά συνέπεια η νηστεία προσλαμβάνει θεοειδή χαρακτήρα.

Η νηστεία γενικότερα εμπερικλείεται στην Παλαιά, αλλά και στην Καινή Διαθήκη. Εκτός αυτών των χριστιανικών πηγών η νηστεία προβλέπεται και από τους ιερούς κανόνες. Ο κυριότερος όλων είναι ο 69ος κανόνας των Αγίων Αποστόλων, όταν έρχεται και επιβάλλει την νηστεία στην χριστιανική ζωή και αναγνωρίζει ως λόγο κατάλυσής της μόνο την σωματική ασθένεια. Ήδη η Αποστολική Σύνοδος (49μ.Χ.) θεσπίζει την νηστεία ως αναγκαίο μέσο για την ψυχική σωτηρία. Η νηστεία εξάλλου δεν είναι παρά μια πνευματική άσκηση, η οποία οφείλει να καταλήγει στην αρετή. Μέσω αυτής οι άγιοι της Εκκλησίας μας έλαβαν ουράνια χαρίσματα. Με την αδιάλειπτη προσευχή και την τακτική νηστεία τους εκδίωξαν ακόμη και το γένος των δαιμόνων. Ο Μέγας Βασίλειος θα γράψει πως: «η νηστεία χειραγωγεί τους πιστούς στην κατά Θεόν πολιτεία[1]». Μήπως ο Μωυσής, ο Ηλίας και ο Τίμιος Πρόδρομος δεν ασκήθηκαν στο στάδιο της νηστείας και κατόρθωσαν όχι μόνο την ενάρετη ζωή, αλλά και την ‘‘θεωρία του Θεού’’; Η νηστεία δεν είναι αυτοσκοπός αλλά στοχεύει στην εγκράτεια από όλες τις εμπαθείς καταστάσεις προκειμένου διαμέσου αυτής να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ δημιουργήματος και Δημιουργού.

Η νηστεία είναι μεν η αποχή από τις αρτύσιμες τροφές, αλλά είναι και η πνευματική κάθαρση. Νηστεία σημαίνει όχι μόνο στέρηση κάποιων υλικών τροφών, αλλά και αποτίναξη των αδυναμιών μας. Και εδώ κρύβεται η διαφορά της νηστείας από την δίαιτα. Δυστυχώς η περιρρέουσα κοινωνική αντίληψη ταυτίζει την νηστεία με την δίαιτα, δηλ. την αποχή του ανθρώπου από ορισμένες διατροφικές συνήθειες με σκοπό τον σωματικό του καλλωπισμό. Η νηστεία δεν στοχεύει σε καμμία αυτοδικαίωση, απεναντίας θέτει ως στόχο την ψυχοσωματική εγκράτεια. Το κέντρο βάρος της ρίπτεται στην ταπείνωση και στην εγκοπή του ιδίου θελήματος, οι οποίες είναι οι βάσεις για την ανύψωση ενός στέρεου πνευματικού οικοδομήματος. Λίαν εύστοχα ένας πανέμορφος ύμνος της Εκκλησίας μας θα διακηρύξει: «Νηστεύσωμεν, ἀδελφοί, σωματικώς· νηστεύσωμεν καὶ πνευματικώς.»(Εσπέριο στιχηρό Τετάρτης Α’ Νηστειών)

Υπάρχει όμως σήμερα και μια κατηγορία ανθρώπων που ηθελημένα αγνοούν τον θεσμό της νηστείας. Προβαίνουν μάλιστα αυτές τις ημέρες και σε διάφορες αταξίες (π.χ. καρναβαλικές εκδηλώσεις, κρεατοφαγίες κ. ά.) που όχι μόνο απάδουν της χριστιανικής τους ταυτότητας, αλλά και αμαυρώνουν την ιερότητα των ημερών. Αντί να ξεκινάει ο αγώνας της πνευματικής συντριβής, κυριαρχεί ένα «τρελό πανηγύρι» ξεφαντώματος και ξεγνοιασιάς. Ποια η σχέση αυτού με την περίοδο της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής; Ουδεμία! Απλούστατα μια λανθασμένη και άστοχη λαϊκή παράδοση υπερισχύει έναντι ενός πανάρχαιου και σωτήριου θεσμού.

Ιδού λοιπόν από απόψε με τον κατανυκτικό εσπερινό θα περάσουμε το κατώφλι της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής! Καιρός μετανοίας και νηστείας! Καιρός τα λάθη του παρελθόντος να τα διορθώσουμε! Καιρός για την πνευματική ανατροπή του εαυτού μας! Καιρός όχι πνευματικού εφησυχασμού, αλλά πνευματικής ετοιμότητας! Δίχως την μετάνοια μας και την νηστεία μας η χάρις του Θεού δεν ελκύεται στη ζωή μας! Εάν θέλουμε πραγματικά μέσα από το ταξίδι της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής να φθάσουμε στον αναστάσιμο προορισμό μας, οφείλουμε κατά τον Μέγα Βασίλειο, να «νηστεύσωμεν νηστείαν δεκτὴ καὶ εὐάρεστον τῷ Κυρίῳ.[2]» Αμήν!

[1] Μ. Βασιλείου, Λόγος Α΄ περί νηστείας, MPG 31, 173.2.

[2] Μ. Βασιλείου, Λόγος Β΄ περί νηστείας, MPG 31, 196.44.

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Ο Μητροπολίτης Σύρου εδέχθη τη Γ.Γ. του Υπουργείου Ναυτιλίας

Η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής κα Χριστιάννα Καλογήρου, συνοδευόμενη από τον Χωρικό Αντιπεριφερειάρχη Κυκλάδων κ. Γ. Λεονταρίτη, τον Προέδρο του...

Πανηγυρικός Εσπερινός του Αγίου Ιωάννη του Ρώσου στις Συκιές

Στον Πανηγυρικό  Εσπερινό που τελέστηκε στο Ιερό Παρεκκλήσιο του Αγίου Ιωάννου του Ρώσου στις Συκιές, χοροστάτησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ. Βαρνάβας, την Τρίτη 26 Μαΐου 2020. Ο Σεβασμιώτατος αναφέρθηκε στη...

Αγρυπνία για την Απόδοση της εορτής του Πάσχα στην Ι.Μ. Μεσσηνίας

Με λαμπρότητα και σε κλίμα πνευματικής χαράς εορτάσθηκε στην Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας η Απόδοση του Πάσχα. Ο Σεβ. Μητροπολίτης Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομος προέστη Ιεράς...

Αγρυπνία για την Απόδοση της εορτής του Πάσχα στην Μητρόπολη Αθηνών

Ρεπορτάζ: Μάκης Αδαμόπουλος Φωτογραφίες: Χρήστος Μπόνης Στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών τέλεσε το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος με...

Αναστάσιμος Πανηγυρικός Εσπερινός του Οσίου Ιωάννου του Ρώσσου στο Νέο Προκόπιο Ευβοίας

Το εσπέρας της Τρίτης 26 Μαΐου 2020 ετελέσθη, με λαμπρότητα ο Αναστάσιμος Πανηγυρικός Εσπερινός της Αποδόσεως του Πάσχα και του Οσίου πατρός ημών Ιωάννου...

Σημαντική δωρεά ιατρικού εξοπλισμού από τον Μητροπολίτη Ελευθερουπόλεως

Τη Δευτέρα 25 Μαΐου 2020 παραδόθηκε στο Κέντρο Υγείας Ελευθερούπολης, αναλώσιμος Ιατρικός Εξοπλισμός απαραίτητος για την προστασία των Ιατρών, των Νοσηλευτών και των εργαζομένων...
video

«Τα πάντα μέσα στην πίστη μας είναι Φως»

"Τα πάντα μέσα στην πίστη μας είναι Φως!!! Εγώ ειμί του Φως του κόσμου, μας λέει ο Χριστός!!!" Με αυτή τη φράση ο Πρωτοσύγκελλος της...

Συναξάρι 27ης Μαῒου

Μητροπολίτου Φαναρίου Ἀγαθαγγέλου, Γενικοῦ Διευθυντοῦ Ἀποστολικῆς Διακονίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος † Ἡ Ἀπόδοσις τοῦ Πάσχα. † Μνήμη τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Ἑλλαδίου. Εἶναι ἄγνωστο ἀπό ποῦ καταγόταν καί...

Ο Μητροπολίτης Σύρου στα εγκαίνια της ΜΕΘ του Βαρδάκειου και Πρώιου Γ.Ν.

Προσκεκλημένος του Διοικητή του Βαρδάκειου και Πρώιου Γενικού Νοσοκομείου Σύρου, κ. Μιχ. Ζουλουφού, ο Σεβασμιώτατος κ. Δωρόθεος Β΄ παρέστη το μεσημέρι στα εγκαίνια της...

Φθιώτιδος: H ανθρώπινη ζωή είναι το μεγαλύτερο δώρο που μας έχει προσφέρει o Θεός

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ υπ᾿ αριθ. 6 Επί τη Αποδόσει του Αγίου Πάσχα 2020 ΣΥΜΕΩΝ ΕΛΕΩ ΘΕΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΦΘΙΩΤΙΔΟΣ ΠΡΟΣ ΑΠΑΝΤΑ ΤΟΝ ΙΕΡΟΝ ΚΛΗΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΙΣΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΛΗΡΩΜΑ ΤΗΣ ΘΕΟΣΩΣΤΟΥ ΙΕΡΑΣ...

Η 79η επέτειος της Μάχης της Κρήτης τιμήθηκε στην Πέρθη της Αυστραλίας

Τη Δευτέρα, 25 Μαΐου, η Ιερά Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας και το Προξενείο της Ελλάδας στην Πέρθη τίμησαν την 79η επέτειο της Μάχης της Κρήτης, με...

Ο Αρχιεπίσκοπος εδέχθη τον Υφυπουργό Ανάπτυξης και Επενδύσεων

Συνάντηση με τον Υφυπουργό Ανάπτυξης και Επενδύσεων κ. Ιωάννη Τσακίρη και τον Γενικό Γραμματέα Δημοσίων Επενδύσεων & ΕΣΠΑ κ. Δημήτριο Σκάλκο είχε σήμερα το...

Έκτακτη ενημέρωση: Άγνωστος Μοναχός εξ Αγίου Όρους…

Αὐτές τίς ἡμέρες περιέρχεται τήν πόλη μας ἄγνωστος ρασοφόρος ὀνομαζόμενος κατά τήν δήλωσή του «π. Ἐκδίκιος» καί προερχόμενος, ὅπως ὁ ἴδιος πάλι δηλώνει, ἀπό...
video

Το Άγιο Φως στην Καθέδρα της Ιεράς Μητροπόλεως Φθιώτιδος

Με χαρμόσυνες καμπανοκρουσίες αφίχθη νωρίς το πρωί στην Καθέδρα της Ιεράς Μητροπόλεως μας, τον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Λαμίας, το Άγιο Φως...

Απόδοση της Εορτής του Πάσχα – Η Ανάσταση συνεχίζεται!

Αρχιμ. Δανιήλ Αεράκη Η Ανάσταση συνεχίζεται! Αυτό δείχνει και η γιορτή της Αποδόσεως του Πάσχα. Τα ίδια γράμματα της νύχτας της Αναστάσεως, ακούγονται και κατά...