• Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις
Δευτέρα, 16 Νοεμβρίου, 2026
Poimin.gr
  • Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις
No Result
View All Result
  • Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις
No Result
View All Result
Poimin.gr
No Result
View All Result

Ἡ Ἰατρική καί ἡ Θεολογία σέ διάλογο

in Απόψεις - Γνώμες
8 Απριλίου 2023
byPoimin.gr Team
«To be or not to be?» Τό ἐρώτημα γιά τή ζωή*
Share on FacebookShare on Twitter

ὑπό Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Μεσσηνίας Χρυσοστόμου Σαββάτου  Καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν.

Παρότι ἡ σχέση Ἰατρικῆς καί Θεολογίας ἀνέκαθεν τροφοδοτοῦσε τόν κοινωνικό καί ἐπιστημονικό διάλογο, , στίς ἡμέρες μας -ἐξαιτίας τῆς πανδημίας τοῦ κορονοϊοῦ- ἐπανῆλθε μέ ἀμφίδρομο ἐνδιαφέρον, καί μέ ἐκκωφαντικό θόρυβο κάποιες φορές.

Στή δημόσια συζήτηση διατυπώθηκαν ἀμφισβητήσεις καί ἐνστάσεις, ἐνῶ ἄλλες φορές ἀναζητήθηκε, μέ ἐπιστημονικό τρόπο, νά προσδιοριστοῦν τά ὅρια μιᾶς διαλεκτικῆς, μέ σαφῆ νοηματοδότηση.

Θά μπορούσαμε νά ἰσχυριστοῦμε, ὅτι στήν ἱστορική τους διαδρομή καί ἀνάπτυξη, Ἰατρική καί Θεολογία, κάποτε διαλέγονται ἀλληλοπεριχωρούμενες καί κάποτε συγκρούονται ἀλληλοαμφισβητούμενες.

Ἤδη μέ τό κίνημα τοῦ Διαφωτισμοῦ, ἡ ἐπιστήμη              τῆς Ἰατρικῆς ἐπιχειρεῖ νά ὑποκαταστήσει, ἐνίοτε καί                           νά ἀντικαταστήσει τήν Θεολογία. Ἡ ἀλήθεια γιά τόν Θεό καί τόν ἄνθρωπο προσεγγίζεται μέ τήν κριτική τοῦ ὀρθοῦ λόγου, τήν φαινομενολογία τοῦ πειράματος καί μέ τά μετρήσιμα ἀντιληπτά χαρακτηριστικά του. Στήν ἱστορία αὐτῆς τῆς μακρᾶς συγκρουσιακῆς λογικῆς ἡ θεολογική κατάφαση ὅτι ἡ ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ καί τοῦ ἀνθρώπου εἶναι καί καρπός ἐμπειρικῆς γνώσης, δηλαδή, βιώματος ὡς ἔκφρασης τῆς πίστης, ὑπῆρξε μᾶλλον ἀποδυναμωμένη.

Ἐξ αὐτῶν προκύπτει τό ἐρώτημα πού μᾶς ἀφορᾶ:          ἀπό μία τέτοιου εἴδους συγκρουσιακή ἀντιπαράθεση καί ἐκ διαμέτρου ἀντίθετη θεώρηση, μποροῦμε νά ὁμιλοῦμε σήμερα γιά διαλεκτική σχέση Ἰατρικῆς καί Θεολογίας καί νά ἀναζητοῦμε τά ὅρια τῆς σύμπτωσής τους;

Ὅσοι παρακολουθοῦν μέ ἐπιμέλεια καί προσοχή            τήν ἐξέλιξη τῆς σύγχρονης ἐπιστήμης σέ ὅλα τά πεδία της, διαπιστώνουν ὅτι ἡ θεωρία τοῦ ἀπόλυτου ἐπιστημονισμοῦ     δέν ὑπηρετεῖται πλέον καί ἡ ἐμφατική ἀπομόνωση τῶν κλάδων της ἀμφισβητεῖται διαρκῶς. Τά στεγανά μεταξύ τῶν διαφόρων ἐπιστημῶν, ἀκόμη καί τῶν ἰατρικῶν ἐξειδικεύσεων, ἀρχίζουν καί καταρρέουν καί κανένας μας δέν μπορεῖ νά πεῖ στόν ἄλλον, κατά τήν παύλειο ρήση, «χρείαν σοῦ οὐκ ἔχω» (Α’ Κορ. 12.21).

Ὅλα αὐτά ἰσχύουν πρώτιστα στή σχέση Ἰατρικῆς καί Θεολογίας, ὅταν μάλιστα τόσο ἡ μία ὅσο καί ἡ ἄλλη ἔχουν      ὡς ὑποκείμενό τους τόν ἄνθρωπο.

Σ’ αὐτήν, λοιπόν, τήν λογική τῆς διαλεκτικῆς μεταξύ Ἰατρικῆς καί Θεολογίας, μάλιστα ὑπό τό πρῖσμα τῆς ὁλιστικῆς προσέγγισης, τό κατεξοχήν σημεῖο σύμπτωσής τους εἶναι          ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος μετέχει στό ἀγαθό τῆς ζωῆς καί τό βιώνει ὡς γεγονός σχέσης τόσο πρός τούς συνανθρώπους ὅσο καί πρός τό περιβάλλον του. Τό κοινό σημεῖο συνάντησης τῆς Ἰατρικῆς καί τῆς Θεολογίας ἀποτελεῖ ἡ περί τοῦ ἀνθρώπου ἀλήθεια καί ἡ περί τοῦ τρόπου ἐπιβίωσης καί δικαίωσής του προσπάθεια καί συνεργασία.

Ὁ τρόπος ὅμως ἐπιβίωσης τοῦ ἀνθρώπου παρότι ὁδηγεῖ ὅπως προείπαμε σέ μιᾶς μορφῆς διαλεκτική σχέση, συγχρόνως ἐπισημαίνει καί τήν μεθοδολογική διαφοροποίηση τῆς Ἰατρικῆς σέ σχέση πρός τήν Θεολογία. Ἡ μέν πρώτη, τόν προσδιορίζει ἑδραζόμενη στό πείραμα καί τήν παρατήρηση, τή νόσηση καί τή θεραπεία. Ἡ δεύτερη ἑδράζεται στήν συγκεκριμένη σχέση τοῦ ἀνθρώπου πρός τόν Θεό, πρός τό φυσικό περιβάλλον καί πρός τούς συνανθρώπους του.

Ὅλα αὐτά ἀποτελοῦν τό πρῶτο ὅριο τῆς διαλεκτικῆς μεταξύ Ἰατρικῆς καί Θεολογίας.

Τό δεύτερο καί οὐσιαστικότερο, τό ὁποῖο ὑπαγορεύεται καί ἀπό τήν προηγούμενη ὁριοθέτηση, βρίσκεται στό ἐρώτημα τί εἶναι ἄνθρωπος καί ποιός ὁ προορισμός του. Μάλιστα γύρω ἀπό αὐτό τό ἐρώτημα διαπλέκεται τόσο τό νόημα γιά τή ζωή ὅσο καί ὁ σκοπός καί ἡ προοπτική τῆς ἴδιας τῆς ζωῆς               τοῦ ἀνθρώπου.

Ἀπό τή μέθοδο προσδιορισμοῦ καί διερεύνησης               τοῦ περιεχομένου τῆς ζωῆς καθορίζεται ἡ ἐπιστημονική πολλαπλότητα καί ποικιλία, ἐκφράζοντας μέ τόν τρόπο αὐτό ὄχι μία συγκρουσιακή ἀλλά μία συμπληρωματική θεώρηση τῆς Ἰατρικῆς καί τῆς Θεολογίας, ὡς Ἐπιστημῶν, ἀναφορικά πρός τήν ἔννοια ἄνθρωπος, πρός τόν τελικό προορισμό του καί τήν προοπτική του.

Γιά τήν Θεολογία ἡ προοπτική αὐτή προσδιορίζεται         ὡς ἡ κατάσταση τῆς «αἰώνιας ζωῆς». Γιά τήν Ἰατρική ἀποτελεῖ      τό στόχο γιά τή διατήρηση καί διαιώνιση τῆς ἴδιας τῆς ζωῆς.

Γιά τήν Θεολογία ἡ ἀσθένεια εἶναι μία «φυσική ὁμαλό-τητα», ἐπειδή ὁ κτιστός ἄνθρωπος ρέπει πρός τή φθορά καί τό θάνατο. Γιά τήν Ἰατρική εἶναι ἀπολύτως «φυσικό» νά νοσήσει κάποιος, ὅλοι οἱ ἄνθρωποι νοσοῦν καί πεθαίνουν, ὃπως καί γιά τήνη Θεολογία νοσοῦν καί πεθαίνουν, ἀκόμα καί οἱ ἅγιοι καί ἁμαρτωλοί, ἀφοῦ ἡ φθορά καί ἡ θνητότητα κληροδοτοῦνται βιολογικά ἀπό γενεά σέ γενεά καί μαζί τους καί οἱ ἀσθένειες.

Γιά τήν Ἰατρική ἡ θεραπεία ἐπίσης εἶναι ἡ ἀπαλλαγή    τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τή νοσηρότητα καί τά συμπτώματά της.   Γιά τήν Θεολογία ἡ θεραπεία σημασιολογεῖ τήν ὑπέρβαση    τῆς φθορᾶς καί τοῦ θανάτου διά τῆς ἀπαλλαγῆς καί τῆς ἑκούσιας ἀπελευθέρωσής μας ἀπό τά πάθη.

α) Ἡ πρώτη ἀρχή ἡ ὁποία ὁριοθετεῖ τόν διάλογο Ἰατρικῆς καί Θεολογίας, καλεῖται νά ἀπαντήσει στό ἐρώτημα τί εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ὡς ἕνα ἐρώτημα καθαρά ὀντολογικό, τό ὁποῖο ὁδηγεῖ στή γνώση καί ὄχι ἁπλῶς στήν ἠθική κατανόηση τοῦ βαθύτερου περιεχομένου τοῦ ἐρωτήματος καί τῆς σημασίας του γιά τήν ζωή τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ ἀπάντηση στό ἐρώτημα αὐτό μπορεῖ νά ἀποτελέσει καί τήν κοινή συνισταμένη μεταξύ τῆς ἀλήθειας τῆς γνώσης καί τῆς ἀλήθειας τῆς πίστης. Εἶναι χαρακτηριστική ἡ ρήση τοῦ Ἱπποκράτη, ὅτι «οὐκ ἔνι ἰατρικήν εἰδέναι, ὅστις μή οἶδεν ὅτι τί ἔστιν ὁ ἄνθρωπος» (εἶναι ἀδύνατον νά γνωρίζει τήν ἰατρική αὐτός πού δέν γνωρίζει ἀκριβῶς τί εἶναι ἄνθρωπος).

β) Ἡ δεύτερη ἀρχή εἶναι ἡ ταυτότητα τῆς ὑπόστασης τοῦ ἀνθρώπου.

Ὁ ἄνθρωπος ἀποτελεῖ ψυχοσωματική ὀντότητα. Ἡ ἀλή-θεια γιά τόν ἄνθρωπο δέν εἶναι μόνο ἡ ψυχή του ἀλλά ἡ ὀργανική ἑνότητα ψυχῆς, σώματος καί πνεύματος (πρβλ. τά περί δημιουργίας τοῦ ἀνθρώπου ἀναφερόμενα, σῶμα-σάρκα, πνεῦμα-ψυχή. Γεν. Β΄, 7). Ἡ ψυχή τοῦ ἀνθρώπου γεννιέται μαζί μέ τό σῶμα του καί τό σπουδαιότερο δέν ἀναπαύεται «αἰώνια» ἐάν δέν ἀνακτήσει τό σῶμα της (βλ. Ἰεζεκιήλ ΛΖ΄, 4-9). Ἕνας μεγάλος θεολόγος τοῦ παρελθόντος αἰώνα τό ἐξέφρασε ἐπιγραμματικά: «Ὁ ἄνθρωπος χωρίς τήν ψυχή εἶναι πτῶμα, ἀλλά καί χωρίς τό σῶμα εἶναι φάντασμα, δέν εἶναι σέ καμμία περίπτωση ἄνθρωπος. Δέν εἶναι ἡ ἀλήθεια ἄνθρωπος» (π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ).

Συνεπῶς, κάθε θρησκευτικότητα, ἡ ὁποία καταργεῖ εἴτε ἀποδυναμώνει τό ρόλο τοῦ σώματος ὑπέρ σωτηρίας τῆς ψυχῆς μέ σκοπό τήν ἐπίτευξη τῆς ἀθανασίας ἀντιβαίνει στήν ἀλήθεια καί στήν ὀντολογική θεώρηση τοῦ ἀνθρώπου σέ σχέση        πρός τή σωματικότητά του. Τόσο γιά τήν Ἰατρική ὅσο καί γιά τήν Θεολογία ὁ ἄνθρωπος νοεῖται μέ τή σωματικότητά του·τό σῶμα μας ἀποτελεῖ ὀργανικό μέρος τοῦ ἑαυτοῦ μας.

Ἐξίσου, κάθε ἐπιστημονική ἔρευνα πού καταργεῖ εἴτε ἀμφισβητεῖ τήν ψυχή, ὡς στοιχεῖο ταυτότητας τοῦ ἀνθρώπου στό ὂνομα μιᾶς σωματικῆς ἀποκλειστικότητας, ὁδηγεῖται σέ μία μονιστική θεώρηση τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης καί ζωῆς.

Ὃσο ὃμως ἡ ψυχή εἶναι ταυτοτικό στοιχεῖο τοῦ ἀνθρώπου ἄλλο τόσο εἶναι ἀπαραίτητο καί τό σῶμα του γιά τήν προσωπική παρουσία στό φυσικό του περιβάλλον καί στήν σχέση του μέ τούς ἄλλους συνανθρώπους. Ἡ ἰδιαίτερη αὐτή σχέση του μέ τούς ἄλλους ἀνθρώπους ἀλλά καί μέ τό φυσικό του περιβάλλον εἶναι ἀπαραίτητη προκειμένου νά συν-υπάρχουν. Ἡ ἄποψη αὐτή ἐπιβεβαιώνεται καί ἀπό τίς σύγχρονες ἐπιστημονικές θεωρίες τῆς φυσικῆς καί τῆς κοσμολογίας, κυρίως ἀπό τή λεγόμενη ἀνθρωπική ἀρχή (anthropic principle), ὅπου δέν προσαρμόζεται μόνο ὁ ἄνθρωπος στόν κόσμο ἀλλά ἐπίσης καί ὁ κόσμος στόν ἄνθρωπο (Barrow and Tipler). Αὐτή ἡ σχέση ἀλληλοεξάρτησης συνεπάγεται ὅτι ὁ ἄνθρωπος δέν νοεῖται ἀποκλειστικά μόνος ἀλλά πάντοτε βρίσκεται σέ μία σχέση ἀνάπτυξης καί δημιουργίας μέ τό φυσικό του περιβάλλον, δίνοντάς του ἕναν ἄλλο προορισμό καί μία ἄλλη θεώρηση καί λειτουργία. Αὐτό ὑποδεικνύεται καί στήν βιβλική μας παράδοση, ὅταν ἤδη ἀπό τήν πρώτη δημιουργική στιγμή ὁ ἄνθρωπος λαμβάνει τή θεία ἐντολή νά ἐργάζεται καί νά φυλάττει τή δημιουργία (Γεν. Α΄, 26-28 καί Β΄, 15 ). Χωρίς τόν ἄνθρωπο ἡ δημιουργία εἶναι νεκρά καί ὁ ἄνθρωπος χωρίς τή λοιπή δημιουργία εἶναι ἀποκλειστικά μόνος.

γ) Ἐξ αἰτίας αὐτῆς τῆς σχέσης τοῦ ἀνθρώπου μέ τό φυσικό του περιβάλλον ἀναδεικνύεται καί ἡ τρίτη ἀρχή, αὐτή τῆς κίνησης, ὡς τό οὐσιῶδες χαρακτηριστικό πραγμάτωσης τοῦ κόσμου καί τῆς ὕπαρξης ὡς ζωῆς, ἀφοῦ ὁ κόσμος δέν ἔγινε ἁπλῶς γιά νά παραμένει στάσιμος ἀλλά γιά νά «κτίζεται πάντοτε» (Γρηγόριος Νύσσης), δηλαδή νά κινεῖται δυναμικά μέσα στήν ἱστορία καί νά δίνει μία προοπτική σ’ αὐτό πού ὀνομάζουμε ζωή, ἡ ὁποία κατανοεῖται ὄχι μέ τήν ἔννοια κάποιας ἰσόρροπης καί ὁμοιοστατικῆς σχέσης συστατικῶν ἀλλά ὡς γεγονός ἀναφορᾶς καί σχέσης πρός τούς ἄλλους, γι’ αὐτό καί κατά τόν Γρηγόριο τόν Θεολόγο ὁ ἄνθρωπος «καί ᾖρηται, καί οὐ παύσεται».

Αὐτή ἡ ἔννοια τῆς συνεχοῦς κινήσεως εἶναι στενά συνδεδεμένη, τόσο στή Θεολογία ὅσο καί στήν Ἰατρική, μέ τήν ἴδια τή διαιώνιση τῆς ζωῆς καί τήν αἰώνια προσπάθεια διασφάλισή της ὑπέρ τοῦ ἀνθρώπου. Εἶναι ἡ ὑγιής κατάστασή του. Εἶναι παραδεκτό ἄλλωστε ὅτι ἡ ὑγεία εἶναι ἡ στενή, ἡ ἰσορ-ροπημένη καί ἡ ἀδιατάρακτη σχέση τοῦ ἀνθρώπου μέ τό περιβάλλον του, μέσα ἀπό τήν ὁποία ὁρίζεται συγχρόνως καί τό περιεχόμενο τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης. Ἀντίθετα ὡς ἀσθένεια περιγράφεται ἡ ὁποιαδήποτε διατάραξη ἤ διαταραχή αὐτῆς τῆς σχέσης.

δ) Ἀνάλογη εἶναι καί ἡ θεώρηση τῆς ζωῆς, ἀπό τήν Ἰατρική Ἐπιστήμη καί τήν Θεολογία, ὂχι ὡς κάτι τό κεκτημένο καί ἀτομικό ἤ ὡς μία κατάσταση ἀπομονωμένης ἐπιβίωσης ἀλλά ὡς ὑπαρκτικό γεγονός σχέσης καί κοινωνίας, τόσο μέ τόν Θεό, ὡς «αἰώνια ζωή», ὃσο καί μέ τούς ἀνθρώπους, ὡς διατήρηση τῆς ζωῆς, κυρίως μέσα ἀπό τήν ὁποιαδήποτε μετα-μοσχευτική προσφορά ὀργάνων, στοιχείων καί ὑγρῶν τοῦ σώματός του. Εἶναι μία κίνηση πρός ζωή ἀπό τόν δότη πρός τόν λήπτη, ὥστε ὁ λήπτης «ζωήν ἒχει και περισσόν ἒχει». Γι’ αὐτό ζωή πού δεν μοιράζεται εἶναι ζωή κλεμμένη, ἐπειδή «οὐκ ἒστιν ἄλλως σωθῆναι εἰ μή διά τοῦ πλησίον» (Μακάριος Αἰγύπτιος).

ε) Τέλος ἡ ἁλματώδης ἐπιστημονική πρόοδος τῆς βιο-ϊατρικῆς καί οἱ προκλήσεις της γιά τήν ἴδια τήν Θεολογία θέτει καί τήν ἑπομένη ἀρχή μέ τούς ἀντίστοιχους προβληματισμούς, ὄχι ἠθικούς ἀλλά ὀντολογικούς, ἀφοῦ καλούμεθα νά ἀπαντή-σουμε πλέον ὄχι ἐάν ἔχουμε καλό ἤ κακό ἄνθρωπο ἀλλά τελικά ἄν ἔχουμε ἄνθρωπο, μέ τούς ὅρους καί τίς προϋποθέσεις πού ἔχουμε ἢδη περιγράψει.

Οἱ ἐπιστήμονες σήμερα κατάφεραν νά χαρτογραφήσουν τά περισσότερα ἀπό τά χρωματοσώματά μας, κάνοντας ἔτσι δυνατό τόν «ἀναγνωστικό» χειρισμό τῆς ἴδιας τῆς ζωῆς.         Μέσα ἀπό αὐτήν τήν χαρτογράφηση ἔχουν ἐπιτύχει νά ἐπιβεβαιώσουν σημαντικά τά χρονικά ὅρια τῆς ζωῆς, νά προσδιορίσουν τήν προοπτική τῆς ζωῆς ἀλλά καί νά ἐπιβεβαιώ-σουν τήν μοναδικότητα καί τό ἀνεπανάληπτο κάθε ἀνθρώπι-νου προσώπου, σέ σημεῖο μάλιστα νά ὁμιλοῦν πλέον μέ βεβαιότητα γιά τήν μοναδικότητα τῆς γονιδιακῆς μας ταυτότη-τας (πρβλ. Στυλιανός Ἀντωναράκης, Καθηγητής Γενετικῆς).

Πέραν τούτου, μέσα ἀπό τήν σχετικά σύγχρονη διαδικασία τῆς κλωνοποίησης, οἱ ἐπιστήμονες ἐπαναφέρουν καί τό σημαντικό ζήτημα τῆς ἑτερότητας τοῦ ἀνθρώπου ὡς  ὑποκειμένου. Καί σέ αὐτό τό σημεῖο ὀφείλουμε νά ἐπισημάνουμε ὅτι γιά τήν Θεολογία ἕνα ταυτόσημο DNA (κλωνοποίηση) δέν ἀναιρεῖ τήν ἑτερότητα τοῦ ὑποκειμένου ἀνθρώπου, ἐπειδή ὁ ἄνθρωπος εἰκονίζεται ὄχι μόνο μέ τήν βιολογική του σύσταση καί τά ἐξωτερικά χαρακτηριστικά του ἀλλά καί ἀπό τήν σχεσιακή του δυνατότητα, ἡ ὁποία κάθε στιγμή ἐπιβεβαιώνει τή μοναδικότητά καί τό ἀναντικατάστατο τοῦ προσώπου του.

Ἐπιπλέον, ἡ γονιδιακή χαρτογράφηση ἐπιβεβαίωσε καί τήν ὀντολογική σχέση τοῦ ἀνθρώπου μέ τό περιβάλλον του, σχέση ἀλληλοπροσδιοριστική, σχέση συνεχής καί ἀδιάκοπη,              διά τῆς ὁποίας κατανοεῖται ἡ ἰδιαιτερότητα τοῦ φαινομένου  τῆς ζωῆς γιά κάθε ἄνθρωπο καί ἑρμηνεύεται ἡ ἐξελικτική καί ἀναπτυξιακή του διαφοροποίηση.

Ὅλα αὐτά, τά ὄντως θαυμαστά, δέν μποροῦμε πλέον     νά τά παρατηροῦμε μέ ἀδιαφορία. Εἶναι θέματα πού ἀπαιτοῦν σοβαρό προβληματισμό, ἐξαιτίας τῶν συνεπειῶν τους. Καί καθώς εἶναι τόσο καινούργια, κάθε προβληματισμός χωρίς ὁριοθετήσεις ὁδηγεῖ ἀναγκαστικά σέ νέα περίπλοκα ζητήματα ὀντολογίας, ὅπως ἡ διάκριση γένους καί εἴδους γιά τόν ἴδιο   τόν ἄνθρωπο ἤ ἡ ἀμφισβήτηση τῆς διάκρισης τῶν φύλων,      μία -ἄς μοῦ ἐπιτραπεῖ- σύγχρονη ἔκφραση βλασφημίας            κατά τοῦ Δημιουργοῦ Θεοῦ, ἀφοῦ γιά τήν Θεολογία «ἄρσεν καί θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς». (Γεν. 1, 27).

Ἀκόμη καί στό ἐπίπεδο τῆς θεραπείας δέν μπορεῖ νά ἀμφισβητήσει κάποιος τήν ὁριοθέτησή της, μέ βάση τήν ἀρχή ὅτι κάθε νοσογόνος κατάσταση δέν εἶναι δεδομένη εἴτε στό βιολογικό, εἴτε στό πνευματικό ἐπίπεδο. Τό σημεῖο ὅπου ἡ Ἰατρική καί ἡ Θεολογία διαφοροποιοῦνται εἶναι ἡ μεταβλητή ὡς πρός τήν τεχνική, τή μέθοδο καί τήν ἐφαρμογή της στήν ὑπηρεσία τοῦ κοινοῦ σκοποῦ, ὁ ὁποῖος παραμένει ἡ ἐπίτευξη τῆς θεραπείας καί ἡ ἀπάλειψη τῆς νοσογόνου αἰτίας. Εἶναι γνωστό, ὅτι σέ κάθε ἐφαρμοζόμενη θεραπευτική ἡ ἀρχή τῆς ἐξατομίκευσης τῆς θεραπείας θεωρεῖται δεδομένη, εἴτε στήν Ἰατρική, ὡς ἐξειδικευμένη καί ἐξατομικευμένη θεραπευτική ἀγωγή, εἴτε μέσῳ τοῦ μυστηρίου τῆς μετανοίας/ἐξομολογήσεως στήν Ἐκκλησία μας, μέ την ἐξατομικευμένη θεραπευτική μέσω τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἐπιτιμίων (ἀρχή τῆς ἐκκλησιαστικῆς οἰκονομίας, διάκρισης καί φιλανθρωπίας).

Κατακλείοντας, θά ἤθελα νά πῶ, ὅτι εἶναι μᾶλλον ἀφελής ἡ θεώρηση πώς τά προβλήματα αὐτά μποροῦμε          νά τά προσεγγίσουμε ἀποκλειστικά καί μόνο ὡς θέματα ἐθνικῆς νομοθεσίας εἴτε ἠθικῆς ἀξιολόγησης, διότι δέν ἀφοροῦν τρόπους συμπεριφορᾶς τοῦ ἀνθρώπου ἀλλά ἀγγίζουν ὁρίζοντες ὀντολογίας καί ἐξυπηρετοῦν τό σκοπό αὐτῆς τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς καί ὕπαρξης.

Εἶναι, νομίζω, ἀπαραίτητο νά συνεχιστεῖ μία γόνιμη διαλεκτική, ὅπου οἱ ἀρνήσεις, οἱ συγκρούσεις, οἱ ἀντιπαλότητες καί οἱ ἰδεοληπτικές ἀγκυλώσεις τοῦ παρελθόντος δέν θά ἔχουν πλέον καμμία θέση. Ἡ διαλεκτική μεταξύ Ἰατρικῆς καί Θεολογίας δέν θά πρέπει νά ἀποβλέπει παρά μόνο στήν ὠφέλεια τοῦ ἀνθρώπου.

Βιβλιογραφία:

Ἰωάννου Ζηζιούλα (†), Μητροπολίτου Περγάμου, «Νόσος καί θεραπεία στήν Ὀρθόδοξη Θεολογία», ἐν Θεολογία καί Ψυχιατρική σέ διάλογο. Πρακτικά Ἡμερίδας, Ἀθήνα 1999, σελ. 133-156.

Χρυσοστόμου Παπαθανασίου, Μητροπολίτου Μάνης, Σχέση Ἐκκλησίας καί Ἰατρικῆς Ἐπιστήμης, Μάνη 2020.

Κωνσταντίνου Παπαπέτρου, Εἶναι ἡ Θεολογία Ἐπιστήμη;, Ἀθῆναι 1970.

Χρυσοστόμου Σαββάτου, Μητροπολίτου Μεσσηνίας, «Τά ὅρια τῆς διαλεκτικῆς Ἐπιστήμης καί Θρησκείας», ἐν τοῦ Ἰδίου, Ἐκκλησία καί Κοινωνία, ἐκδ. Ἱερᾶς Μητρόπολης Μεσσηνίας, Καλαμάτα 2017, σελ. 313-321.

Χρυσοστόμου Σαββάτου, Μητροπολίτου Μεσσηνίας, Τό ἐρώτημα τί εἶναι ζωή καί τό δικαίωμα γιά ζωή. Θεολογική καί ἀνθρωπολογική προσέγγιση, Ἀθήνα 2018.

* Ὁμιλία στό Γενικό Νοσοκομεῖο Ἀθηνῶν «Λαϊκό», 6 Ἀπριλίου 2023.

Πρόσφατα Άρθρα

Τι μπορούμε να κάνουμε για τους κεκοιμημένους;
Εκκλησία της Ελλάδος

Εκδημία Αρχιμανδρίτου Νικηφόρου Γκουμούτση

16 Νοεμβρίου 2026

Η Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών μετά θλίψεως αναγγέλλει την εκδημία του μακαριστού Αρχιμανδρίτου κυρού Νικηφόρου (κατά κόσμον Γεωργίου) Γκουμούτση, Εφημερίου του...

Read more
Χειροτονία Διακόνου στον Ιερό Ναό Αγίων Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου Λαρίσης
Εκκλησία της Ελλάδος

Χειροτονία Διακόνου στον Ιερό Ναό Αγίων Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου Λαρίσης

16 Νοεμβρίου 2026

Στον Ιερό Ναό Αγίων Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου Λαρίσης χοροστάτησε το πρωί στον Όρθρο και στη συνέχεια τέλεσε τη...

Read more
Με την ακολουθία του Αγιασμού ξεκινά τη λειτουργία του ο Ραδιοφωνικός Σταθμός «Ο Άγιος Δαμιανός»
Εκκλησία της Ελλάδος

Με την ακολουθία του Αγιασμού ξεκινά τη λειτουργία του ο Ραδιοφωνικός Σταθμός «Ο Άγιος Δαμιανός»

16 Νοεμβρίου 2026

Μια νέα δυνατότητα επικοινωνίας και πνευματικής προσφοράς ανοίγεται για την τοπική Εκκλησία με την έναρξη λειτουργίας του Ραδιοφωνικού Σταθμού «Ο...

Read more
Εσπερινό Κήρυγμα Μητροπολίτου Αιτωλοακαρνανίας  στο Αγρίνιο
Εκκλησία της Ελλάδος

Εσπερινό Κήρυγμα Μητροπολίτου Αιτωλοακαρνανίας στο Αγρίνιο

16 Νοεμβρίου 2026

Στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Ζωοδόχου Πηγής Αγρινίου, στο Ιερό Παρεκκλήσιο του Αγίου Νικολάου πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026 το...

Read more
Ο εορτασμός του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου στην ομώνυμο Ιερά Μονή στη Νάξο
Εκκλησία της Ελλάδος

Ο εορτασμός του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου στην ομώνυμο Ιερά Μονή στη Νάξο

16 Νοεμβρίου 2026

Το πρωί της Παρασκευής 13 Νοεμβρίου 2026, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Παροναξίας κ. Καλλίνικος, μετέβη στην πανηγυρίζουσα Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου...

Read more
Σύναξη νέων στον Ενοριακό Ιερό Ναό Αγίας Βαρβάρας Άνω Τούμπας
Εκκλησία της Ελλάδος

Σύναξη νέων στον Ενοριακό Ιερό Ναό Αγίας Βαρβάρας Άνω Τούμπας

16 Νοεμβρίου 2026

Το απόγευμα της Κυριακής, 15ης Νοεμβρίου, ο Ποιμενάρχης μας, Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ. Φιλόθεος, πραγματοποίησε ποιμαντική επίσκεψη στο Ενοριακό Πνευματικό Κέντρο...

Read more
Ἡ 114η ἐπέτειος τῆς Ἑνώσεως τῆς Σάμου μετὰ τῆς Μητρὸς Ἑλλάδος
Εκκλησία της Ελλάδος

Ἡ 114η ἐπέτειος τῆς Ἑνώσεως τῆς Σάμου μετὰ τῆς Μητρὸς Ἑλλάδος

16 Νοεμβρίου 2026

Μὲ λαμπρότητα καὶ ἐθνικὴ ὑπερηφάνεια τιμήθηκε πανδήμως τὴν Κυριακή, 15 Νοεμβρίου 2026, ἡ 114η ἐπέτειος τῆς Ἑνώσεως τῆς Σάμου μετὰ...

Read more
Έναρξη των Εσπερινών Κηρυγμάτων της Ιεράς Μητροπόλεως Μαντινείας και Κυνουρίας
Εκκλησία της Ελλάδος

Έναρξη των Εσπερινών Κηρυγμάτων της Ιεράς Μητροπόλεως Μαντινείας και Κυνουρίας

16 Νοεμβρίου 2026

Στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Βασιλείου Τριπόλεως πραγματοποιήθηκε η έναρξη των φετινών Εσπερινών Κηρυγμάτων της Ιεράς Μητροπόλεως Μαντινείας και...

Read more
Κυριακή Η’ Λουκά στην Ι. Μ. Αιτωλοακαρνανίας
Εκκλησία της Ελλάδος

Κυριακή Η’ Λουκά στην Ι. Μ. Αιτωλοακαρνανίας

16 Νοεμβρίου 2026

Στον Ιερό Ναό των Αγίων Αποστόλων, στην τοπική κοινότητα Κάτω Ζευγαράκι, της Αρχιερατικής Περιφέρειας Μακρυνείας χοροστάτησε στην Ακολουθία του Όρθρου...

Read more
Με μεγάλη επιτυχία διεξήχθησαν και τα φετινά «ΝΕΣΤΟΡΕΙΑ» στην Ιεράπετρα
Πατριαρχεία - Αυτοκέφαλες Εκκλησίες

Με μεγάλη επιτυχία διεξήχθησαν και τα φετινά «ΝΕΣΤΟΡΕΙΑ» στην Ιεράπετρα

16 Νοεμβρίου 2026

Με μεγάλη επιτυχία συνεχίστηκαν και φέτος οι αγώνες στίβου «ΚΔ΄ ΝΕΣΤΟΡΕΙΑ», που διοργανώνει η Ιερά Μητρόπολη Ιεραπύτνης και Σητείας σε...

Read more
Χειροτονία εις Πρεσβύτερον & Διορισμός νέου Γενικού Αρχιερατικού Επιτρόπου στην Ι.Μ. Κορίνθου
Εκκλησία της Ελλάδος

Χειροτονία εις Πρεσβύτερον & Διορισμός νέου Γενικού Αρχιερατικού Επιτρόπου στην Ι.Μ. Κορίνθου

15 Νοεμβρίου 2026

Με Πολυαρχιερατική Θεία Λειτουργία στον Καθεδρικό Ιερό Ναό Αποστόλου Παύλου Κορίνθου εορτάσθηκε σήμερα, Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026, η συμπλήρωση ενός...

Read more
Πολυαρχιερατικό Συλλείτουργο  και χειροτονία Διακόνου στην Μεσσηνία
Εκκλησία της Ελλάδος

Πολυαρχιερατικό Συλλείτουργο και χειροτονία Διακόνου στην Μεσσηνία

15 Νοεμβρίου 2026

Πολυαρχιερατικό συλλείτουργο τελέσθηκε το πρωί της Κυριακής 15 Νοεμβρίου 2026, στον Μητροπολιτικό Ιερό Ναό Αγίου Ιωάννου Προδρόμου, στην πόλη της...

Read more
Έναρξη των Αγιογραφικών Συνάξεων Θηλέων στην Ιερά Μητρόπολη Άρτης
Εκκλησία της Ελλάδος

Έναρξη των Αγιογραφικών Συνάξεων Θηλέων στην Ιερά Μητρόπολη Άρτης

15 Νοεμβρίου 2026

Το απόγευμα της Κυριακής 15 Νοεμβρίου 2026, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Άρτης κ. Καλλίνικος ετέλεσε τον εναρκτήριο Αγιασμό των Αγιογραφικών Συνάξεων...

Read more
Η νηστεία γίνεται άσκηση αγάπης και ελεημοσύνης
Εκκλησία της Ελλάδος

Η νηστεία γίνεται άσκηση αγάπης και ελεημοσύνης

15 Νοεμβρίου 2026

Αρχομένης της Σαρακοστής των Χριστουγέννων, την Κυριακή, 15η του μηνός Νοεμβρίου ε.έ., ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου κ....

Read more
Κυριακή του Καλού Σαμαρείτη στον Ιερό Ναό Παμμεγίστων Ταξιαρχών στο Μαρτίνο Λοκρίδας
Εκκλησία της Ελλάδος

Κυριακή του Καλού Σαμαρείτη στον Ιερό Ναό Παμμεγίστων Ταξιαρχών στο Μαρτίνο Λοκρίδας

15 Νοεμβρίου 2026

Στον Ιερό Παμμεγίστων Ταξιαρχών στο Μαρτίνο Λοκρίδος, στα νότια σύνορα της Μητροπολιτικής Περιφέρειας Φθιώτιδος ιερούργησε σήμερα Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026...

Read more

ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ

Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης
Κηρύγματα

Πως θα γνωρίσουμε το θέλημα του Θεού

14 Νοεμβρίου 2026

1. Ὅλο κι ὅλο ἡ πνευματική μας ζωή, ἀδελφοί χριστιανοί, εἶναι τό νά ἐφαρμόζουμε σέ κάθε μας πράξη τό θέλημα...

Η Εκκλησία της Ελλάδος τιμά τον ιδρυτή της

Υπάρχει αυτοσωτηρία;

14 Νοεμβρίου 2026
Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

14 Νοεμβρίου 2026
Αυλώνος Χριστόδουλος: «Η ΕΛΠΙΔΑ»

Η Χριστιανική ισότητα

16 Νοεμβρίου 2025
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή H΄ Λουκά – Ο «πλησίον» (+Μητροπολίτου Φλωρίνης Αυγουστίνου Καντιώτου)

15 Νοεμβρίου 2025
Το μήνυμα του καλού Σαμαρείτη

Καθολικότητα και αυτοθυσία

12 Νοεμβρίου 2022
Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης

Σαμαρείτες – Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Νοεμβρίου 2020
Το μήνυμα του καλού Σαμαρείτη

Το μήνυμα του καλού Σαμαρείτη

14 Νοεμβρίου 2020
Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

Η Εκκλησία είναι το Πανδοχείο που μας προφυλάσσει από τις ενέδρες των ληστών της ψυχής

10 Νοεμβρίου 2019
Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης

Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης

10 Νοεμβρίου 2018
Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

Η αυτοθυσία της αγάπης για τον πλησίον μας

10 Νοεμβρίου 2018
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Το Κήρυγμα της Κυριακής Η΄ Λουκά Του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Ζιμπάμπουε Σεραφείμ

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακὴ Η΄ Λουκᾶ. Ἁγίου Ἰωάννου Χρυσοστόμου

16 Νοεμβρίου 2023
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Ομιλία εις την παραβολήν του καλού Σαμαρείτου (Γερμανός Β’ Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως)

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Η έννοια του πλησίον

14 Φεβρουαρίου 2016
Next Post
Ο Μεσσηνίας Χρυσόστομος στα εγκαίνια της Β’ Αγγειοχειρουργικής του Γ.Ν.Α. «Λαϊκό».

Ο Μεσσηνίας Χρυσόστομος στα εγκαίνια της Β’ Αγγειοχειρουργικής του Γ.Ν.Α. «Λαϊκό».

Η έγερσις του εν τάφω τετραημέρου, αγίου και δικαίου φίλου του Χριστού Λαζάρου

Η έγερσις του εν τάφω τετραημέρου, αγίου και δικαίου φίλου του Χριστού Λαζάρου

Συνεργασία του Ερυθρού Σταυρού με την Ιερά Μητρόπολη Κερκύρας

Συνεργασία του Ερυθρού Σταυρού με την Ιερά Μητρόπολη Κερκύρας

Παραδόθηκαν στον Μητροπολίτη Ελασσόνας οι μελέτες αποκατάστασης τεσσάρων ναών

Παραδόθηκαν στον Μητροπολίτη Ελασσόνας οι μελέτες αποκατάστασης τεσσάρων ναών

Νέα βελτιωμένη και επαυξημένη έκδοση του βιβλίου του Μητρ. Χαλκίδος για τον Όσιο Ιωάννη τον Ρώσο

Νέα βελτιωμένη και επαυξημένη έκδοση του βιβλίου του Μητρ. Χαλκίδος για τον Όσιο Ιωάννη τον Ρώσο

Poimin.gr © 2023

  • Ταυτότητα
  • Επικοινωνία
  • Όροι Χρήσης
  • Πολιτική Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων
  • Πολιτική Cookies
  • Δήλωση Συμμόρφωσης με τη Σύσταση (ΕΕ) 2018/334

Follow Us

No Result
View All Result
  • Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις

Poimin.gr © 2023

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In

Add New Playlist