Μ. Γ. Βαρβούνης, Καθηγητής Λαογραφίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

Το κήρυγμα αποτελεί, όπως είναι γνωστό, βασικό συστατικό και δομικό στοιχείο του πρώτου μέρους της θείας λειτουργίας, της «λειτουργίας του λόγου». Μάλιστα η οργανική του θέση είναι αμέσως μετά το αποστολικό και το ευαγγελικό ανάγνωσμα, στα οποία πρέπει να στηρίζεται και τα οποία οφείλει να επεξηγεί στους εκκλησιαζόμενους, και όχι στην ώρα του κοινωνικού, όπου μετατίθεται συνήθως για πρακτικούς λόγους, που ωστόσο διασπούν τη συνέχεια και τη δομή της θείας λειτουργίας.

Είναι επίσης γνωστό ότι πολλά έχουν γραφτεί και για τα κηρύγματα, πολλοί διαπρεπείς ιεροκήρυκες σημάδεψαν τη ζωή της Εκκλησίας και πολλοί μέχρι τις μέρες μας διακονούν τον ιερό άμβωνα, ή κάνουν κηρύγματα ξεχωριστά, αποκομμένα από τη θεία λειτουργία ως ομιλίες, ακόμη και από το ραδιόφωνο ή την τηλεόραση. Αλλά και πολλά βιβλία με έντυπα κηρύγματα κυκλοφορούν, όπου διάφοροι, κατά κανόνα κληρικοί, συγκεντρώνουν τις έντυπες και συνήθως επεξεργασμένες μορφές των κηρυγμάτων τους, τα οποία έτσι προσφέρονται τόσο προς ανάγνωση, όσο και προς μελέτη και έμπνευση των υπολοίπων ιεροκηρύκων.

Στο παρόν σημείωμα θα ασχοληθούμε με ορισμένες αστοχίες του κηρύγματος, οι οποίες διαπιστώνονται συχνά στη λειτουργική ζωή. Αστοχίες που συνήθως συνδέονται με τον παρορμητικό χαρακτήρα του ομιλητή, ο οποίος τον οδηγεί σε υπερβολές, είτε προς το λογιότερον, είτε προς το λαϊκότερον. Γιατί όσο ανεπίτρεπτο είναι για τον ομιλητή να λαϊκίζει λέγοντας αυτά που θα ήθελαν οι πιστοί να ακούσουν και όχι την αλήθεια του Ευαγγελίου, εξίσου ανεπίτρεπτο είναι να εκφέρει έναν λόγο λόγιο και με πλήθος παραπομπών και αναφορών, τον οποίο μόνο ο ίδιος καταλαβαίνει, και με τον οποίον καθόλου δεν εξυπηρετείται ο βασικός σκοπός του κηρύγματος, που είναι η νουθεσία και η ενημέρωση των πιστών, η πνευματική τους οικοδομή και η διευκόλυνσή τους για να καταλάβουν τα νοήματα των προηγηθέντων αγιογραφικών αναγνωσμάτων ή τα μηνύματα που η εκάστοτε εορτή και ο βίος του εορταζομένου αγίου παρέχουν.

Ορισμένοι ιεροκήρυκες πολιτικολογούν άνευ λόγου, κατά τα προσωπικά τους πολιτικά πιστεύματα, αγνοώντας ότι η Εκκλησία δεν λαμβάνει υπόψη πολιτικές διαστάσεις και διαιρέσεις, καθώς το σωτηριώδες μήνυμά της απευθύνεται σε πάντα άνθρωπο ευλαβή και καλής πίστεως. Αλλοι κοινωνιολογούν ή ωραιολογούν προτάσσοντας τα συναισθήματα, ενώ στόχος του κηρύγματος είναι ο καταρτισμός κατά Χριστόν, μακριά από γλυκερές και ανούσιες αποστροφές. Ενίοτε δε εκφέρουν έναν εθνικιστικό λόγο, λησμονώντας το οικουμενικό μήνυμα του Ευαγγελίου και την οικουμενική αποστολή της Μίας Αγίας Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας. Παρά τις καταδίκες και τη σχετική φιλολογία, φοβούμαι ότι ο εθνοφυλετισμός είναι πανταχού παρών στην εκκλησιαστική ζωή των Ορθοδόξων, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, και αυτό χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς ήδη λειτουργεί ως βόμβα στα θεμέλια της ενότητας των ποιμένων και του ποιμνίου, τροφοδοτώντας σκέψεις και διεργασίες για ποικίλα σχίσματα.

Ο ιεροκήρυκας, από την άλλη πλευρά, οφείλει να είναι νηφάλιος και ήρεμος. Αν δεν μπορεί εκ φύσεως να συγκρατήσει τα νεύρα του – κι αυτό επίσης συχνά το αντιμετωπίζουμε – καλό είναι να μην αναλαμβάνει την διακονία του λόγου. Ο ναός είναι τόπος όπου ο πιστός πρέπει να μπαίνει «λιοντάρι και να βγαίνει πρόβατο», κατά την έκφραση του Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου, όχι το αντίστροφο. Και για τον λόγο αυτό, οι ιεροκήρυκες, πρωτίστως μάλιστα οι κληρικοί, πρέπει να αποφεύγουν προσωπικές αναφορές και κορώνες άνευ ουσίας, πρέπει να μην αναφέρονται σε όσα διχάζουν, αλλά να μιλούν για όσα ενώνουν. Απότομες και άστοχες κινήσεις και φωνές, νευρικές αντιδράσεις και εκνευρισμένες αποστροφές δεν έχουν θέση στο στόμα, στο λόγο και στην κηρυγματική πρακτική των ορθοδόξων ιεροκηρύκων μας. Όσοι ζουν σε διαρκή εκνευρισμό, καλό θα είναι να φροντίζουν να ηρεμούν πριν ασχοληθούν με τον πνευματικό καταρτισμό και την σωτηρία των ψυχών του ποιμνίου τους.

Μόνον έτσι το κήρυγμα αποκτά πραγματική αξία και αποτελεσματικότητα, εκπληρώνει την αποστολή του και εντάσσεται στα πλαίσια της θείας λειτουργίας και της ορθόδοξης μυστηριακής και τελετουργικής ζωής. Σε διαφορετική περίπτωση «ουδέν ωφελεί, αλλά μάλλον θόρυβος γίνεται».

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Κορωνοϊός: Παρατείνονται έως και το Σάββατο του Λαζάρου τα περιοριστικά μέτρα στις εκκλησίες

Παρατείνονται έως και το Σάββατο του Λαζάρου, 11 Απριλίου 2020, τα προσωρινά περιοριστικά μέτρα που έχει επιβάλει η Κυβέρνηση και στις Εκκλησίες  για την αποφυγή...

Ιστορική ημέρα για την Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλιώτιδος

Ο Ιερός Ναός, ως ο ιερός χώρος της συνάξεως του λαού του Θεού, συνδέθηκε εξαρχής με την ιδέα του ουρανού επί της γης, αφού...

«Πιστεύω, Κύριε, βοήθει μου τῇ ἀπιστίᾳ»

Για φωτογραφικό υλικό πατήστε εδώ. Την Δ΄ Κυριακή των Νηστειών, 29 Μαρτίου ε.έ., ημέρα κατά την οποία η Αγία μας Εκκλησία προβάλλει την ασκητική μορφή...

Η εξόδιος ακολουθία του μακαριστού Ιερέως π. Θεμιστοκλή Δεληγιαννίδη

Εκοιμήθη εν Κυρίω την 26η Μαρτίου ο εφημέριος του Ι.Ν. Αγ. Κωνσταντίνου και Ελένης Κοιμητηρίου Ζωγράφου Πρωτοπρ. Θεμιστοκλής Δεληγιαννίδης. Η εξόδιος ακολουθία πραγματοποιήθηκε το...
video

«Ἡ πνευματική ἰατρική ἐγκυκλοπαίδεια»

Στόν Ἱερό Μητροπολιτικό Ναό τοῦ Ἁγίου Δημητρίου Ναυπάκτου τελέσθηκε Ἀρχιερατική θεία Λειτουργία τῆς Δ΄ Κυριακῆς τῶν Νηστειῶν, κατά τήν ὁποία ἡ Ἐκκλησία μας ἑορτάζει...
video

Δημητριάδος Ιγνάτιος: «Από την μάχη που δίνουμε όλοι μαζί θα είμαστε νικητές»

Στον Ιερό Ναό Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Βόλου λειτούργησε σήμερα, Δ΄ Κυριακή των Νηστειών, ο Σεβ. Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Ιγνάτιος. Η Θεία Λειτουργία τελέστηκε...

Κυριακή Δ’ Νηστειών στη Νέα Ιωνία

Την Κυριακή 29 Μαρτίου 2020 (Δ΄ Νηστειών), τελέσθηκε στον Ιερό Ναό Αγ. Ευσταθίου Νέας Ιωνίας, η Αρχιερατική Θεία Λειτουργία, ιερουργούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Νέας...

199η Επέτειος Κήρυξης της Επανάστασης στη Ρούμελη

Η Θεία Λειτουργία, την Κυριακή 29 Μαρτίου 2020, τελέσθηκε στον Ιερό Ναό του Αγίου Παντελεήμονος Λεβαδείας, από τον Σεβασμιώτατο Ποιμενάρχη μας κ. Γεώργιο, κεκλεισμένων...

Κορονοϊός: Ιερέας το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα!

Κληρικός της Ιεράς Μητροπόλεως  Λάμπης, Συβρίτου  και Σφακιών βρέθηκε θετικός  στον κορωνοϊο. Ο Ιερέας νοσηλεύεται στο νοσοκομείο του Ρεθύμνου σε  σταθερή, μη ανησυχητική  κατάσταση. Μέχρι στιγμής στην...

Ἡ Ὀνομαστική ἑορτή τοῦ Πατριάρχου Ἱεροσολύμων

Τό Σάββατον, 15ην / 28ην  Μαρτίου 2020, ἑωρτάσθη ὑπό τοῦ Πατριαρχείου μέ μετάθεσιν ἡ Ὀνομαστική ἑορτή τῆς Α.Θ.Μ. τοῦ Πατρός ἡμῶν καί Πατριάρχου Ἱεροσολύμων κ.κ....

Κορονοϊός – Άγιο Όρος: Μοναχός βρέθηκε θετικός στον ιό – Νοσηλεύεται στο ΑΧΕΠΑ

Θετικός βρέθηκε στον κορονοϊό Mοναχός του Αγίου Όρους και αυτή την στιγμή νοσηλεύεται στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ, στη Θεσσαλονίκη. Σύμφωνα πάντα με πληροφορίες, ο Μοναχός...

Οι Ιερές Ακολουθίες κεκλεισμένων των θυρών στη I.M. Κορίνθου

Με αισθήματα βαθυτάτης ευθύνης έναντι στον δωρεοδότη Θεό, στην Αγία Εκκλησία Του, καθώς και στο υπερπολύτιμο δώρο της ανθρώπινης ζωής ο σεπτός Ποιμενάρχης μας...

«Μακαριώτατε, η συνείδησή μου μέ ἐλέγχει»

Ανοιχτή επιστολή του εκπαιδευτικού και εφημέριου του Ιερού Ναού Υψώσεως Τιμίου Σταυρού Χολαργού, Πρωτοπρεσβύτερου π. Βασίλειου Κοκολάκη, προς τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης...

Καπερνάρος: Να συλληφθεί άμεσα ο Μητροπολίτης Κέρκυρας και να οδηγηθεί στο Αυτόφωρο!

Ακούστε τη συνέντευξη του γνωστού ποινικολόγου στον ΘΕΜΑ 104.6 και τον Τάκη Σπηλιόπουλο. Μιλώντας στον ΘΕΜΑ 104.6 ο γνωστός ποινικολόγος Βασίλης Καπερνάρος, τόνισε πως οφείλει...

Δημητριάδος Ιγνάτιος: «Πανύμνητε Μήτερ, από πάσης ρύσαι συμφοράς άπαντας»

Στον Ιερό Ναό Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Βόλου χοροστάτησε την Παρασκευή 27/3, ο Σεβ. Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Ιγνάτιος, κατά την ακολουθία της Δ΄ Στάσης...