του Χάρη Τρασάνη, καθηγητή Βυζαντινής & Παραδοσιακής μουσικής

Παραμονή Χριστουγέννων! Η ημέρα που γινόμαστε όλοι και πάλι παιδιά! Σε ολόκληρη την Ελλάδα και σε κάθε γωνιά μιας πόλης, επαρχίας, χωριού ή νησιού, ομάδες παιδιών ή και ενηλίκων ακόμα, είτε μεμονωμένα είτε σε ομάδες, βγαίνουν στους δρόμους με τη συνοδεία πατροπαράδοτου τριγώνου αλλά ενίοτε και άλλων μουσικών οργάνων και εισβάλοντας σε χώρους εργασίας και αναψυχής θα ρωτήσουν το διαχρονικό: «Να τα πούμε;» Με την αγωνία να διαγράφεται στο πρόσωπό τους, περιμένουν την απάντηση: «Να τα πείτε!»

Το έθιμο των καλάντων μέσα από την ζώσα παράδοση φαίνεται να διαγράφει μια πορεία πολλών αιώνων. Καλλιεργείται στην Αρχαία Ελλάδα, επιβιώνει μέσα στα Ρωμαϊκά χρόνια, συνεχίζεται στη βυζαντινή και μεταβυζαντινή εποχή και φθάνει στις μέρες μας.

Η γλώσσα των καλάντων κατά κύριο λόγο είναι καθομιλουμένη. Υπάρχουν, όμως και περιπτώσεις όπως αυτή του «Άναρχος Θεός», που η δομή του ποιήματος εκτός του ότι φανερώνει τη λόγια καταγωγή του, ο θεολογικός και δογματικός του χαρακτήρας τείνει να είναι διδακτικός και παιδαγωγικός.

Ο όρος «βυζαντινή μουσική» δηλώνει τη μουσική που εμφανίστηκε και αναπτύχθηκε την περίοδο της βυζαντινής αυτοκρατορίας και κατά την προσωπική μου άποψη αναφέρεται  στην εκκλησιαστική (εσωτερική) και στην κοσμική (εξωτερική) μουσική της εποχής εκείνης. Στις μέρες μας ο όρος «Βυζαντινή μουσική» δηλώνει την μουσική της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας που για τους περισσότερους έχει κέντρο το Φανάρι της Κωνσταντινούπολης.

Πολλά κάλαντα χρησιμοποιούν μελωδίες δανεισμένες από την οκτώηχο της εκκλησιαστικής μας μουσικής. Η μελοποίηση του «Άναρχος Θεός» μεταχειρίζεται  την μελωδική πορεία το τετάρτου ειρμολογικού ήχου της βυζαντινής μουσικής (λέγετος), ενώ το είδος της σύνθεσης που ακούμε στο τέλος, ανάγεται σε αργό ειρμολογικό και βασίζεται στη μελωδική πορεία του πρώτου ήχου. Το ισοκράτημα ακολουθεί τον λόγο του ποιήματος και τοποθετείτε σε φθόγγους που παράγουν αρμονικό άκουσμα. Οι επωδοί πολλές φορές χρησιμοποιούν την συλλαβή  «Ερρουρέμ» κατ’ επανάληψη, μέλος που χρησιμεύει για να παραταθεί η μελωδία εύρυθμα, που κατά τη γνώμη μου αποτελεί τον συνδετικό κρίκο μεταξύ της εκκλησιαστικής και κοσμικής μουσικής.

Το poimin.gr σε συνεργασία με τον καθηγητή της Βυζαντινής και Παραδοσιακής μουσικής, Χάρη Τρασάνη, που έχει την καλλιτεχνική επιμέλεια του φωνητικού συνόλου, το οποίο απαρτίζεται από εξαιρετικές και μελίρρυτες γυναικείες φωνές, (Ευαγγελία Χαλδαιάκη, Ευανθία Βαβουλιώτη, Κατερίνα Πετροπούλου, Μαρία Μαλλάτου, Μαρίνα Καρρά) αποδίδουν acapella κάλαντα, σε μια σειρά live ηχογραφήσεων μέσα από τον πλούτο της Ελληνική μας παράδοσης.

Χρόνια πολλά & Καλή ακρόαση!

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Προσπαθούν να το… μαζέψουν

Διευκρινήσεις από το Γραφείο Τύπου της Ιεράς Μητροπόλεως Πειραιώς. Τα όσα γράφτηκαν για τον εκλιπόντα σπουδαίο καλλιτέχνη και μουσικοσυνθέτη Μίκη Θεοδωράκη δεν αποτελούν προσωπική δήλωση...

Την Πολιούχο της Παναγία Μυρτιδιώτισσα θα εορτάσει η Πύλος

Την πολιούχο της Παναγία Μυρτιδιώτισ­σα, θα εορτάσει η Πύλος κατά το διήμερο 23 και 24 Σεπτεμβρίου 2021. Αύριο Πέμπτη, παραμονή της εορτής και ώρα 7...

«Αγιογραφική προσέγγιση της πανδημίας»

Την Τρίτη 21 Σεπτεμβρίου 2021 πραγματοποιήθηκε η πρώτη μηνιαία Ιερατική Σύναξη των κληρικών της Μητροπόλεως μας για τη νέα Κατηχητική περίοδο 2021-2022, στο Καθεδρικό...

«Η ενότητα των πιστών μέσα στην Εκκλησία»

Στον χώρο των Κατασκηνώσεων της Ιεράς Μητροπόλεως Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας στο όρος Πάικο πραγματοποιήθηκε Ιερατική Σύναξη όλων των κληρικών της Ι. Μητροπόλεως Εδέσσης...

O Φθιώτιδος Συμεών τέλεσε τον Αγιασμό στο «ΒΑΦΕΙΑΔΑΚΕΙΟ» της Αρχιεπισκοπής

Στον προαύλιο χώρο του Βρεφονηπιακού Σταθμού-Νηπιαγωγείου της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών  «ΒΑΦΕΙΑΔΑΚΕΙΟ», που βρίσκεται στον Δήμο Αγ. Αναργύρων –Καματερού, τηρώντας όλα τα απαραίτητα μέτρα ασφάλειας...

Μητσοτάκης και Αναστασιάδης ακύρωσαν τις συναντήσεις με τον Αρχιεπίσκοπο Αμερικής – Αιτία το «Σπίτι της Τουρκίας»

Τριγμούς στις σχέσεις του με Ελλάδα και Κύπρο προκαλεί ο… «εναγκαλισμός» του Αρχιεπισκόπου Αμερικής Ελπιδοφόρου με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον Ερσίν Τατάρ...

Η εορτή της Συνάξεως των οκτώ εν τη Θεσσαλιώτιδι Εκκλησία Αγίων

Η Θεσσαλιώτις Εκκλησία εόρτασε την σύναξη των οκτώ τοπικών της Αγίων Σεραφείμ αρχιεπισκόπου Φαναρίου και Νεοχωρίου, Αρσενίου επισκόπου Ελασσώνος και Αρχαγγέλων Μοσχοβίας του εκ...
video

Η αμαρτία έγινε σήμερα τρόπος ζωής

Η αμαρτία έγινε σήμερα τρόπος ζωής. Στην εποχή που ζούμε βλέπουμε πολλούς ανθρώπους και κάποιες φορές ολόκληρες κοινωνίες να κάνουν την αμαρτία τρόπο ζωής....

Σώφρονες ή άφρονες;;;;;

1. Για μια ακόμα φορά καλούμαι από πολλούς ευσεβείς εν Χριστώ αδελφούς να καταθέσω τη μαρτυρία μου για όσα ακούγονται και λέγονται, σχετικά με...

Τα ονομαστήρια του Θεοφιλεστάτου Επισκόπου Κεγχρεών στην Ι. Μονή Αναστάσεως Χριστού Λουτρακίου

Την Δευτέρα, 20 Σεπτεμβρίου 2021, ημέρα κατά την οποία ο Θεοφιλέστατος Βοηθός Επίσκοπος της Ι. Μητροπόλεως μας, Πρωτοσύγκελλος και Καθηγούμενος της Ι. Μονής Αναστάσεως...

Λιτά εόρτασε τα ονομαστήρια του ο Μητροπολίτης Σπάρτης Ευστάθιος

Την Δευτέρα 20 Σεπτεμβρίου 2021 η Εκκλησία μας τίμησε τη μνήμη του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Ευσταθίου, της συζύγου του Θεοπίστης και των τέκνων αυτών, Αγαπίου...

Δωδώνης και Κατραμάδος στον νέο Υπουργό Τουρισμού

Την πρώτη συνάντηση εργασίας με τον νέο Υπουργό Τουρισμού κ. Βασίλειο Κικίλια είχε σήμερα, Τρίτη 21 Σεπτεμβρίου 2021, στο Υπουργείο Τουρισμού, Αντιπροσωπεία της Διοικούσης...

Η ΣΥΝ-ΕΝΩΣΙΣ και η Ι.Μ. Φθιώτιδος στηρίζουν οικογένειες με ανήλικα τέκνα

Με αμείωτο ρυθμό συνεχίζεται η φιλανθρωπική δράση της Ιεράς Μητροπόλεως Φθιώτιδος με σκοπό την ενίσχυση ευάλωτων και ευπαθών ομάδων του πληθυσμού του Νομού Φθιώτιδος.          ...

Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας: «Δε διαχωρίζω τους πιστούς σε εμβολιασμένους και μη εμβολιασμένους – Οι πόρτες των Εκκλησιών μας θα είναι...

ΜΑΚΑΡΙΟΣ ἐλέῳ Θεοῦ, Ἀρχιεπίσκοπος τῆς Ἁγιωτάτης Ἀρχιεπισκοπῆς Αὐστραλίας, ὑπέρτιμος καὶ Ἐξαρχος πάσης Ὠκεανίας, τοῖς Θεοφιλεστάτοις Ἐπισκόποις, τῷ εὐαγεῖ κλήρῳ, ταῖς μοναστικαῖς ἀδελφότησι τῆς ἐν...

Η Νεανική Συμφωνική Ορχήστρα της Αρχιεπισκοπής στο Βεάκειο θέατρο

Η μουσικοθεατρική παράσταση «ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ» 1821 – 2021, πραγματοποιείται τη Δευτέρα 27 Σεπτεμβρίου, στις 9.00 μ.μ., στο Βεάκειο Θέατρο Πειραιά. Στην παράσταση παρουσιάζεται η...