του Χάρη Τρασάνη, καθηγητή Βυζαντινής & Παραδοσιακής μουσικής

Παραμονή Χριστουγέννων! Η ημέρα που γινόμαστε όλοι και πάλι παιδιά! Σε ολόκληρη την Ελλάδα και σε κάθε γωνιά μιας πόλης, επαρχίας, χωριού ή νησιού, ομάδες παιδιών ή και ενηλίκων ακόμα, είτε μεμονωμένα είτε σε ομάδες, βγαίνουν στους δρόμους με τη συνοδεία πατροπαράδοτου τριγώνου αλλά ενίοτε και άλλων μουσικών οργάνων και εισβάλοντας σε χώρους εργασίας και αναψυχής θα ρωτήσουν το διαχρονικό: «Να τα πούμε;» Με την αγωνία να διαγράφεται στο πρόσωπό τους, περιμένουν την απάντηση: «Να τα πείτε!»

Το έθιμο των καλάντων μέσα από την ζώσα παράδοση φαίνεται να διαγράφει μια πορεία πολλών αιώνων. Καλλιεργείται στην Αρχαία Ελλάδα, επιβιώνει μέσα στα Ρωμαϊκά χρόνια, συνεχίζεται στη βυζαντινή και μεταβυζαντινή εποχή και φθάνει στις μέρες μας.

Η γλώσσα των καλάντων κατά κύριο λόγο είναι καθομιλουμένη. Υπάρχουν, όμως και περιπτώσεις όπως αυτή του «Άναρχος Θεός», που η δομή του ποιήματος εκτός του ότι φανερώνει τη λόγια καταγωγή του, ο θεολογικός και δογματικός του χαρακτήρας τείνει να είναι διδακτικός και παιδαγωγικός.

Ο όρος «βυζαντινή μουσική» δηλώνει τη μουσική που εμφανίστηκε και αναπτύχθηκε την περίοδο της βυζαντινής αυτοκρατορίας και κατά την προσωπική μου άποψη αναφέρεται  στην εκκλησιαστική (εσωτερική) και στην κοσμική (εξωτερική) μουσική της εποχής εκείνης. Στις μέρες μας ο όρος «Βυζαντινή μουσική» δηλώνει την μουσική της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας που για τους περισσότερους έχει κέντρο το Φανάρι της Κωνσταντινούπολης.

Πολλά κάλαντα χρησιμοποιούν μελωδίες δανεισμένες από την οκτώηχο της εκκλησιαστικής μας μουσικής. Η μελοποίηση του «Άναρχος Θεός» μεταχειρίζεται  την μελωδική πορεία το τετάρτου ειρμολογικού ήχου της βυζαντινής μουσικής (λέγετος), ενώ το είδος της σύνθεσης που ακούμε στο τέλος, ανάγεται σε αργό ειρμολογικό και βασίζεται στη μελωδική πορεία του πρώτου ήχου. Το ισοκράτημα ακολουθεί τον λόγο του ποιήματος και τοποθετείτε σε φθόγγους που παράγουν αρμονικό άκουσμα. Οι επωδοί πολλές φορές χρησιμοποιούν την συλλαβή  «Ερρουρέμ» κατ’ επανάληψη, μέλος που χρησιμεύει για να παραταθεί η μελωδία εύρυθμα, που κατά τη γνώμη μου αποτελεί τον συνδετικό κρίκο μεταξύ της εκκλησιαστικής και κοσμικής μουσικής.

Το poimin.gr σε συνεργασία με τον καθηγητή της Βυζαντινής και Παραδοσιακής μουσικής, Χάρη Τρασάνη, που έχει την καλλιτεχνική επιμέλεια του φωνητικού συνόλου, το οποίο απαρτίζεται από εξαιρετικές και μελίρρυτες γυναικείες φωνές, (Ευαγγελία Χαλδαιάκη, Ευανθία Βαβουλιώτη, Κατερίνα Πετροπούλου, Μαρία Μαλλάτου, Μαρίνα Καρρά) αποδίδουν acapella κάλαντα, σε μια σειρά live ηχογραφήσεων μέσα από τον πλούτο της Ελληνική μας παράδοσης.

Χρόνια πολλά & Καλή ακρόαση!

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

«Καταιγιστική» επιστολή του Μητρ. Μεσογαίας στην Κεραμέως – Ούτε σε αθεϊστικά καθεστώτα η απαγόρευση της θείας λατρείας

Διαβάστε ολόκληρη την επιστολή του Σεβ. Μητροπολίτη Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ. Νικολάου, που απέστειλε στην κ. Νίκη Κεραμέως, Υπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων. ...

Ιερέας σε Μητσοτάκη – Σας τιμούν εικόνες με περιπολικά έξω από εκκλησίες;

Ο ιερέας Αναστάσιος Γκοτσόπουλος, κληρικός της Μητροπόλεως Πατρών, με ηλεκτρονικό μήνυμά του προς δεκάδες αποδέκτες, κοινοποιεί επιστολή του προς τον πρωθυπουργό της χώρας Κυριάκο...

Ἡ πανδημία τούτη εἶναι μιά συνηθισμένη χειμωνιάτικη καταιγίδα

Ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Ἠλείας κ. Γερμανός, ἐρωτηθείς ἀπό Δημοσιογράφο διά τίς ἐπιπτώσεις τῆς πανδημίας τοῦ κορονοϊοῦ στήν Ἐκκλησία μας ἐδήλωσε: Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, δηλαδή ὅλοι...

Επίκαιρες σκέψεις μιας Μοναχής

Οι Μοναχοί δεν πτοούνται ούτε με πανδημίες, ούτε με καραντίνες... Άλλωστε, η ζωή τους είναι μια ελεύθερη επιλογή διαρκούς καραντίνας, μακριά από τον κόσμο! Δοκιμασίες σαν...

Μέχρι νεωτέρας χωρίς προσκυνητές οι Μονές των Μετεώρων

Η Ιερά Μητρόπολη Σταγών και Μετεώρων έχοντας υπόψιν την απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού περί αναστολής λειτουργίας αρχαιολογικών χώρων και μουσείων, στα πλαίσια...

Εκοιμήθη Επίσκοπος προσβεβλημένος από τον κορονοϊό

Εκοιμήθη εν Κυρίω σε ηλικία 71 ετών, ο Πανιερ. Eπίσκοπος Βαλιέβου κ. Μιλούτιν, της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Ο μακαριστός Επίσκοπος  είχε προσβληθεί από τον κορωνοϊό...

Γνωστός ηθοποιός για τον κορονοϊό: «Όσο δεν ανοίγουν οι ναοί, τόσο θα παρατείνεται το κακό…»

Ο γνωστός Κύπριος ηθοποιός Μάριος Πετρίδης, που τον γνωρίσαμε μέσα από την σειρά του ΑΝΤ1 «Ρου Ματ»  ως Γιώργο Ιωάννου, με μια ανάρτησή του...
video

Η πανδημία θα τελειώσει κάποια στιγμή και πρέπει το τέλος της να μας βρει ενωμένους

  Συνέντευξη του Σεβ. Μητροπολίτου Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Ευγενίου, η οποία παραχωρήθηκε τη Δευτἐρα 30 Μαρτίου 2020, στον δημοσιογράφο κ. Γιάννη Καλαϊτζάκη και στο...

Κεκλεισμένων των θυρών και χωρίς πιστούς οι Ακολουθίες τη Μεγάλη Εβδομάδα

Οι Ακολουθίες τη Μεγάλη Εβδομάδα θα τελεσθούν κεκλεισμένων των θυρών, χωρίς πιστούς, μόνο από ένα Ιερέα και τον ψάλτη ανέφερε χαρακτηριστικά η υπουργός Παιδείας,...

Το μεγάλο «αγκάθι» της Δ.Ι.Σ.

Συνέρχεται μέσω τηλεδιασκέψεως, το απόγευμα της Τετάρτης 1ης Απριλίου 2020, η Διαρκής Ιεράς Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος της 163ης Συνοδικής Περιόδου. Σύμφωνα με πληροφορίες...

Η Εκκλησία δεν είναι μουσείο αλλά νοσοκομείο…

Συνεχιζομένων των περιοριστικών μέτρων λόγω της επιδημίας του κορωνοϊού ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου κ.  Δαμασκηνός προέστη των ιερών ακολουθιών της Δ´ Εβδομάδος...

«Δικαιούμαι να εκκλησιάζομαι» και «Προτιμώ να πεθάνω παρά να τρελαθώ»

Την Κυριακή 29 Μαρτίου 2020, αντικρύσαμε κάτι πρωτόγνωρο σε Ναό της Μητροπόλεως Ταμασού και Ορεινής. Μια κυρία, έξω από το Ναό, και μπροστά και...
video

«Μακάριοι οι πεινώντες και διψώντες την δικαιοσύνην, ότι αυτοί χορτασθήσονται»

Στον Ιερό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Βόλου, βρέθηκε και αυτό το απόγευμα Κυριακής Δ’ των Νηστειών 29/03/2020, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ.Ιγνάτιος,...
video

Λιτανεία στην Ι. Μ. Παναγίας Δοβρά Βεροίας υπέρ καταπαύσεως της πανδημίας

Την Κυριακή 29 Μαρτίου το πρωί μετά το πέρας της Αρχιερατικής Θείας Λειτουργίας που τελέστηκε στο καθολικό της Ιεράς Μονής Παναγίας Δοβρά Βεροίας, πραγματοποιήθηκε...

Και θεολόγοι βλασφημούν στην υπηρεσία της Νέας Τάξης;

Του Αρχιμ. Δαβίδ Τσελίκα, Ιεροκήρυκος της Ι. Μητροπόλεως Φωκίδος Κάθε συνειδητός χριστιανός που γνωρίζει και βιώνει τον ευαγγελικό λόγο, έχει αντιληφθεί τις φοβερές αλλαγές στους...