του Χάρη Τρασάνη, καθηγητή Βυζαντινής & Παραδοσιακής μουσικής

Παραμονή Χριστουγέννων! Η ημέρα που γινόμαστε όλοι και πάλι παιδιά! Σε ολόκληρη την Ελλάδα και σε κάθε γωνιά μιας πόλης, επαρχίας, χωριού ή νησιού, ομάδες παιδιών ή και ενηλίκων ακόμα, είτε μεμονωμένα είτε σε ομάδες, βγαίνουν στους δρόμους με τη συνοδεία πατροπαράδοτου τριγώνου αλλά ενίοτε και άλλων μουσικών οργάνων και εισβάλοντας σε χώρους εργασίας και αναψυχής θα ρωτήσουν το διαχρονικό: «Να τα πούμε;» Με την αγωνία να διαγράφεται στο πρόσωπό τους, περιμένουν την απάντηση: «Να τα πείτε!»

Το έθιμο των καλάντων μέσα από την ζώσα παράδοση φαίνεται να διαγράφει μια πορεία πολλών αιώνων. Καλλιεργείται στην Αρχαία Ελλάδα, επιβιώνει μέσα στα Ρωμαϊκά χρόνια, συνεχίζεται στη βυζαντινή και μεταβυζαντινή εποχή και φθάνει στις μέρες μας.

Η γλώσσα των καλάντων κατά κύριο λόγο είναι καθομιλουμένη. Υπάρχουν, όμως και περιπτώσεις όπως αυτή του «Άναρχος Θεός», που η δομή του ποιήματος εκτός του ότι φανερώνει τη λόγια καταγωγή του, ο θεολογικός και δογματικός του χαρακτήρας τείνει να είναι διδακτικός και παιδαγωγικός.

Ο όρος «βυζαντινή μουσική» δηλώνει τη μουσική που εμφανίστηκε και αναπτύχθηκε την περίοδο της βυζαντινής αυτοκρατορίας και κατά την προσωπική μου άποψη αναφέρεται  στην εκκλησιαστική (εσωτερική) και στην κοσμική (εξωτερική) μουσική της εποχής εκείνης. Στις μέρες μας ο όρος «Βυζαντινή μουσική» δηλώνει την μουσική της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας που για τους περισσότερους έχει κέντρο το Φανάρι της Κωνσταντινούπολης.

Πολλά κάλαντα χρησιμοποιούν μελωδίες δανεισμένες από την οκτώηχο της εκκλησιαστικής μας μουσικής. Η μελοποίηση του «Άναρχος Θεός» μεταχειρίζεται  την μελωδική πορεία το τετάρτου ειρμολογικού ήχου της βυζαντινής μουσικής (λέγετος), ενώ το είδος της σύνθεσης που ακούμε στο τέλος, ανάγεται σε αργό ειρμολογικό και βασίζεται στη μελωδική πορεία του πρώτου ήχου. Το ισοκράτημα ακολουθεί τον λόγο του ποιήματος και τοποθετείτε σε φθόγγους που παράγουν αρμονικό άκουσμα. Οι επωδοί πολλές φορές χρησιμοποιούν την συλλαβή  «Ερρουρέμ» κατ’ επανάληψη, μέλος που χρησιμεύει για να παραταθεί η μελωδία εύρυθμα, που κατά τη γνώμη μου αποτελεί τον συνδετικό κρίκο μεταξύ της εκκλησιαστικής και κοσμικής μουσικής.

Το poimin.gr σε συνεργασία με τον καθηγητή της Βυζαντινής και Παραδοσιακής μουσικής, Χάρη Τρασάνη, που έχει την καλλιτεχνική επιμέλεια του φωνητικού συνόλου, το οποίο απαρτίζεται από εξαιρετικές και μελίρρυτες γυναικείες φωνές, (Ευαγγελία Χαλδαιάκη, Ευανθία Βαβουλιώτη, Κατερίνα Πετροπούλου, Μαρία Μαλλάτου, Μαρίνα Καρρά) αποδίδουν acapella κάλαντα, σε μια σειρά live ηχογραφήσεων μέσα από τον πλούτο της Ελληνική μας παράδοσης.

Χρόνια πολλά & Καλή ακρόαση!

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Η Παράκληση της Παναγίας στην Κερασιά και τη Λουτροπηγή

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων κ. Τιμόθεος, το εσπέρας της Κυριακής 2 Αυγούστου 2020, χοροστάτησε στις ακολουθίες του Εσπερινού και της ιεράς Παρακλήσεως προς...

Αρχιερατική Θεία Λειτουργία στο Μητροπολιτικό Παρεκκλήσιο Αγίου Στεφάνου Μαυρομματίου

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων κ. Τιμόθεος, την Κυριακή 2 Αυγούστου 2020, επί τη ανακομιδή του ιερού λειψάνου του αγίου και ενδόξου πρωτομάρτυρος...

Αρχιεπίσκοπος: H Εκκλησίας οφείλει να αρθεί στο ύψος των περιστάσεων ακολουθώντας τις υποδείξεις των αρμόδιων αρχών

Σε απάντηση ερωτήσεων δημοσιογράφων, ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.Ιερώνυμος έκανε την ακόλουθη δήλωση: "Η Εκκλησία μας, από την πρώτη στιγμή της εμφάνισης της...

Μεθοδευμένος ο διχασμός των ορθόδοξων Ελλήνων;

Την ανακομιδή των ιερών λειψάνων του Αγίου Στεφάνου τιμήσαμε στην εκκλησιαστική κοινότητα Αγίας Μαρίνας, στην οποία υπάρχει παρεκκλήσιο αφιερωμένο στη μνήμη του, στο νότιο...

Οσιος Παΐσιος: Οι 33 συμβουλές για να γίνουμε καλύτεροι

Ο Παΐσιος ίσως είναι ο μοναδικός μοναχός στη σύγχρονη ιστορία της Ορθοδοξίας για τον οποίο έχουν γραφτεί τα περισσότερα βιβλία, στα οποία οι συγγραφείς...

Ο Μητρ. Μεσσηνίας για τον Φιλίππων Προκόπιο: «Ήταν τίμιος με τα ανθρώπινα και δίκαιος με τα θεία»

Από το Γραφείο Τύπου και Δημοσίων Σχέσεων της Ιεράς Μητροπόλεως Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου δίδεται στην δημοσιότητα ο λόγος, που εξεφώνησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης...

Η Παράκληση της Παναγίας από τον Μητρ. Λαρίσης στον Άγιο Αθανάσιο Σωτηρίου

Με κατάνυξη τελέστηκε η ακολουθία της Ιεράς Παρακλήσεως προς την Υπεραγία Θεοτόκο στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου Σωτηρίου, χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Λαρίσης και...

Η Παράκληση της Παναγίας από τον Μητρ. Βεροίας στην Καστανιά

Τη Δευτέρα 3 Αυγούστου το απόγευμα ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων χοροστάτησε στον Εσπερινό και στη Παράκληση της Θεοτόκου στον Ιερό Ναό...

Ντοκιμαντέρ για τις Προσκυνηματικές Περιηγήσεις της Πιερίας

Ξεκίνησε την προηγούμενη εβδομάδα ο πρώτος κύκλος των  γυρισμάτων του ντοκιμαντέρ με θέμα τα Προσκυνήματα της Πιερίας, μια ακόμη κοινή δράση της Ιεράς Μητροπόλεως...

Ο Μητροπολίτης Χαλκίδος επισκέφθηκε την μικρή Ενορία του Αρτεμησίου

Το απόγευμα της Δευτέρας 3 Αυγούστου 2020, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Χαλκίδος κ. Χρυσόστομος επισκέφθηκε την μικρή Ενορία του Αρτεμησίου Β. Ευβοίας, ως έναρξη της...

Με λαμπρότητα και κατάνυξη η Σάμος εόρτασε τους προστάτες Αγίους της

Με λαμπρότητα και κατάνυξη η Σάμος εόρτασε τους προστάτες Αγίους της. Με την συμμετοχή κλήρου, των αρχών του τόπου και του πιστού λαού απέδωσαν...

Ὁ ἔντονος ἀλβανικὸς φιλοτουρκισμός ὁδηγεῖ στὴν ἐξόντωση τοῦ Βορειοηπειρωτικοῦ Ἑλληνισμοῦ

Ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανῆς καί Κονίτσης κύριος ΑΝΔΡΕΑΣ, ἔκανε τίς ἀκόλουθες δηλώσεις: «Ὁ ἀνθελληνισμός τοῦ Ἀλβανοῦ πρωθυπουργοῦ Ἔντι Ράμα γιά μιά ἀκόμη φορά «ἐθαυματούργησε» ! Ὅπως...

H Παράκληση της Παναγίας από τον Μητρ. Λαρίσης στον Άγιο Γεώργιο Χειμαδίου

Με κατάνυξη τελέστηκε η πρώτη ακολουθία της παρακλήσεως στην Υπεραγία Θεοτόκο την Κυριακή 2 Αυγούστου, στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Χειμαδίου, χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου...

«Ἀληθῆς Θεοτόκος» † Μητροπολίτης Πατρῶν Νικόδημος

Μετά πολλῆς εὐλαβείας καί κατανύξεως παρακολουθοῦνται πάντοντε ὑπό τοῦ ὀρθοδόξου λαοῦ αἱ «Παρακλήσεις» πρός τήν Ὑπεραγίαν Θεοτόκον. Ἀναφέρονται αὗται εἰς ὅλας  τάς ἀνάγκας καί...

Η Παράκληση της Παναγίας στη Μονή Φανερωμένης Ιεράπετρας

Το απόγευμα της Κυριακής 2 Αυγούστου 2020 ο Σεβ. Μητροπολίτης Ιεραπύτνης και Σητείας κ. Κύριλλος χοροστάτησε κατά την ακολουθία του Εσπερινού και του Μεγάλου...