Την Τετάρτη 20 Μαΐου 2026 πραγματοποιήθηκε στην Αίθουσα Οπτικοακουστικών της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών η 3η Ετήσια Διάλεξη «Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης Ζηζιούλας», ένας θεσμός που το Τμήμα Θεολογίας καθιέρωσε ως φόρο τιμής προς τον απόφοιτο και διδάκτορα της Σχολής.
Ομιλητής της φετινής διάλεξης ήταν ο π. Αλέξιος Torrance, Καθηγητής Βυζαντινής Θεολογίας στο Πανεπιστήμιο Notre Dame και Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα: «Το δώρο του λόγου και το μέλλον της Ορθόδοξης Θεολογίας». Η διάλεξη δόθηκε στην αγγλική γλώσσα και απευθύνθηκε σε ευρύ ακαδημαϊκό κοινό.
Η εκδήλωση τιμήθηκε με την εκπροσώπηση:
Οικουμενικό Πατριαρχείο: Κατ᾽ εντολήν της Α.Θ. Παναγιότητος του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, εκπρόσωπος ορίστηκε ο Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης π. Ισίδωρος Κάτσος, Επίκουρος Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής ΕΚΠΑ. Το πλήρες χαιρετιστήριο μήνυμα του Παναγιωτάτου, που εκφώνησε ο Πανοσιολογιώτατος, ανέδειξε τον μακαριστό Μητροπολίτη Ζηζιούλα ως φωνή που θεολόγησε εντός των ορίων της Εκκλησίας, εγκαινιάζοντας τον δρόμο της «πιστής μνήμης του μέλλοντος».
Εκκλησία της Ελλάδος: Μήνυμα του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου Β΄ απεστάλη στην εκδήλωση, τον οποίο εκφώνησε ο Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης Χερουβείμ Μουστάκας, με το οποίο ο Μακαριώτατος εκφράζει τη συγχαρητήρια επευλογία του προς τον Πρόεδρο του Τμήματος, τον ομιλητή και όλους τους συντελεστές, χαρακτηρίζοντας τον λόγο ως «δώρο, χάρισμα και εξαιρετικό προνόμιο» στην εποχή του διαλόγου.
Θεολογική Σχολή ΕΚΠΑ: Στην εκδήλωση χαιρέτισε και ο Κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής, Καθ. Εμμανουήλ Καραγεωργούδης, ο οποίος τόνισε ότι ο μακαριστός Μητροπολίτης Περγάμου κυρός Ιωάννης Ζηζιούλας υπήρξε «τέκνο γνήσιο της Σχολής» — εδώ έλαβε το πτυχίο του και ολοκλήρωσε τη διδακτορική του διατριβή, πριν καθιερωθεί ως μία από τις πλέον επιδραστικές μορφές της σύγχρονης θεολογικής σκέψης παγκοσμίως.
Ο Κοσμήτορας ανέδειξε τη μεγάλη θεολογική παρακαταθήκη του Ζηζιούλα, που συνοψίζεται στην ανάδυση μιας οντολογίας της κοινωνίας: στο έργο του Το Είναι ως Κοινωνία, ο Μητροπολίτης αρθρώνει εκ νέου την πατερική κατανόηση του προσώπου ως τρόπου υπάρξεως σχεσιακού και διαλογικού, με την Αγία Τριάδα ως οντολογικό υπόβαθρο κάθε αυθεντικής ανθρωπολογίας και την
Ευχαριστία ως τόπο όπου η Εκκλησία συγκροτείται όχι ως ιστορικό ίδρυμα αλλά ως εσχατολογικό γεγονός.
Αναφερόμενος στον εφετινό ομιλητή, ο Κοσμήτορας τον χαρακτήρισε «μία από τις πλέον υποσχόμενες φωνές της νέας γενιάς ορθοδόξων θεολόγων του αγγλόφωνου κόσμου» και εξέφρασε την πεποίθηση ότι το θέμα «Το δώρο του λόγου και το μέλλον της Ορθόδοξης Θεολογίας» ανταποκρίνεται με ακρίβεια στη φιλοσοφία αυτού του θεσμού: ο λόγος ως δώρο του Δοτήρα παντός αγαθού, και ο τρόπος με τον οποίο η ορθόδοξη θεολογία καλείται να τον αξιοποιήσει στο μέλλον της, «συγκροτούν ένα ερώτημα κεντρικό για την επιστημονική μας κοινότητα».
Τμήμα Θεολογίας ΕΚΠΑ: Ο Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας Καθ. Ιωάννης Αντ. Παναγιωτόπουλος υπεδέχθη τους παρευρισκομένους με εκτενή χαιρετισμό, τονίζοντας τη σημασία της σειράς διαλέξεων ως ζωντανής συνέχειας του ακαδημαϊκού και εκκλησιαστικού πνεύματος που εκπροσωπεί το Τμήμα Θεολογίας του ΕΚΠΑ.
Στη διάλεξή του, ο π. Αλέξιος Torrance ανέπτυξε ένα ζήτημα που θεωρεί κρίσιμο για το μέλλον της Ορθόδοξης Θεολογίας: τη σχέση μεταξύ λόγου και θεολογίας, και τον κίνδυνο που αντιπροσωπεύει ο αντι-πνευματιστικός και αντι-ορθολογικός λόγος σε ορθόδοξους κύκλους. Εξετάζοντας παρακαταθήκες από τον Νεμέσιο Εμέσης, τον Άγιο Μάξιμο Ομολογητή και τον Άγιο Ιωάννη Δαμασκηνό, ο ομιλητής επιχειρηματολόγησε υπέρ μιας κατανόησης της θεολογίας που αξιοποιεί τον λόγο ως δώρο του Θεού — χωρίς να τον αντιτίθεται στην εμπειρία και την προσευχή, αλλά ενσωματώνοντάς τον σε μιανασκητικά διαμορφωμένη θεολογική μέθοδο. Ο π. Torrance ανέφερε χαρακτηριστικά ότι ο μακαριστός Μητροπολίτης Περγάμου αποτελεί υπόδειγμαΝαυτής της θεολογικής στάσης: έναν θεολόγο που «λογίζεται εντός των ορίωνντης Εκκλησίας», κατά τη φράση του Αγίου Γρηγορίου Θεολόγου που αγαπούσε ναΝεπικαλείται ο Ζηζιούλας. Κατέληξε δε με έκκληση για καλλιέργεια μιας ζωντανής θεολογικής παιδείας — intellectus quaerens unionem, «πιστή κατανόηση που αναζητά την κοινωνία».
Την ομιλία αντιφώνησε ο Καθ. Δημήτριος Μόσχος.
Ο π. Αλέξιος Torrance έλαβε πτυχίο, μεταπτυχιακό και διδακτορικό στη Θεολογία από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Υπήρξε ερευνητικός συνεργάτης στο Ινστιτούτο Προηγμένων Σπουδών του Notre Dame, στο Κέντρο ΕλληνικώνΒΣπουδών Seeger του Πανεπιστημίου Πρίνστον, στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στο Dumbarton Oaks του Χάρβαρντ. Από το 2014 είναι μέλος της Θεολογικής Σχολής του Notre Dame.
Στις δημοσιεύσεις του περιλαμβάνονται τα έργα Repentance in Late Antiquityκαι Human Perfection in Byzantine Theology (και τα δύο από την Oxford University Press). Χειροτονήθηκε πρεσβύτερος στην Κωνσταντινούπολη το 2020, φέρει το οφφίκιο του Πρωτοπρεσβυτέρου του Οικουμενικού Θρόνου και υπηρετεί ως Ορθόδοξος Συγγραμματέας της Μικτής Διεθνούς Επιτροπής Θεολογικού Διαλόγου Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών.
Για τη Σειρά Διαλέξεων
Η σειρά «Ετήσιων Διαλέξεων Μητροπολίτου Περγάμου Ιωάννου Ζηζιούλα» διοργανώνεται από το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής ΕΚΠΑ εις τιμήν και μνήμην του μακαριστού Μητροπολίτου Περγάμου, αποφοίτου και διδάκτορος της Σχολής. Κάθε χρόνο προσκαλείται επιφανής διεθνής μελετητής ναΒαναπτύξει σημαντικά θέματα ιστορικής ή συστηματικής θεολογίας καιβεκκλησιολογίας, σε διάλογο με τις αναζητήσεις του σύγχρονου κόσμου.
