ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού

Μια από τις ηρωικότερες περιόδους της εκκλησιαστικής μας ιστορίας είναι και η περίοδος της εικονομαχίας (726-842), κατά την οποία ανεδείχθησαν πλήθος ομολογητών της Ορθοδόξου Πίστεως. Υπερασπίσθηκαν με σθένος την Ορθοδοξία, ορθώνοντας το ανάστημά τους στους διώκτες των Ιερών Εικόνων, οι οποίοι έχοντας την αυτοκρατορική δύναμη, δίωκαν με μανία τους ομολογητές της Ορθοδοξίας.

Ένας από αυτούς υπήρξε ο άγιος Θεοφάνης ο επονομαζόμενος Γραπτός. Γεννήθηκε στην Παλαιστίνη το 745. Πατέρας του ήταν ο ευσεβής Ιωαννάς, ο οποίος φρόντισε να μεταδώσει, τόσο στον ίδιο, όσο και στον αδελφό του Θεόδωρο την ευσέβεια. Φρόντισε επίσης να τους μορφώσει, στέλνοντάς τους στη φημισμένη Μονή του Αγίου Σάββα, κοντά στο σοφό διδάσκαλο Γέροντα Μιχαήλ, να σπουδάσουν την ιερή επιστήμη της Θεολογίας, καθώς και αρχαία Ελληνικά, γραμματική, ποίηση, μουσική κλπ.

Τα δύο αδέλφια έδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και επιμέλεια στις σπουδές τους και επίσης μυήθηκαν στην ορθόδοξη πνευματικότητα και στο μοναχικό ασκητικό πνεύμα. Ο δάσκαλός τους Μιχαήλ το 811 τους πήρε μαζί του, ως υποτακτικούς του στη Μονή των Σπουδαίων, κοντά στο ναό της Αναστάσεως. Κατόπιν ο Πατριάρχης Θωμάς τους χειροτόνησε ιερείς και τους έστειλε πρέσβεις στην Κωνσταντινούπολη και στη Ρώμη, προκειμένου να στηρίξουν τους διωκόμενους Ορθοδόξους από τους διώκτες τους εικονομάχους, αλλά και να ζητήσουν τη στήριξη για τις απειλές και τις διώξεις που ασκούσαν οι Άραβες μουσουλμάνοι κατά του Πατριαρχείου των Ιεροσολύμων. Εγκαταστάθηκαν στην περίφημη Μονή της Χώρας.

Αλλά, λίγο αργότερα, το 815 πέθανε ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Α΄ Ραγκαβές (811-813) και ανέβηκε στο θρόνο ο Λέων Ε΄ ο Αρμένιος (813-820), ο οποίος εγκαινίασε τη δεύτερη περίοδο της εικονομαχικής έριδας. Διέταξε την πλήρη απαγόρευση προσκύνησης και τιμής των Ιερών Εικόνων, ακόμα και με την ποινή του θανάτου, την καταστροφή όλων των Εικόνων και το ασβέστωμα των τοιχογραφιών των ναών. Τότε τα δύο αδέλφια, Θεοφάνης και Θεόδωρος, μαζί με το δάσκαλό του Μιχαήλ, παρουσιάστηκαν στον ασεβή αυτοκράτορα και τον ήλεγξαν για το διάταγμά του. Ο Λέων, όχι μόνον δεν έδειξε σημάδια συνετισμού, αλλά διέταξε τον άγριο βασανισμό τους. Τους μαστίγωσαν άγρια και τους έκλεισαν στη φυλακή. Αφού απέκρουσαν και τις προσπάθειες του μελλοντικού εικονομάχου Πατριάρχη Ιωάννου Γραμματικού, να συμμορφωθούν με το αυτοκρατορικό διάταγμα, τους ξεχώρισαν. Έκλεισαν τα δύο αδέλφια σε ένα φρούριο στο Βόσπορο, στερώντας τους ακόμα και την τροφή.

Μετά τη δολοφονία του Λέοντα (820) κόπασαν οι διωγμοί των Ορθοδόξων και τα δύο αδέλφια εγκαταστάθηκαν στην Ιερά Μονή Αρχαγγέλου Μιχαήλ  του Σωσθενίου στο Βόσπορο, οι οποίοι με τον υποδειγματικό ασκητικό τους αγώνα και τις πολλές επιστολές τους στερέωσαν την ορθόδοξη πίστη. Αλλά το 829 ανέβηκε στο θρόνο ο επίσης φανατικός εικονομάχος αυτοκράτορας Θεόφιλος (829-842), ο οποίος εγκαινίασε νέα σφοδρή εικονομαχική περίοδο, καταδιώκοντας απηνώς τους ομολογητές Ορθοδόξους. Τα δυο αδέλφια εξορίστηκαν στη νήσο Αφουσία, το 834, μαζί με άλλους ορθοδόξους ομολογητές. Επειδή δεν πειθάρχησαν, και ασκούσαν σφοδρή κριτική κατά των εικονομάχων και του Παλατίου, κλήθηκαν το 836 σε νέα ανάκριση από τον αυτοκράτορα. Οι δύο ομολογητές μοναχοί ήλεγξαν και πάλι με θάρρος και παρρησία τον ασεβή αυτοκράτορα, ομολογώντας την ορθόδοξη πίστη. Υποβλήθηκαν και πάλι σε νέα βασανιστήρια. Με πυρωμένο σίδερο έγραψαν στα μέτωπά τους δώδεκα ιμαβικούς στίχους, με την αιτία των διώξεών τους. Γι’ αυτό ονομάστηκαν από τότε Γραπτοί.  Στη συνέχεια τους έριξαν στην πιο υγρή και σκοτεινή φυλακή του Πραιτωρίου, με στόχο να πεθάνουν απομονωμένοι. Τότε πήραν επιστολές παρηγορητικές από το δάσκαλό τους Μιχαήλ και τον άγιο Μεθόδιο, ενθαρρύνοντας τους να υπομείνουν ως τέλους τα μαρτύρια. Σε λίγο καιρό τους έστειλαν σε νέα εξορία στην Απάμεια της Βιθυνίας (Μουδανιά), όπου όμως έγιναν ενθουσιωδώς δεκτοί από το λαό. Ο Θεόδωρος, κοιμήθηκε το 838, εξουθενωμένος από τις κακουχίες. Ο αδελφός του Θεοφάνης, αψηφώντας την διαταγή του αυτοκράτορα, να μείνει άταφο το σώμα του, το ενταφίασε, συνθέτοντας και έναν εξαίσιο ποιητικό κανόνα.

Μετά από την θαρραλέα αυτή πράξη του, ο Θεοφάνης εξορίστηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου εργάστηκε δραστήρια για την επικράτηση του Ορθοδόξου Δόγματος και την απόκρουση της αιρέσεως της εικονομαχίας. Αλλά το 842 πέθανε ο ασεβής Θεόφιλος και στο θρόνο ανέβηκε ο ανήλικος γιός του Μιχαήλ Γ΄ (842-867),   τον οποίο επιτρόπευε η ευσεβής αυτοκράτειρα αγία Θεοδώρα, η οποία έπαυσε αμέσως τους διωγμούς, επανέφερε σε ισχύ τις αποφάσεις της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου (787) και το 842 αναστήλωσε οριστικά τις άγιες Εικόνες. Παράλληλα επανέφερε από την εξορία και έβγαλε από τις φυλακές τους ομολογητές της πίστεως. Ο Θεοφάνης ανακλήθηκε από την εξορία και ο Πατριάρχης άγιος Μεθόδιος το 842 τον χειροτόνησε Μητροπολίτη Νικαίας. Εκεί πέρασε το υπόλοιπο του πολυτάραχου επίγειου βίου του, ποιμαίνοντας θεοφιλώς το ποίμνιό του, προσευχόμενος και ασκούμενος. Ως άφθαστος ποιητής και υμνογράφος συνέθεσε πλήθος εκκλησιαστικών ύμνων, οι οποίοι ψάλλονται μέχρι σήμερα κατά τις δεσποτικές και θεομητορικές εορτές και σε μνήμες αγίων. Κοιμήθηκε ειρηνικά την 11η Οκτωβρίου του 845. Ανακηρύχτηκε άγιος και η σεπτή μνήμη του εορτάζεται την ημέρα της οσιακής κοιμήσεώς του.

Ο άγιος Θεοφάνης ο Γραπτός συγκαταλέγεται στους μεγάλους Πατέρες,  Ομολογητές και υμνογράφους της Εκκλησίας μας, ο οποίος αφιέρωσε ολόκληρη τη ζωή του στην ομολογία και την προάσπιση της Ορθοδόξου πίστεως, της μόνης αληθινής και σώζουσας πίστεως. Τόσον αυτός, όσο και οι άλλοι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας μας, είναι (πρέπει να είναι) και σε μας σήμερα τα μεγάλα ζωντανά παραδείγματα, να μην κάνουμε την παραμικρή έκπτωση και υποχώρηση στα θέματα της πίστεως, όπως έκαμαν και εκείνοι!

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Ζήτω η 28η Οκτωβρίου

Στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Αχιλλίου Λαρίσης λειτούργησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος για την εορτή της Αγίας Σκέπης της Υπεραγίας...

Εθνική ομοψυχία και αξιοπρέπεια

Η εορτή της Φωτοφόρου Σκέπης, της Υπερμάχου Στρατηγού, της Ελευθερώτριας στην περίπτωση του ακριτικού λαού μας είναι ένα γεγονός το οποίο βιώνεται στην καθημερινότητα...

Δοξολογία στον Μητροπολιτικό Ναό της Σπάρτης για την Εθνική μας Επέτειο

Χωρίς τις καθιερωμένες εορταστικές εκδηλώσεις, λόγω των μέτρων πρόληψης για τον περιορισμό διασποράς του κορωνοϊού, εόρτασε ο Ελληνισμός την Εθνική μας επέτειο της 28ης...

Η εορτή της Αγίας Σκέπης και η Εθνική Επέτειος της 28ης Οκτωβρίου στην Ελευθερούπολη

Ιεροπρεπώς η Ιερά Μητρόπολη Ελευθερουπόλεως τίμησε την Εθνική Επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940 με επίκεντρο την πόλη της Ελευθερούπολης όπου έλαβαν χώρα οι επετειακές...

«Το Θαύμα του 1821 γίνεται όραμα για τα παιδιά του 2021»

Με την Ακολουθία του Αγιασμού ξεκίνησε η πρώτη Σύναξη των Στελεχών του Κατηχητικού και Νεανικού έργου της Ιεράς Μητροπόλεως Φθιώτιδος, στο Αμφιθέατρο του Πνευματικού...

Ιεροσόλυμα: Δοξολογία για την Εθνική Επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940

Τήν Τετάρτην, 15ην/28ην Ὀκτωβρίου 2020, ἑωρτάσθη ὑπό τοῦ Πατριαρχείου ἡ Ἐθνική Ἐπέτειος τῆς 28ης Ὀκτωβρίου 1940.  Κατά τήν ἑορτήν ταύτην ἡ Ἐκκλησία ὅλη καί ἡ...

Δεν είναι απλώς μία πανδημία αλλά ένας ακήρυχτος πόλεμος – Καταστρέφουν την ζωή των ανθρώπων

Φωτογραφικό Υλικό  Με ιδιαίτερη λαμπρότητα μέσα σε ένα κλίμα γεμάτο από συγκίνηση και Εθνική Υπερηφάνεια, παρόλο τα αυστηρά μέτρα που υπάρχουν από τις αρμόδιες υγειονομικές...

Η Δοξολογία για τον εορτασμό της 28ης Οκτωβρίου στην Καλαμάτα

Με τη θρησκευτική μεγαλοπρέπεια και την δέουσα εκκλησιαστική τάξη,  τηρουμένων των μέτρων προάσπισης της δημόσιας υγείας,  προεξάρχοντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Μεσσηνίας κ Χρυσοστόμου τελέσθηκε...

Το τριπλό δίδαγμα μιας επετείου

Του Σεβ. Μητροπολίτου Δημητριάδος κ. Ιγνατίου  Ο χρόνος προχωρά με κύκλους. Έτσι, καλούμαστε και φέτος να τιμήσουμε τους ήρωες πατέρες μας και να θυμηθούμε τα...

Περιστέρι: Ο εορτασμός της Εθνικής Επετείου της 28ης Οκτωβρίου 1940

Τό πρωί της 28ης Οκτωβρίου 2020 ημέρα μνήμης καί εορτής της Φωτοφόρου Σκέπης της Υπεραγίας Θεοτόκου, ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας Μητροπολίτης Περιστερίου κ.κ. Κλήμης...

Φτωχές σκέψεις στο μεγαλείο της εποποιίας του 1940

Του Αρχιμ. Αλεξίου Ιστρατόγλου Σχη (ΣΙ), Στρατιωτικού Ιερέα Αρχηγείου Στόλου- Ναυστάθμου Σαλαμίνας Κάθε φορά που πλησιάζει η εθνική εορτή της 28ης Οκτωβρίου, προβληματίζομαι αν πρέπει...

Δοξολογία για την Εθνική Επέτειο της 28ης Οκτωβρίου στον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών εν μέσω κορονοϊού

Ρεπορτάζ: Μάκης Αδαμόπουλος Φωτογραφίες: Χρήστος Μπόνης «Είναι υποχρέωσή μας να κάνουμε το καθήκον μας κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες» δήλωσε ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος...

Η επέτειος της 28ης Οκτωβρίου 1940 στην Μητρόπολη Άρτης

Την Τετάρτη 28η Οκτωβρίου 2020, το πρωΐ, στην πλατεία Αγίου Δημητρίου Άρτης, έμπροσθεν του Ηρώου, εψάλη Επιμνημόσυνος Δέησις, προεξάρχοντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Άρτης κ....

Η Εορτή της Αγίας Σκέπης και η Εθνική εορτή της 28ης Οκτωβρίου στη Βέροια

Την Τετάρτη 28 Οκτωβρίου το πρωί ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων τέλεσε τη θεία λειτουργία και κήρυξε το θείο λόγο στον Ιερό...

Δεν πρέπει να σταματήσει η ζωή και τα όνειρά μας

Μια όμορφη έκπληξη περίμενε σήμερα το απόγευμα τα παιδιά και τα στελέχη του Κέντρου Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιού «ΑΓΙΟΣ ΕΦΡΑΙΜ» της Ιεράς Μητροπόλεως Φθιώτιδος και...