ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού

Ανάμεσα στις μεγάλες μορφές του ορθοδόξου μοναχισμού ξεχωρίζει και ο άγιος Παχώμιος, τον οποίο η Εκκλησία μας τον προσαγόρευσε Μέγα, τόσο για την προσωπική του ασκητική οσιότητα, όσο και για την συμβολή του στη διαμόρφωση του κοινοβιακού μοναχικού ιδεώδους.

Γεννήθηκε το 292 στην περιοχή της Κάτω Θηβαΐδος της Αιγύπτου από ειδωλολάτρες γονείς. Έζησε στα χρόνια του Μ. Κωνσταντίνου (306-337) και σε ηλικία 20 ετών κατετάγη στον αυτοκρατορικό στρατό και συμμετέσχε στον εμφύλιο πόλεμο εναντίον του Λικινίου. Για τον Χριστιανισμό άκουσε για πρώτη φορά στο στράτευμα και είδε τη διαφορετική ζωή και το ήθος των Χριστιανών και εντυπωσιάστηκε. Χριστιανοί στρατιώτες τον κατήχησαν στη νέα πίστη. Όταν απολύθηκε από τις τάξεις του στρατού αποφάσισε να πάει στην έρημο, προκειμένου να συναντήσει αγίους γέροντες για να διδαχτεί περισσότερα για τον Χριστιανισμό και να λάβει το άγιο Βάπτισμα. Η ζωή των αγίων ασκητών τον ενθουσίασε και αποφάσισε να ακολουθήσει και ο ίδιος την ασκητική ερημική ζωή. Τέθηκε δε υπό την πνευματική καθοδήγηση του ονομαστού ασκητή Παλάμονος, του οποίου έγινε ακόλουθος και μιμητής για έξι περίπου χρόνια.

Περί το 320 και μετά την κοίμηση του αγίου γέροντος πνευματικού του, αποφάσισε να εγκατασταθεί σε μια έρημη νησίδα του Νείλου ποταμού, την Ταβέννη, στην Άνω Θηβαΐδα. Τον ακολούθησε ένας ευλαβής και πιστός μοναχός, ονόματι Ιωάννης, με τη βοήθεια του οποίου ίδρυσε μια μικρή μονή. Εκεί απομονωμένος από τον κόσμο ο Παχώμιος αγωνιζόταν για την προσωπική του κάθαρση με προσευχή, νηστεία, αγρυπνία και αδιάκοπη άσκηση αποκοπής των παθών. Με τον προσωπικό του αγώνα και τη χάρη του Θεού έγινε θεοφόρο σκεύος αγιότητας. Η φήμη του δεν άργησε να γίνει γνωστή στη γύρω περιοχή και να προσελκύσει πλήθος ερημιτών, οι οποίοι συνέρρεαν στην απομονωμένη νησίδα για να πάρουν την ευλογία του και να ζητήσουν τις πνευματικές του νουθεσίες. Πολλοί από αυτούς δήλωναν ότι ήθελαν να εγκαταβιώσουν πλησίον του. Έτσι σε σύντομο χρόνο η νησίδα Ταβέννη αριθμούσε περισσότερος από 14.000 μοναχούς! Αξιώθηκε ο Παχώμιος να είναι ο μεγαλύτερος οικιστής μοναχών στην ιστορία της Εκκλησίας.
Οι μοναχοί της Ταβέννης ονομάστηκαν Ταβεννησιώτες και ζούσαν σε μικρά οικήματα ανά τρεις. Ο συγγραφέας της λεγομένης «Λαυσαϊκής Ιστορίας», που συνέγραψε περί το 420 ο Παλλάδιος, αναφέρει πως ο Παχώμιος βλέποντας αυτόν τον μεγάλο αριθμό των αναχωρητών, άτακτα ζώντας, χωρίς κανόνες, αποφάσισε να τους συνενώσει σε κοινόβιο, κάτω από την καθοδήγηση ενός ηγουμένου. Να μένουν σε ενιαίο χώρο, τη Μονή, να έχουν κοινή προσευχή, κοινό φαγητό, κοινή ενδυμασία, κοινή εργασία, κοινά έσοδα και έξοδα. Για το λόγο αυτό κατάρτισε κανόνες, οι οποίοι θα γίνονται αποδεκτοί από τους μοναχούς και θα καθορίζουν τη ζωή τους στο κοινόβιο.
Οι πολυάριθμοι μοναχοί Ταβεννησιώτες αποδέχτηκαν τους κανόνες και συνενώθηκαν, αποτελούντες το πρώτο κοινόβιο μοναστήρι στην ιστορία του χριστιανικού μοναχισμού. Ο Παχώμιος θεωρείται ο θεμελιωτής του κοινοβιακού μοναχισμού. Η κύρια ενασχόληση των μοναχών ήταν η κοινή πρωινή και βραδινή προσευχή. Η εργασία ήταν υποχρεωτική για όσους μπορούσαν να εργάζονται και το κέρδος της εργασίας έμπαινε σε κοινό ταμείο για την συντήρηση όλων και όσων δε μπορούσαν να εργαστούν. Ήταν υποχρεωμένοι να φορούν ομοιόμορφη ενδυμασία, η οποία αποτελούνταν από λινό ποδήρη χιτώνα, ζώνη τρίχινη και κωνοειδές κουκούλιο, το οποίο έφτανε ως τους ώμους. Υποδήματα σπάνια φορούσαν. Κοινή ήταν επίσης
και η τροφή και τα γεύματά τους αποτελούνταν από φυτικές τροφές, τυρί και νερό. Κατά την ώρα τους γεύματος επικρατούσε σιγή και οι μοναχοί συνεννοούνταν μεταξύ τους με νεύματα. Κάλυπταν επίσης τα πρόσωπά τους ώστε να βλέπουν μόνο την τράπεζα και να μη διασπάται η προσοχή τους με τους άλλους μοναχούς.
Οι Ταβεννησιώτες μοναχοί κοιμούνταν ελάχιστα και ουδέποτε σε κλίνη, αλλά καθιστοί. Κάθε Σάββατο και Κυριακή κοινωνούσαν των Αχράντων Μυστηρίων, αφού προηγείτο η αλληλοσυγχώρηση και ο ασπασμός της αγάπης μεταξύ τους. Ο Παχώμιος όρισε να είναι χωρισμένοι σε εικοσιτέσσερα τάγματα, καθένα χαρακτηριζόμενο από τα γράμματα της αλφαβήτου. Σε αυτά κατατάσσονταν ανάλογα με την πνευματική τους ωριμότητα και την συμπεριφορά τους στο κοινόβιο.
Ο άγιος Παχώμιος δεν ξεχώριζε τον εαυτό του από τους άλλους μοναχούς, αλλά συμμετείχε το ίδιο με αυτούς στο κοινόβιο με τους ίδιους κανόνες. Αν και ηγούμενος, ουδέποτε διαφοροποιήθηκε από τους άλλους μοναχούς στη διακονία. Το έτος 348 εκδηλώθηκε πανώλη στο κοινόβιο, όπου προσβλήθηκαν πολλοί μοναχοί από τη νόσο και πέθαναν. Ο άγιος Παχώμιος περιποιούνταν με αυταπάρνηση τους ασθενείς μοναχούς. Ωστόσο προσβλήθηκε και αυτός από τη νόσο, ασθένησε και απέθανε. Τον διαδέχτηκε στην ηγουμενία ο όσιος Θεόδωρος ο Ηγιασμένος, μια άλλη επίσης σημαντική μορφή του μοναχισμού. Η μνήμη του Μεγάλου Παχωμίου τιμάται στις 15 Μαΐου.

Η ικανότητα του αγίου Παχωμίου να συνενώσει και να διοικήσει τόσες χιλιάδες ανθρώπους υπήρξε θαυμαστή και μόνο η δύναμη και η χάρις του Θεού μπορεί να την εξηγήσει. Η βιογραφία του αναφέρει πως τους κανόνες του κοινοβιακού μοναχισμού του υπαγόρευσε άγγελος Κυρίου. Ο άγιος Παχώμιος έβαλε όπως είπαμε τα θεμέλια του κοινοβιακού μοναχισμού, ο οποίος είναι σύμφωνος με την χριστιανική διδασκαλία. Αποτελεί δε τον πυρήνα της ιδανικής κοινωνικής συμβιώσεως και τον οδηγό για την ιδανική κοινωνία, η οποία μπορεί να φέρει την πολυπόθητη ειρήνη, αδελφοσύνη και αγάπη στην ανθρωπότητα. Γι’ αυτό και ο άγιος Παχώμιος χαρακτηρίζεται μέγας!

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Συνεχίζονται οι εργασίες ανακαίνισης των κτηρίων της Εκκλησίας στην Δεινοκράτους

Ρεπορτάζ: Μάκης Αδαμόπουλος Φωτογραφίες: Χρήστος Μπόνης Για την πορεία των εργασιών ανακαίνισης των κτηρίων της Εκκλησίας στην Δεινοκράτους ενημερώθηκαν σήμερα το πρωί ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών...

Μπογδάνος: H ευλογία του Μακαριωτάτου είναι ένα πολύ σημαντικό εφόδιο

Ο Βουλευτής της Ν.Δ. Κωνσταντίνος Μπογδάνος επισκέφθηκε σήμερα το πρωί τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμο, όπου συζήτησαν διάφορα θέματα κοινού ενδιαφέροντος. «Σε...

Διαμαρτυρία της Μητροπόλεως Περιστερίου για συκοφαντικό δημοσίευμα

Ἐν Περιστερίῳ, τῇ 4ῃ Ἰουνίου 2020 Ἡ Ἱερά Μητρόπολις Περιστερίου ἐξ ἀφορμῆς δημοσιεύματος με τίτλο «Ξεσηκωμός τῶν πιστῶν γιά τήν Μητρόπολη Περιστερίου», πού ἀναρτήθηκε τήν...

Το μήνυμα του Αρχιεπισκόπου για την Παγκόσμια Ημέρα του Περιβάλλοντος

ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΩΤΑΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ ΠΑΣΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ κ.κ. ΙΕΡΩΝΥΜΟΥ ΔΙΑ ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΝ ΗΜΕΡΑΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Η σημερινή ημέρα - Παγκόσμιος Ημέρα Περιβάλλοντος - η οποία, ως γνωστόν, εθεσπίσθη...

Ψυχοσάββατο Πεντηκοστής

Μία ακόμη ευκαιρία μάς προσφέρει η αγία μας Εκκλησία, να θυμηθούμε και να τιμήσουμε τους νεκρούς μας, τόσο τα πρόσωπα που υπήρξαν προσφιλή για...

Τι σημαίνει η λέξη ανάθεμα; Ποια είναι η σημασία της;

Ἡ λέξη ἀνάθεμα καί ἡ σημασία της ὑπό τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου (Μαξίμοβιτς), Ἀρχιεπισκόπου τοῦ Σάν Φρανσίσκο Ἡ ἑλληνική λέξη ἀνάθεμα, ἀποτελεῖται ἀπό δύο λέξεις: τήν ἀνά, πού εἶναι...

Ἡ Ὀρθόδοξη Ποιμαντική καί ἡ ψηφιακή μετάδοση τοῦ μηνύματός της

τοῦ καθηγητῆ Γεωργίου Μαντζαρίδη Ἡ Ὀρθόδοξη Ποιμαντική στηρίζεται στήν ὀρθόδοξη ἀνθρωπολογία πού θεμελιώνεται στόν καινό ἐν Χριστῷ ἄνθρωπο καί διέπεται ἀπό τήν ἀρχή τοῦ προσώπου....

Ἐπίκαιρες σκέψεις μέ ἀφορμή τό κείμενο τοῦ Μητροπολίτου Ἀργολίδος

Πρωτοπρεσβυτέρου Ἰωάννου Φωτοπούλου, ἐφημερίου τοῦ Ἱ.Ν. Ἁγίας Παρασκευῆς Ἀττικῆς Οἱ «ροπαλοφόροι», οἱ «φωνασκοῦντες ὁμολογητές» και τό... «γλυφιτζούρι περί σφραγίσματος  τοῦ Ἀντι-χρίστου». Ἐπίκαιρες σκέψεις μέ ἀφορμή τό  κείμενο...

Η Ιερά Μονή Παναγίας Ρεματιανής

Η Ιερά Μονή Παναγίας Ρεματιανής, βρίσκεται σε υψόμετρο 800 μέτρων και απέχει 32 χιλ. από τη Σπάρτη, όπου τη συναντούμε αριστερά του δρόμου που...

Φθιώτιδος Συμεών: «Ακούγοντας τον κάθε Ιερέα της Μητροπόλεως μας ωφελήθηκα πολύ»

Για φωτογραφικό υλικό πατήστε εδώ. Ολοκληρώθηκε με επιτυχία ο κύκλος των 14 ειδικών Περιφερειακών Ιερατικών Συνάξεων, τις οποίες πραγματοποίησε ο ίδιος ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας...

Ο Μητροπολίτης Λαρίσης εδέχθη τον Αρχηγό ΓΕΣ

Τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμο επισκέφθηκε ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού κ. Χαράλαμπος Λαλούσης. Ο σεπτός μας Ποιμενάρχης καλωσόρισε τον κ....

Συναξάρι 4ης Ἰουνίου

Μητροπολίτου Φαναρίου Ἀγαθαγγέλου, Γενικοῦ Διευθυντοῦ Ἀποστολικῆς Διακονίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος † Μνήμη τῶν ἁγίων Μάρθας καί Μαρίας, τῶν ἀδελφῶν τοῦ φίλου τοῦ Χριστοῦ Λαζάρου. Οἱ Ἁγίες Μάρθα...

Δ.Ι.Σ.: Η Γιόγκα δεν έχει καμία θέση στην ζωή των Χριστιανών

Συνήλθε σήμερα, Τετάρτη 3 Ιουνίου 2020, στη δευτέρα Συνεδρία της για τον μήνα Ιούνιο η Διαρκής Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος της 163ης...

Δ.Ι.Σ. προς Μητροπολίτες και Ιερό Κλήρο: Απέχετε από κάθε εκδήλωση που διοργανώνεται από τις οργανώσεις Rotary και Lions

Συνήλθε σήμερα, Τετάρτη 3 Ιουνίου 2020, στη δευτέρα Συνεδρία της για τον μήνα Ιούνιο η Διαρκής Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος της 163ης...

Ανακοινωθέν της δεύτερης συνεδρίας της Δ.Ι.Σ. για τον μήνα Ιούνιο

Συνήλθε σήμερα, Τετάρτη 3 Ιουνίου 2020, στη δευτέρα Συνεδρία της για τον μήνα Ιούνιο η Διαρκής Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος της 163ης...