Γιώργος Σωτηρέλλης: Αποκρατικοποίηση της Εκκλησίας, από ΝΠΔΔ να γίνει Εκκλησιαστικό Νομικό Πρόσωπο
«Θετικό το κλίμα διαλόγου Κράτους – Εκκλησίας με μια κατ’ αρχήν θετική λύση στο θέμα της μισθοδοσίας των κληρικών. Ωστόσο η Εκκλησία πρέπει να πάψει να λειτουργεί ως κρατική ΔΕΚΟ και από ΝΠΔΔ να γίνει Εκκλησιαστικό Νομικό Πρόσωπο» τονίζει ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Γιώργος Σωτηρέλης. Επιμένει στην ανάγκη αναθεώρησης του άρθρου 3, ώστε να μην έχει τη δυνατότητα ένα δικαστικό κατεστημένο να το επικαλείται για να καταλήγει σε θεοκρατικού τύπου αποφάσεις. Καταλογίζει στη Ν.Δ. ψοφοδεή στάση απέναντι στην εκκλησία και επαμφοτερίζουσα στάση στο ΚΙΝΑΛ. Στις «ιστορίες που γράφουν Ιστορία» Στο Κόκκινο, με την Τζούλυ Τσίγκα.
Η πρόθεση συμφωνίας μεταξύ του Πρωθυπουργού και του Αρχιεσπισκόπου δεν επιτρέπει ούτε θριαμβολογία ούτε μιζέρια. Είναι μια συμφωνία που έπρεπε να γίνει. Ωστόσο τι σημαίνει ότι οι κληρικοί θα φύγουν από το Δημόσιο, εφόσον θα μένουν εκεί αν η εκκλησία παραμείνει ΝΠΔΔ; Θα πρέπει η Εκκλησία να αποκρατικοποιηθεί, να πάψει να είναι μια κρατική ΔΕΚΟ και να γίνει Εκκλησιαστικό Νομικό Πρόσωπο. Το να υπάρχει επιδότηση προς τον Κλήρο δεν είναι αρνητικό. Το μείζον όμως είναι να πάψει η Εκκλησία να είναι ΝΠΔΔ, κάτι που έχει προτείνει και η Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Στο πλαίσιο του Ταμείου Αξιοποίησης Εκκλησιαστικής Περιουσίας, θα μπορούσε – με σωστή αξιοποίηση – να καλύπτεται από εκεί η μισθολογική δαπάνη των κληρικών, να προβλέπεται, δηλαδή ότι τα χρήματα θα δίνονται κατά προτεραιότητα για αυτό το θέμα.
Είναι θετικό το ότι υπάρχει κλίμα διαλόγου των δύο πλευρών. Όταν μιλάμε για χωρισμό, δε μιλάμε για εχθρικές σχέσεις, αλλά για σχέσεις συνεργασίας, όπως ισχύει και σε άλλες χώρες. Ωστόσο θα περίμενε κανείς από την κυβέρνηση μια ρηξικέλευθη πρόταση, ώστε να μη δίνεται η δυνατότητα στο δικαστικό κατεστημένο, επικαλούμενο το προοίμιο του Συντάγματος και το άρθρο 3 να αναπαράγει θεοκρατικές αντιλήψεις, όπως είδαμε με την πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ, που ενέκρινε τον κατηχητικό χαρακτήρα του μαθήματος των θρησκευτικών. Απόφαση που είχε μεθοδεύσει ο πρώην πρόεδρος του ΣτΕ. Η θρησκευτική ουδετερότητα έχει σημασία για τις δικαστικές αποφάσεις. Το ίδιο και η ερμηνευτική δήλωση που μπορεί να υπάρξει. Θα ήταν σημαντικό να είχαν μπει σ’ αυτή την συζήτηση τα κόμματα και η Ν.Δ., η οποία όμως έχει μια εντελώς ψοφοδεή στάση απέναντι στην Εκκλησία, έναν ‘γιαλαντζί φιλελευθερισμό’, ενώ και το ΚΙΝΑΛ έχει επαμφοτερίζουσα στάση στο όλο θέμα».
Θεόδωρος Παπαγεωργίου: Η πλευρά της εκκλησίας έχει να διανύσει τη μεγαλύτερη απόσταση για τη συμφωνία
Για μια «καθαρή και έντιμη σχέση» μιλάει ο Νομικός Σύμβουλος της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος Θεόδωρος Παπαγεωργίου, τονίζοντας πως η πλευρά της Εκκλησίας έχει να διανύσει τη μεγαλύτερη απόσταση στη συγκεκριμένη συμφωνία. Σημειώνει πως κάθε εξορθολογισμός των σχέσεων Κράτους – Εκκλησίας δεν απαιτεί αναθεώρηση του άρθρου 3 και σημειώνει πως η πλευρά της εκκλησίας αναμένει περαιτέρω διευκρινίσεις για το περιεχόμενο της «θρησκευτικής ουδετερότητας». Στις “ιστορίες που γράφουν Ιστορία” Στο Κόκκινο, με την Τζούλυ Τσίγκα
«Το σημαντικό είναι ότι η κοινή δήλωση δεν έχει σχέση με το άρθρο 3. Οι δύο πλευρές συμφωνούν σε διακριτούς ρόλους στο πλαίσιο της «θρησκευτικής ουδετερότητας». Είναι μια καθαρή και έντιμη σχέση. Ωστόσο η εκκλησία περιμένει περαιτέρω διευκρινίσεις για το περιεχόμενο της ‘θρησκευτικής ουδετερότητας’.
Η πρόθεση συμφωνίας που ανακοινώθηκε δεν εξαρτάται από το θεσμικό κομμάτι. Η εκκλησία πλέον θα πληρώνει τους κληρικούς της και η Πολιτεία αναγνωρίζει ότι έχει λάβει περιουσία της εκκλησίας και δεν θα προβάλει πλέον αξιώσεις. Η περιουσία που προέκυψε μετά τη συμφωνία Πολιτείας – Εκκλησίας το 1952 θα ενταχθεί στο Ταμείο Αξιοποίησης Εκκλησιαστικής Περιουσίας (ΤΑΕΠ), ώστε προοδευτικά να ελαφρύνει και το κράτος από τη δική του εισφορά για τη μισθοδοσία των κληρικών.
Είναι σαφές ότι η πλευρά της Εκκλησίας έχει να διανύσει τον περισσότερο δρόμο γι’ αυτή τη συμφωνία. Εμείς θα ετοιμάσουμε κείμενο συμφωνίας ώστε να εξεταστεί από την επόμενη σύνοδο της Ιεραρχίας. Κάθε εξορθολογισμός των σχέσεων Κράτους – Εκκλησίας δεν απαιτεί αλλαγή του άρθρου 3. Μπορεί να υπάρξει μόνο νόμος και ερμηνευτική δήλωση ή εγκύκλιος που να διευκρινίζει τη μορφή της ουδετερότητας».
Για τις αντιδράσεις της Ένωσης Κληρικών στη συμφωνία, ο κ. Παπαγεωργίου τονίζει πως «αν η αγωνία τους έχει να κάνει με τη διατήρηση των υποχρεώσεων του κράτους, αυτό θα το διασφαλίσουμε. Όπως είπε και ο Αρχιεπίσκοπος, θα υπάρξει αναλυτική ενημέρωση από τους Μητροπολίτες στους κληρικούς για το περιεχόμενο της συμφωνίας». Σε ό,τι αφορά τις Μητροπόλεις των Νέων Χωρών, συμπεριλαμβάνονται στο νέο καθεστώς μισθοδοσίας, ενώ οι μητροπόλεις Κρήτης και Δωδεκανήσσου, θα πρέπει να διευκρινίσουν αν θα μπουν στο νέο καθεστώς μισθοδοσίας».
