Του Αλεξάνδρου Π. Κωστάρα Ομότιμου Καθηγητή Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Θράκης

Η Θεία Λειτουργία, παρά τη στερεότυπη επανάληψή της τις Κυριακές, κατά τις οποίες συνήθως τελείται, έχει μια μοναδικότητα: Είναι το πνευματικό «συσσίτιο», που διοργανώνει η Εκκλησία, κατ’ εντολήν του Ιδρυτού της («τούτο ποιείτε εις την εμήν ανάμνησιν», Λουκ κδ 19), για να μας προσφέρει μέσα σε μια ατμόσφαιρα κοινής προσευχής ως «γεύμα» το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου. Γι’ αυτό και ο τακτικός εκκλησιασμός αποτελεί βασική θρησκευτική υποχρέωσηκάθε ενσυνείδητου πιστού. Πρέπει μάλιστα όσοι αισθάνονται την ανάγκη να προσέλθουν στη σχετική «συνεστίαση» της Εκκλησίας να μην περιορίζονται απλώς στη μέθεξη της κοινής προσευχής, αλλά να μετέχουν, όπως πρέπει,και της Τραπέζης της Θείας Ευχαριστίας, διότι μόνον έτσι αποκτάται ζωντανή προσωπική κοινωνία  του πιστού με τον Χριστό. Το υπογράμμισε αυτό ο Ιδιος ο Κύριος, που μας παρέδωσε το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας ως ανάμνηση του Εκουσίου Πάθους Του, όταν έλεγε ότι «ο τρώγων μου την σάρκα και πίνων μου τα αίμα εν εμοί μένει καγώ εν αυτώ».

Τα δύο κείμενα της Θείας Λειτουργίας, του Ιωάννου Χρυσοστόμου,που κατά κανόνα χρησιμοποιείται και του Μεγάλου Βασιλείου, που κατ’ εξαίρεση εφαρμόζεταιτην Πρωτοχρονιά (ημέρα της μνήμης του) και τις πέντε Κυριακές των Νηστειών της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, ανήκουν στους θησαυρούς όχι μόνο της Ορθοδοξίας, αλλά και της κλασικής ελληνικής γραμματολογίας. Αποτελούν απαράμιλλα πρότυπα εκφραστικής τελειότητας και γλωσσικά «εργαλεία» πνευματικής μεταρσίωσης, που σε «δορυφορούν» στην απαραίτητη πνευματική ατμόσφαιρα, από την οποία μπορείς να δεις καθαρά τον Θεό.Οσο μακρυνή κι αν φαίνεται η απόσταση που σε χωρίζει από Αυτόν, η ψυχή σου μπορεί να την κάνει μια «δρασκελιά», για να σου δώσει την ευκαιρία να πλησιάσεις τον Θρόνο Του και να συνομιλήσεις μαζί Του.

Της Θείας Λειτουργίας προηγείται πάντοτε η Ακολουθία του Ορθρου που χαρακτηρίζεται από την αναστάσιμη ατμόσφαιρα, την οποία διαχέει στις ψυχές των πιστών, τους ύμνους προς τη Θεοτόκο και τον τιμώμενο Αγιο, τους αίνους προς τον Θεό και την εν κατακλείδι Δοξολογία προς Αυτόν.

Συγκρίνοντας κάποιος τον Ορθρο με τη Θεία Λειτουργία αποκομίζει εκ πρώτης όψεως την εντύπωση ότι βρίσκεται μπροστά σε ένα πρωθύστερολειτουργικόπαράδοξο: Με τονΟρθρο η Εκκλησία μάςεισάγει πρώτα στον επίλογο του Θείου Πάθους, που καταυγάζεται από το Φως της Αναστάσεως του Κυρίου, καιμετά με τη Θεία Λειτουργία μάς κάνει συνοδοιπόρους του Γολγοθά. Σε αυτή τη φαινομενική παραδοξότητα βρίσκεται όλη η ομορφιά της συγκεκριμένης λειτουργικής επιλογής! Η Εκκλησία μάς καθιστά πρώτα «συνδαιτυμόνες» στην Τράπεζα της Αναστάσιμης Ευωχίας και ύστερα μάς γυρίζει προς τα πίσω, για να δούμε, με ποιό τρόπο μάς εξασφάλισε το προνόμιο αυτό ο Χριστός. Συμβαίνει εδώ κάτι ανάλογο με εκείνον, ο οποίος μάς οδηγεί σε ένα θησαυροφυλάκιο, για να μας δείξει τους θησαυρούς που μάς χαρίζει,και αμέσως μετά μάς δείχνει μια μικρή ταινία, για να δούμε, με πόσες θυσίες αποκτήθηκε αυτός ο θησαυρός, ώστε να εκτιμήσουμε σωστά όχι μόνο την αξία του θησαυρού, αλλά και το μέγεθος της προσφοράς εκείνου που μας τονπροσφέρει.

Στα αξιοσημείωτα  από την Ακολουθία του Ορθρου καταγράφεται η καθυστερημένη άφιξη στην Εκκλησία του χοροστατούντος στη Θεία Λειτουργία Αρχιερέως. Πολλές φορές μάλιστα επιβραδύνεται η πρόοδος της Ακολουθίας, για να προλάβει να έλθει ο Δεσπότης!Εχουμε δηλ. εδώ προσαρμογή της Ακολουθίας στον Αρχιερέα και όχι του Αρχιερέως σε αυτήν. Λες και η Ακολουθία γίνεται για τον Αρχιερέα και όχι για τον Χριστό. Δυστυχώς, αυτή η εσφαλμένη επισκοποκεντρικήπρακτική, την οποία συντηρεί ανεπίτρεπτα η Ιεραρχία, δημιουργεί αλγεινή εντύπωση σε όλους και σκανδαλίζει τους πιστούς, διότι προβάλλει μια αριστοκρατική νοοτροπία των Επισκόπων εντελώς ασύμβατη με Εκείνον που εκπροσωπούν. Από την πρώτη κιόλας καμπάνα η Εκκλησία καλεί τους πιστούς να προσέλθουν, για να επιτελέσουν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα. Και η κλήση αυτή ισχύει βέβαια πρωτίστως για τους καλούντας. Πόσο λογικό είναι να έπεται ο ποιμενάρχης του ποιμνίου και όχι να προηγείται αυτού; Μπορεί να φανταστεί κάποιος τον Χριστό να βάζει τους μαθητές Του να καλέσουν τα πλήθη σε σύναξη και να προσέρχεται ο Ιδιος πολύ αργότερα σε αυτήν; Αυτά γίνονται μόνο στις θεατρικές παραστάσεις. Αλλά ο Χριστός δεν έπαιζε ποτέ θέατρο. Ηταν Δάσκαλος της συνέπειας και της πρωτιάς σε όλα. Γι’ αυτό «ρίζωσε» βαθειά στις ψυχές των ανθρώπων ο λόγος και το παράδειγμά Του. Γιατί λοιπόν δεν Τον μιμούνται οι Αρχιερείς, οι οποίοι, κατά τον Αγιο Ιγνάτιο τον Θεοφόρο, «ίστανται εις τύπον και εις τόπον Χριστού»;Δείχνει «τύπον Χριστού» η συγκεκριμένη συμπεριφορά των Αρχιερέων;

Ανάλογο σκανδαλισμό επιφέρει η -ευτυχώς μη εκτεταμένη- συνήθεια της ένδυσης ορισμένων χοροστατούντωνΑρχιερέων εκτός και όχι εντός του Ιερού, όπου πρέπει να γίνεται. Με τον τρόπο αυτό διακόπτεται ο λατρευτικός χαρακτήρας της Ακολουθίας, η οποία μετατρέπεται έτσι σε θέαμα (!) με «πρωταγωνιστή» τον χοροστατούντα Αρχιερέα και «κομπάρσους» τους ιερείς, που φέρνουν σε αργυρούς ή επάργυρους δίσκους μπροστά στο Δεσποτικό τα εξαρτήματα της απωθούσας πολλούς αρχιερατικής στολής: Ο ένας τα επιμανίκια, ο άλλος τον Σταυρό ή το επιγονάτιο, κάποιος τρίτος τη μίτρα κ.ο.κ. Κάπως έτσι ντυνόταν και ο Χριστός, για να θυμηθούμε και εδώ την προαναφερθείσα ρήση του Αγίου Ιγνατίου του Θεοφόρου.

Είναι ασήμαντες οι λειτουργικές αυτές «ανορθογραφίες»; Αν έτσι τις βλέπει η Ιεραρχία, ας τις προσπεράσει αδιάφορα, οπλισμένη όμως με την υπομονή να δει, τί κερδίζει ή τί χάνει τελικά από αυτές, όταν έλθει η ώρα να «κάνει ταμείο». Αλλιώς, ας φροντίσει να τις διορθώσει άμεσα, διότι στους σημερινούς άφιλους καιρούς τα αγριεμένα «κύματα» της αθεΐας απειλούν να «καταποντίσουν» το «σκάφος» της Εκκλησίας. Και ο «καλός καπετάνιος», που ενδιαφέρεται για την ασφαλή πλοήγησή του, δεν παραβλέπει καμιά από τις αντίξοες συνθήκες που «κλυδωνίζουν» το «σκάφος».

Εάν περάσουμε τώρα στη Θεία Λειτουργία, θα δούμε και σε αυτήν πολλές άλλες «ανορθογραφίες», που σχετίζονται με την ουσία της λατρείας και χρειάζονται επίσης διόρθωση. Ποιά από αυτές τις λειτουργικές στρεβλώσεις να υπογραμμίσει πρώτα απ’ όλα κάποιος; Την ανάγνωση του Ευαγγελίου και του Αποστόλου που γίνεται, όχι τόσο λόγω γλώσσης, αλλά κυρίως λόγω άρθρωσης και ύφους απαγγελίας, στα…κινέζικα; Η επισήμανση αυτή ισχύει ιδίως για τον Απόστολο, που συχνά διαβάζεται με τέτοιον αμανεδισμό από τους ιεροψάλτες, ώστε είναι αμφίβολο, αν τον ακούν ή τον καταλαβαίνουν ακόμη καιαυτοί που είναι δίπλα στον αναγνώστη. Να προσπεράσει μήπως κάποιος τις υπέροχες Ευχές της Αγίας Τραπέζης,που τις ακούει μόνον ο Λειτουργός, προφανώς διότι έχει γαλουχηθεί με την πεποίθηση ότι απευθύνονται σε… κωφαλάλους;Ή μήπως να σιωπήσει, καθώς ακούει τον «κούφιο» λόγο του άμβωνα από άσχετους και λογομανείς ιεροκήρυκες, οι οποίοι μη μπορώντας να συλλάβουν τα βαθύτερα μηνύματα των αναγνωσμάτων της ημέρας έχουν αναγάγει προκλητικά σε «λόγο οικοδομής» τη φλυαρία και την ασυναρτησία; Δίπλα σε όλα αυτά δεν πρέπει να παραλειφθεί η μνεία της επιχωριάζουσας-δυστυχώς, ακόμη και μεταξύ πολλών Αρχιερέων!- έλλειψης ιεροπρέπειαςσε πολλές στιγμές της Θείας Λειτουργίας,όπως π.χ. κατά την επιτέλεση του Σημείου του Σταυρού. Οι Λειτουργοί σηκώνουν πολλές φορές το χέρι τους βαριεστημένα με σχεδόν ανοικτά τα δάκτυλα, για να κάνουν υπό μορφήν αγγαρείας ανορθόδοξα τον Σταυρό τους!

Οι πιο πάνω ενδεικτικές επισημάνσεις δεν εξαντλούν το θέμα της λειτουργικής «παθογένειας», που παρουσιάζει σε ορισμένα σημεία της η τελούμενη σήμεραΘεία Λειτουργία. Αποτελούν απλώς υλικό προβληματισμού, που μπορεί, νομίζω, να δώσει την ευκαιρία στη Δ.Ι.Σ. να ξαναδεί κάποια πράγματα από τον χώρο της λατρείας, για να την κάνει πιο απλή, Χριστομίμητη και κυρίως προσιτή στους πιστούς.

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Αΐδιος ευγνωμοσύνη στον γνήσιο υπηρέτη του Χριστού και πιστό οικονόμο των Μυστηρίων του Θεού

Αΐδιος ευγνωμοσύνη στον μακαριστό Μητροπολίτη Πέτρας κυρό Δημήτριο, τον γνήσιο υπηρέτη του Χριστού και πιστό οικονόμο των Μυστηρίων του Θεού   Στα πλαίσια των τιμητικών εκδηλώσεων,...

Εικονική περιήγηση στα Μοναστήρια της Πιερίας προσφέρει η Ι.Μ. Κίτρους

Ιδιαίτερα δυναμικά έχει μπει στο κομμάτι της ανάδειξης και  προώθησης του προσκυνηματικού τουρισμού στην Πιερία η Ιερά Μητρόπολη Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος. Ήδη η Ιερά...

Μεγάλη Παράκληση στο Σέλι

Την Κυριακή 9 Αυγούστου το απόγευμα ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας χοροτάτησε στον Εσπερινό και στη συνέχεια στην ακολουθία του Μεγάλου Παρακλητικού...

Ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας για τα νέα μέτρα στους Ιερούς Ναούς

Εγκύκλιο Σημείωμα (αριθ. Πρωτ. 509/2020) απέστειλε σή­με­ρα 10 Αυγούστου 2020, ο Σεβ. Μητροπο­λί­της Μεσσηνίας κ. Χρυσό­στο­­μος, προς άπαντας τους Ενοριακούς Ιερούς Ναούς και τις...

Ο Μητρ. Σταγών και Μετεώρων στο υψηλότερο χωριό της Μητροπόλεως στο Στεφάνι

Στο υψηλότερο χωριό της Μητροπόλεώς μας, το Στεφάνι, κτισμένο σε υψόμετρο 1480 μέτρων, τέλεσε την ακολουθία της Μεγάλης Παρακλήσεως ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Σταγών και...

Πρώτος εορτασμός του Αγίου Νεομάρτυρος Μάρκου του Κλεισουριέως

Χαρμόσυνα ήχησαν οι καμπάνες του Ιερού Ναού Αγίου Νικολάου Κλεισούρας για τον πρώτο επίσημο εορτασμό του Αγίου Νεομάρτυρος Μάρκου του Κλεισουριέως, μετά την αγιοκατάταξή...

Αναστολή ταφών ανά την επικράτεια

Πάντοτε χαίρετε. Σαφώς, σύμφωνα με τη διατύπωση της  Κ.Υ.Α Δ1α/Γ.Π.οικ. 50451, δεν μπορεί να γίνει θρησκευτική ταφή, για την οποία προβλέπεται πομπή εκτός του λατρευτικού χώρου. Ερωτώνται...

Άγιος Μάρτυς Λαυρέντιος ο Αρχιδιάκονος

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού   Η ορθόδοξη χριστιανική Δύση έχει να μας επιδείξει μέγα, ανάλογο αριθμό μαρτύρων, με την ορθόδοξη Ανατολή. Η κοσμοκράτειρα...

Χειροθεσία Πρωτοπρεσβυτέρου στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου Γλαύκης

Στην ακολουθία του Εσπερινού και ακολούθως, της Ιεράς Παρακλήσεως προς τιμήν της Υπεραγίας Θεοτόκου χοροστάτησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος, στον...

«Μητροπάρθενος» † Μητροπολίτης Πατρῶν Νικόδημος

«Εὐχαρίστως βοῶ Σοι· χαῖρε Μητροπάρθενε». Παράδοξος φαίνεται καί ἀνθρωπίνως ἀκατανόητος ἡ ὀνομασία αὕτή, τήν ὁποίαν ἀπευθύνει πρός τήν Ὑπεραγίαν Θεοτόκον ἡ Μ.Παράκλησις. Μητροπάρθενος! Μητέρα καί παρθένος συγχρόνως!...

Φθιώτιδος Συμεών: «Να περπατήσουμε πάνω στα κύματα της εμπιστοσύνης προς τον Θεό»

Για φωτογραφικό υλικό πατήστε εδώ. Στον Ι. Ν. Μεταμορφώσεως Σωτήρος Ρεγγινίου Φθιώτιδος ιερούργησε την Κυριακή μετά την Μεταμόρφωση, 9 Αυγούστου, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ....

Ἀποστολική καί ἀγγελική ζωή τοῦ ἁγίου Καλλινίκου, Μητροπολίτου Ἐδέσσης, Πέλλης καί Ἀλμωπίας

τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου Δοξάζω τόν Θεό γιά τήν σημερινή ἡμέρα, τήν ἑόρτιον καί λαμπράν. Εἶναι ἡ πρώτη ἑορτή τοῦ ἐν ἁγίοις...

O Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος για τη χρήση μάσκας

Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος: Ας φοράμε προσεκτικά τη μάσκα για προστασία της υγείας, αποφεύγοντας επίμονα τις μάσκες κάθε μορφής υποκρισίας, η οποία μολύνει επικίνδυνα τις ανθρώπινες σχέσεις.

Πανηγυρική Θεία Λειτουργία στο Καθολικό της Ιεράς Μονής Δημιόβης

Με κάθε λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια και με την παρουσία πλήθους κόσμου, όπως κάθε χρόνο, τελέσθηκε σήμερα η, από ετών καθιερωμένη να τελείται από τον...

Ἡ Ἑορτή τοῦ Ἁγίου Καλλινίκου στήν Ναύπακτο

φωτογραφίες Τήν Κυριακή 9 Αὐγούστου, στόν Ἱερό Ναό Ἁγίας Παρασκευῆς Ναυπάκτου τελέσθηκε Ἀρχιερατική θεία Λειτουργία γιά τόν ἅγιο Καλλίνικο ἀπό τόν Σεβ. Μητροπολίτη Ναυπάκτου κ. Ἱερόθεο, πλαισιούμενο ἀπό...