Του Κώστα Τζίμα

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός (329 – 25 Ιανουαρίου 390), γνωστός και ως Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος και Γρηγόριος της Ναζιανζού, ήταν Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως τον 4ο αιώνα μ.Χ. Θεωρείται  ως ο πιο ταλαντούχος ρήτορας μεταξύ των Πατέρων της Εκκλησίας. Ως κλασικά εκπαιδευμένος ομιλητής και φιλόσοφος του Ελληνισμού, κατάφερε να συνδυάσει τον Ελληνισμό με την πρώτη Εκκλησία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Σημαντικός ήταν ο ρόλος του  στη διαμόρφωση της Τριαδικής Θεολογίας τόσο μεταξύ των Ελληνόφωνων όσο και με των Λατινόφωνων Θεολόγων και έγινε γνωστός ως «Τριαδικός Θεολόγος». Ο Γρηγόριος είναι άγιος και της Ανατολικής και της Δυτικής Χριστιανικής Εκκλησίας. Στη Ρωμαϊκή Καθολική Εκκλησία θεωρείται ως ένας από τους Δασκάλους της Εκκλησίας – στην Ανατολική Ορθόδοξη και στη Δυτική Καθολική Εκκλησία είναι γνωστός ως ένας από τους Τρεις Ιεράρχες, μαζί με το Βασίλειο τον Μέγα και τον Ιωάννη το Χρυσόστομο.

Γεννήθηκε στο χωριό Αριανζός κοντά στη Ναζιανζό της νοτιοδυτικής Καππαδοκίας. Ο Γρηγόριος σπούδασε ρητορική και φιλοσοφία στη Ναζιανζό, στην Καισάρεια, στην Αλεξάνδρεια και στην Αθήνα, όπου συνάντησε και έγινε φίλος με το Βασίλειο τον Μέγα και τον Ιουλιανό. Στην Αθήνα, δάσκαλοι του ήταν οι γνωστοί ρήτορες Ιμέριος και Προαιρέσιος.

Το 361,  επέστρεψε στη Ναζιανζό και χειροτονήθηκε πρεσβύτερος από τον πατέρα του, ο οποίος τον ήθελε για να τον βοηθάει να φροντίζει τους τοπικούς Χριστιανούς. Όταν έφθασε στη Ναζιανζό, ο Γρηγόριος βρήκε τη Χριστιανική κοινότητα χωρισμένη λόγω των θεολογικών διαφορών και τον πατέρα του να κατηγορείται για συμμετοχή σε αίρεση από τους τοπικούς μοναχούς. Ο Γρηγόριος κατάφερε να ενώσει τους τοπικούς Χριστιανούς εκμεταλλευόμενος τις διπλωματικές και τις ρητορικές του ικανότητες.

Την ίδια ώρα, ο αυτοκράτορας Ιουλιανός δήλωσε δημοσίως πώς ήταν κατά του Χριστιανισμού. Ως απάντηση, ο Γρηγόριος έγραψε τις «Ύβρεις» κατά του Ιουλιανού, μεταξύ του 362 και του 363. Στις «Ύβρεις» καταγράφει πως ο Χριστιανισμός θα ξεπεράσει ηγέτες όπως ο Ιουλιανός με αγάπη και υπομονή. Ο Γρηγόριος πέρασε τα επόμενα χρόνια καταπολεμώντας τον Αρειανισμό, ο οποίος απειλούσε να διαιρέσει την Καππαδοκία. Χειροτονήθηκε Επίσκοπος στα Σάσιμα, το 372, από τον Βασίλειο.

Στα τέλη του 372 ο Γρηγόριος επέστρεψε στη Ναζιανζό για να βοηθήσει τον ετοιμοθάνατο πατέρα του στη διαχείριση της επισκοπής του. Αυτό δημιούργησε πρόβλημα στη σχέση του με τον Βασίλειο, ο οποίος ήθελε τον Γρηγόριο στα Σάσιμα. Ο Γρηγόριος απάντησε πώς δεν θέλει να συνεχίσει να παίζει τον ρόλο της μαριονέτας για να προωθήσει τα ενδιαφέροντα του Βασιλείου. Έστρεψε την προσοχή του στα καθήκοντα του ως βοηθός του Επισκόπου της Ναζιανζού.

Το 379, η Σύνοδος της Αντιοχείας και ο τοπικός αρχιεπίσκοπος, Μελέτιος, ζήτησαν τον Γρηγόριο να πάει στην Κωνσταντινούπολη. Παρά τους δισταγμούς του, ο Γρηγόριος δέχθηκε. Η εξαδέλφη του, Θεοδοσία, του πρόσφερε μια έπαυλη για κατοικία – αμέσως ο Γρηγόριος μετέτρεψε την έπαυλη σε Εκκλησία, την οποία ονόμασε «Αναστασία» («σκηνή για την ανάσταση της πίστης»). Εκεί είχε εκδώσει 5 ομιλίες για την Αγία Τριάδα:

Οι ομιλίες του Γρηγορίου έτυχαν καλής υποδοχής και πολλοί πιστοί πήγαιναν στην «Αναστασία» για να τον ακούσουν. Φοβούμενοι τη δημοτικότητα του Γρηγορίου, οι υποστηρικτές του Αρειανισμού αποφάσισαν να επιτεθούν. Το Πάσχα του 379, οι οπαδοί προέβησαν σε βιαιοπραγίες μέσα στην Εκκλησία, σκοτώνοντας έναν Επίσκοπο και τραυματίζοντας τον Γρηγόριο. Όταν ξέφυγε από τον όχλο, ο Γρηγόριος προδόθηκε από ένα φίλο του, τον φιλόσοφο Μάξιμο τον Κυνικό. Στην Κωνσταντινούπολη, οι ιερείς του Αρειανισμού κατέλαβαν τις πιο σημαντικές Εκκλησίες. Όταν όμως Αυτοκράτορας έγινε ο Θεοδόσιος (380), όλα πήγαν υπέρ του Γρηγορίου. Ο Αυτοκράτορας ήταν αποφασισμένος να εξαλείψει τον Αρειανισμό και έδιωξε τον Επίσκοπο Δημόφιλο, και τη θέση του έλαβε ο Γρηγόριος.

Ο Θεοδόσιος θέλησε να ενώσει την Αυτοκρατορία με τον Χριστιανισμό, και αποφάσισε να συγκαλέσει Οικουμενική Σύνοδο για να συζητήσουν τα θέματα πίστης και πειθαρχίας. Ο Γρηγόριος συμφώνησε μαζί του, καθώς ήθελε να ενώσει την Αυτοκρατορία με συνδετικό κρίκο τον Χριστιανισμό. Την άνοιξη του 381 συγκάλεσαν τη Δεύτερη Οικουμενική Σύνοδο στην Κωνσταντινούπολη, στην οποία συμμετείχαν 150 Επίσκοποι της Ανατολής.

Επιστρέφοντας στην Καππαδοκία ο Γρηγόριος έγινε ξανά Επίσκοπος της Ναζιανζού. Πέρασε τα επόμενα χρόνια παλεύοντας με τους αιρετικούς του Αρειανισμού και με την αρρώστια του. Άρχισε να γράφει το De Vita Sua, το αυτοβιογραφικό του ποίημα. Στα τέλη του 383, η υγεία του χειροτέρευσε και τη θέση του ανέλαβε ο Ευλάλιος. Αφού πέρασε μερικά χρόνια ειρήνης στο οικογενειακό του κτήμα, ο Γρηγόριος πέθανε στις 25 Ιανουαρίου 390.

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο [email protected] άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

O Εσπερινός των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στην Πάρο

Μέγας Πανηγυρικός Εσπερινός τελέσθηκε την Παρασκευή 20-5-2022 το απόγευμα στο Πανηγυρίζον Ιερό Προσκύνημα Παναγίας Εκατονταπυλιανής Πάρου, χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Ποιμενάρχου μας κ. Καλλινίκου. Ο Σεβασμιώτατος...

Πανηγυρικός Εσπερινός των Αγίων Θεοστέπτων Βασιλέων στη Βέροια

Την Παρασκευή 20 Μαΐου το απόγευμα ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων χοροστάτησε στον Πανηγυρικό Εσπερινό και κήρυξε τον θείο λόγο...

Ο πανηγυρικός Εσπερινός των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στο Συκούριο

Στον πανηγυρίζοντα Ιερό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Συκουρίου χοροστάτησε στον Πανηγυρικό Μεγάλο Εσπερινό ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος. Ο Σεβασμιώτατος...

Το πυροσβεστικό όχημα της Μητροπόλεως Ταμασού σε κατάσβεση δύο πυρκαγιών

Μελη της Μητροπόλεώς μας, οι Ανδρέας Γεωργίου, Παναγιώτης Χαραλάμπους και Αλέξανδρος Δημοσθένους, οι οποίοι εκπαιδεύτηκαν για την κατάσβεση πυρκαγιών, έσπευσαν σήμερα Παρασκευή, 20 Μαΐου...

Απότμημα Τιμ. Ξύλου και Λείψανα των Αγ. Κων/νου και Ελένης υποδέχθηκε η Καλαμάτα

Με λαμπρότητα και κατάνυξη η πόλη της Καλαμάτας υποδέχθηκε απόψε απότμημα εκ του Τιμίου Σταυρού και αποτμήματα Λειψάνων των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, τα...

Σερρών Θεολόγος: »Η Οδύσσεια των ιερών κειμηλίων της Μακεδονίας»

Του Σεβ. Μητροπολίτου Σερρών και Νιγρίτης κ. Θεολόγου Με αφορμή την πρόσφατη ανακοίνωση της Unesco, ότι αρχίζουν επίσημα συνομιλίες ανάμεσα στα Υπουργεία Πολιτισμού του Ηνωμένου...

Φθιώτιδος Συμεών: «Οικουμενικότητα – Συνοδικότητα – Θρησκευτική Ελευθερία είναι οι πυλώνες του μηνύματος των εορταζομένων Αγίων μας»

Πανηγυρικός Δισαρχιερατικός Εσπερινός τελέσθηκε απόψε με ιδιαίτερη λαμπρότητα στον καλλιμάρμαρο Πανηγυρίζοντα Ναό των Αγίων Θεοστέπτων και Ισαποστόλων Κωνσταντίνου & Ελένης στην ομώνυμη παραθαλάσσια πόλη...

Πανήγυρις Ενορίας Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Λουτροτόπου Άρτης

Την Παρασκευή 20 Μαΐου 2022, το απόγευμα, στον πανηγυρίζοντα Ενοριακό Ιερό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, Λουτροτόπου Άρτης, ετελέσθη Πανηγυρικός Εσπερινός, χοροστατούντος του...

Πανηγυρικός Εσπερινός του Αγίου Θαλλελαίου στη Νάξο

Με την συμμετοχή πλήθους προσκυνητών, τελέσθηκε το απόγευμα της Πέμπτης 19-9-2022, ο Μέγας Πανηγυρικός Εσπερινός του Αγίου Ενδόξου Ιερομάρτυρος Θαλλελαίου του Ιαματικού, χοροστατούντος του...

Μέγας Κωνσταντίνος: Ο Μεγάλος της Εκκλησίας και της Ιστορίας

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - Καθηγητού Στις 21 Μαΐου η Εκκλησία μας εορτάζει και πανηγυρίζει λαμπρά τη μνήμη των αγίων ισαποστόλων Κωνσταντίνου και Ελένης. Τόσο...

Η εορτή της Αγίας Λυδίας της Φιλιππησίας στο Ιερό Βαπτιστήριο παρά τους αρχαίους Φιλίππους

Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και μέσα στην μεταπασχάλια εαρινή περίοδο που διανύουμε, πραγματοποιήθηκε ο εφετινός εορτασμός της Ισαποστόλου Αγίας Λυδίας της Φιλιππησίας στο Ιερό Προσκύνημα-Βαπτιστήριο...

Θυρανοίξια εξωκκλησίου στο Παλαιοχωράκι Δημαριού Άρτης

Την Παρασκευή 20 Μαΐου 2022, το πρωί, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Άρτης κ. Καλλίνικος ετέλεσε τα Θυρανοίξια εξωκκλησίου της ενορίας Παλαιοχωρακίου Δημαριού Άρτης, τιμωμένου επ'...

Ο Μητρ. Καλαβρύτων στην σχολική εκδήλωση για τα 100 χρόνια από τον Μικρασιατικό ξεριζωμό 1920-2022

Μία υπέροχη και άρτια οργανωμένη εκδήλωση Τιμής και Μνήμης για τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική τραγωδία είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν η μαθητιώσα...

Τιμήθηκε η επέτειος της Μάχης στο Μανιάκι

Σε κλίμα συγκίνησης και εθνικής υπερηφάνειας τιμήθηκε και φέτος η επέτειος της Μάχης του Μανιακίου και η θυσία του Ήρωος Αρχιμανδρίτου Γρηγορίου Δικαίου ή...

Η εορτή της Μετακομιδής των Ιερών Λειψάνων Αγ. Νικολάου στη Λιμίνη Άρτης

Την Πέμπτη 19 Μαΐου 2022, το απόγευμα, στον πανηγυρίζοντα ενοριακό Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου Λιμίνης Άρτης, ετελέσθη Μέγας Εσπερινός, χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου...