Του Κώστα Τζίμα

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός (329 – 25 Ιανουαρίου 390), γνωστός και ως Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος και Γρηγόριος της Ναζιανζού, ήταν Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως τον 4ο αιώνα μ.Χ. Θεωρείται  ως ο πιο ταλαντούχος ρήτορας μεταξύ των Πατέρων της Εκκλησίας. Ως κλασικά εκπαιδευμένος ομιλητής και φιλόσοφος του Ελληνισμού, κατάφερε να συνδυάσει τον Ελληνισμό με την πρώτη Εκκλησία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Σημαντικός ήταν ο ρόλος του  στη διαμόρφωση της Τριαδικής Θεολογίας τόσο μεταξύ των Ελληνόφωνων όσο και με των Λατινόφωνων Θεολόγων και έγινε γνωστός ως «Τριαδικός Θεολόγος». Ο Γρηγόριος είναι άγιος και της Ανατολικής και της Δυτικής Χριστιανικής Εκκλησίας. Στη Ρωμαϊκή Καθολική Εκκλησία θεωρείται ως ένας από τους Δασκάλους της Εκκλησίας – στην Ανατολική Ορθόδοξη και στη Δυτική Καθολική Εκκλησία είναι γνωστός ως ένας από τους Τρεις Ιεράρχες, μαζί με το Βασίλειο τον Μέγα και τον Ιωάννη το Χρυσόστομο.

Γεννήθηκε στο χωριό Αριανζός κοντά στη Ναζιανζό της νοτιοδυτικής Καππαδοκίας. Ο Γρηγόριος σπούδασε ρητορική και φιλοσοφία στη Ναζιανζό, στην Καισάρεια, στην Αλεξάνδρεια και στην Αθήνα, όπου συνάντησε και έγινε φίλος με το Βασίλειο τον Μέγα και τον Ιουλιανό. Στην Αθήνα, δάσκαλοι του ήταν οι γνωστοί ρήτορες Ιμέριος και Προαιρέσιος.

Το 361,  επέστρεψε στη Ναζιανζό και χειροτονήθηκε πρεσβύτερος από τον πατέρα του, ο οποίος τον ήθελε για να τον βοηθάει να φροντίζει τους τοπικούς Χριστιανούς. Όταν έφθασε στη Ναζιανζό, ο Γρηγόριος βρήκε τη Χριστιανική κοινότητα χωρισμένη λόγω των θεολογικών διαφορών και τον πατέρα του να κατηγορείται για συμμετοχή σε αίρεση από τους τοπικούς μοναχούς. Ο Γρηγόριος κατάφερε να ενώσει τους τοπικούς Χριστιανούς εκμεταλλευόμενος τις διπλωματικές και τις ρητορικές του ικανότητες.

Την ίδια ώρα, ο αυτοκράτορας Ιουλιανός δήλωσε δημοσίως πώς ήταν κατά του Χριστιανισμού. Ως απάντηση, ο Γρηγόριος έγραψε τις «Ύβρεις» κατά του Ιουλιανού, μεταξύ του 362 και του 363. Στις «Ύβρεις» καταγράφει πως ο Χριστιανισμός θα ξεπεράσει ηγέτες όπως ο Ιουλιανός με αγάπη και υπομονή. Ο Γρηγόριος πέρασε τα επόμενα χρόνια καταπολεμώντας τον Αρειανισμό, ο οποίος απειλούσε να διαιρέσει την Καππαδοκία. Χειροτονήθηκε Επίσκοπος στα Σάσιμα, το 372, από τον Βασίλειο.

Στα τέλη του 372 ο Γρηγόριος επέστρεψε στη Ναζιανζό για να βοηθήσει τον ετοιμοθάνατο πατέρα του στη διαχείριση της επισκοπής του. Αυτό δημιούργησε πρόβλημα στη σχέση του με τον Βασίλειο, ο οποίος ήθελε τον Γρηγόριο στα Σάσιμα. Ο Γρηγόριος απάντησε πώς δεν θέλει να συνεχίσει να παίζει τον ρόλο της μαριονέτας για να προωθήσει τα ενδιαφέροντα του Βασιλείου. Έστρεψε την προσοχή του στα καθήκοντα του ως βοηθός του Επισκόπου της Ναζιανζού.

Το 379, η Σύνοδος της Αντιοχείας και ο τοπικός αρχιεπίσκοπος, Μελέτιος, ζήτησαν τον Γρηγόριο να πάει στην Κωνσταντινούπολη. Παρά τους δισταγμούς του, ο Γρηγόριος δέχθηκε. Η εξαδέλφη του, Θεοδοσία, του πρόσφερε μια έπαυλη για κατοικία – αμέσως ο Γρηγόριος μετέτρεψε την έπαυλη σε Εκκλησία, την οποία ονόμασε «Αναστασία» («σκηνή για την ανάσταση της πίστης»). Εκεί είχε εκδώσει 5 ομιλίες για την Αγία Τριάδα:

Οι ομιλίες του Γρηγορίου έτυχαν καλής υποδοχής και πολλοί πιστοί πήγαιναν στην «Αναστασία» για να τον ακούσουν. Φοβούμενοι τη δημοτικότητα του Γρηγορίου, οι υποστηρικτές του Αρειανισμού αποφάσισαν να επιτεθούν. Το Πάσχα του 379, οι οπαδοί προέβησαν σε βιαιοπραγίες μέσα στην Εκκλησία, σκοτώνοντας έναν Επίσκοπο και τραυματίζοντας τον Γρηγόριο. Όταν ξέφυγε από τον όχλο, ο Γρηγόριος προδόθηκε από ένα φίλο του, τον φιλόσοφο Μάξιμο τον Κυνικό. Στην Κωνσταντινούπολη, οι ιερείς του Αρειανισμού κατέλαβαν τις πιο σημαντικές Εκκλησίες. Όταν όμως Αυτοκράτορας έγινε ο Θεοδόσιος (380), όλα πήγαν υπέρ του Γρηγορίου. Ο Αυτοκράτορας ήταν αποφασισμένος να εξαλείψει τον Αρειανισμό και έδιωξε τον Επίσκοπο Δημόφιλο, και τη θέση του έλαβε ο Γρηγόριος.

Ο Θεοδόσιος θέλησε να ενώσει την Αυτοκρατορία με τον Χριστιανισμό, και αποφάσισε να συγκαλέσει Οικουμενική Σύνοδο για να συζητήσουν τα θέματα πίστης και πειθαρχίας. Ο Γρηγόριος συμφώνησε μαζί του, καθώς ήθελε να ενώσει την Αυτοκρατορία με συνδετικό κρίκο τον Χριστιανισμό. Την άνοιξη του 381 συγκάλεσαν τη Δεύτερη Οικουμενική Σύνοδο στην Κωνσταντινούπολη, στην οποία συμμετείχαν 150 Επίσκοποι της Ανατολής.

Επιστρέφοντας στην Καππαδοκία ο Γρηγόριος έγινε ξανά Επίσκοπος της Ναζιανζού. Πέρασε τα επόμενα χρόνια παλεύοντας με τους αιρετικούς του Αρειανισμού και με την αρρώστια του. Άρχισε να γράφει το De Vita Sua, το αυτοβιογραφικό του ποίημα. Στα τέλη του 383, η υγεία του χειροτέρευσε και τη θέση του ανέλαβε ο Ευλάλιος. Αφού πέρασε μερικά χρόνια ειρήνης στο οικογενειακό του κτήμα, ο Γρηγόριος πέθανε στις 25 Ιανουαρίου 390.

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο [email protected] άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

video

Τα ζώα έχουν ψυχή;

Τα ζώα έχουν ψυχή; Τι διαβάζουμε στην Αγία Γραφή για την ψυχή των ζώων; Έχουν την ψυχή που έχει και ο άνθρωπος; Ποια η...

Εορτή Οσίου Πορφυρίου Καυσοκαλυβίτου στην Άρτα

Την Παρασκευή 2 Δεκεμβρίου 2022, το πρωί, στον ενοριακό Ιερό Ναό του Αγίου Μαξίμου του Γραικού στην Άρτα, εντός του οποίου ευρίσκεται το πανηγυρίζον...

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΛΑΡΙΣΗΣ ΟΜΙΛΗΤΗΣ ΣΕ ΙΕΡΑΤΙΚΗ ΣΥΝΑΞΗ ΣΤΗΝ ΚΕΡΚΥΡΑ

Προσκεκλημένος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων κ. Νεκταρίου βρέθηκε στην Κέρκυρα ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος, ο οποίος,...

Ἡ ἑορτή τοῦ ὁσίου Πορφυρίου στήν Ναύπακτο

Τήν Παρασκευή, 2 Δεκεμβρίου 2022, ἑορτή τοῦ νέου ὁσίου τῆς Ἐκκλησίας μας Πορφυρίου τοῦ Καυσοκαλυβίτου, ὁ Σεβ. Μητροπολίτης μας κ. Ἱερόθεος χοροστάτησε στόν Ὄρθρο...

Η πρώτη υποδειγματική Θεία Λειτουργία για μαθητές από τον Μητροπολίτη Αιτωλίας

Την Παρασκευή 2 Δεκεμβρίου 2022 στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Ζωοδόχου Πηγής Αγρινίου τελέσθηκε υποδειγματική Θεία Λειτουργία για τους μαθητές του Παπαστρατείου Γυμνασίου Αγρινίου. Την Θεία...

ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ 3ου ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΙΣΚΕΦΘΗΚΑΝ ΤΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΟΡΙΝΘΟΥ

Πενήντα (50) μαθητές και μαθήτριες της (Β΄) και (Γ΄) τάξης του 3ου Γενικού Λυκείου Κορίνθου, συνοδευόμενοι από τον Διευθυντή του Σχολείου κ. Αντώνιο Σταυρόπουλο,...

Νέος Διευθυντής στο Εκκλησιαστικό Ορφανοτροφείο της Μητρόπολης Χαλκίδος

Κατόπιν της από 6ης Οκτωβρίου 2022 εκλογής, από την Ιερά Σύνοδο της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, σε Μητροπολίτη Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως του έως τώρα...

Ιερά Αγρυπνία προς τιμήν του Οσίου Πορφυρίου του Καυσοκαλυβίτου στην Ενορία Αγ. Νικολάου Μπούρτζι

Το βράδυ της Πέμπτης 1 Δεκεμβρίου 2022, στον Ι. Ναό του Αγίου Νικολάου Δ.Δ. Αγ. Νικολαόυ-Μπούρτζι Ληλαντίων, ετελέσθη Ιερά Αγρυπνία με αφορμή την μνήμη του...

Η Λαμία υποδέχθηκε την Ιερά Εικόνα της Παναγίας του Όρους των Ελαιών

Με αισθήματα ευγνωμοσύνης η Ιερά Μητρόπολις Φθιώτιδος υποδέχθηκε χθες το απόγευμα την Ιερά και Θαυματουργό Εικόνα της Παναγίας του Όρους των Ελαιών εκ του...

Συνάντηση Μητροπολίτη Γρεβενών με την Υπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων

Με την Υπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Νίκη Κεραμέως είχε συνάντηση ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Γρεβενών κ. Δαβίδ, το μεσημέρι της Παρασκευής 2.12.2022, στο Επισκοπείο....

Το Καστόρι τίμησε τον Πολιούχο του Άγιο Θεόκλητο

Τη μνήμη του Αγίου Θεοκλήτου Επισκόπου Λακεδαιμονίας τίμησε την Πέμπτη 1η Δεκεμβρίου 2022 η Εκκλησία μας και το Καστόρι εόρτασε με εκκλησιαστική μεγαλοπρέπεια τον Πολιούχο...

Πανήγυρις Οσίου Πορφυρίου του Καυσοκαλυβίτου στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας

Την Παρασκευή 2 Δεκεμβρίου, εορτή του Οσίου Πορφυρίου του Καυσοκαλυβίτου, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων λειτούργησε και κήρυξε το θείο...

Η εορτή της Παναγίας της Γεροντίσσης και του Αγίου Πορφυρίου στο Τρίκορφο Φωκίδος

Με κατάνυξη εορτάστηκε η σύναξη της Παναγίας της Γεροντίσσης και του Αγίου Πορφυρίου του Καυσοκαλυβίτου στο Ιερό Ησυχαστήριο Αγίων Αυγουστίνου Ιππώνος και Σεραφείμ του...

Ο Ταμασού περί των αμβλώσεων

Σε πρόσφατη ραδιοφωνική  συνέντευξή μου και αναφερόμενος στο θέμα των αμβλώσεων δεν είχα την ευκαιρία να ολοκληρώσω την τοποθέτηση μου περί του θέματος πότε...

Σύναξη πρεσβυτερών της Ιεράς Μητροπόλεως Καλαβρύτων και Αιγιαλείας

Εκδήλωση της πατρικής αγάπης και της ποιμαντικής φροντίδας του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας Καλαβρύτων και Αιγιαλείας κ. Ιερωνύμου για την ιερατική οικογένεια και ιδιαίτερα για...