Μὲ λαμπρότητα ἡ πόλη της Καστοριᾶς τίμησε τὸν προστάτη καὶ πολιοῦχο της Ἅγιο Μεγαλομάρτυρα Μηνᾶ τὸν Θαυματουργὸ καὶ μὰζὶ τὴν συμπλήρωση τῶν 114 ἐτῶν ἀπὸ τὴν ἀπελευθέρωσή της ἀπὸ τὸν τουρκικὸ ζυγὸ (1912).
Οἱ ἀκολουθίες τῆς ἑορτῆς τελοῦνται στὸ Ἱερὸ Μεταβυζαντινὸ Παρεκκλήσιο Παναγίας Μουζεβίκη (Ἅγιος Μηνᾶς), ὅπου διασώζεται περίφημη ἁγιογραφία τοῦ Ἁγίου.
Φέτος στὶς λατρευτικὲς ἐκδηλώσεις συμμετέχουν προσκεκλημένοι τοῦ Σεβ. Ποιμενάρχη μας κ. Καλλινίκου, οἱ Σεβασμιώτατοι Μητροπολῖτες Ἰλίου, Ἀχαρνῶν καὶ Πετρουπόλεως κ. Ἀθηναγόρας καὶ Τρίκκης, Γαρδικίου καὶ Πύλης κ. Χρυσόστομος.
Τὴν παραμονὴ τῆς ἑορτῆς, ἀφοῦ πραγματοποιήθηκε ἡ ὑποδοχὴ τοῦ Ἱεροῦ Λειψάνου τοῦ Ἁγίου Μηνᾶ, ἔμπροσθεν τοῦ Ἱεροῦ Παρεκκλησίου, ἐν συνεχείᾳ τελέσθηκε ὁ Πολυαρχιερατικὸς Ἑσπερινός.
(Δεῖτε περισσότερα γιὰ τὸν Ἑσπερινὸ ΕΔΩ)
- Ἀρχιερατικὸ Συλλείτουργο
Τὴν κυριώνυμο ἡμέρα τελέσθηκε ὁ Ὄρθρος καὶ τὸ Ἀρχιερατικὸ Συλλείτουργο, προεξάρχοντος καὶ ὁμιλοῦντος τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Ἰλίου κ. Ἀθηναγόρα καὶ συλλειτουργούντων τῶν δύο Μητροπολιτῶν.
Τοὺς τρεῖς Μητροπολῖτες πλαισίωσαν: ἐκ τῆς Ι.Μ. Τρίκκης ὁ Ἀρχιμ. π. Ἀχίλλιος Τσούτσουρας καὶ ὁ διάκονος π. Χρυσόστομος Κοτίδης, ἐκ τῆς Ι.Μ. Ἰλίου ὁ Ἀρχιμ. π. Παΐσιος Παράσχος καὶ ἐκ τῆς Ι.Μ. Καστορίας ὁ Ἀρχιμ. π. Παντελεήμων Δόνες, π. Χρῆστος Μεσημέρης καὶ ὁ διάκονος π. Νικόδημος Προβατίδης, ἐνῷ χρέη τελετάρχη εἶχε ὁ Γενικὸς Ἀρχιερατικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως μας π. Ἐλευθέριος Συτιλίδης.
Ὁ Σεβ. Μητροπολίτης κ. Ἀθηναγόρας, κατὰ τὸ κήρυγμά του, ἀνέπτυξε τὴ θεολογικὴ σημασία τῆς ἐννοίας τοῦ μάρτυρος καὶ τῆς ἰδιότητος τοῦ Ἁγίου ὡς ἐλευθερωτοῦ, μὲ ἀφετηρία τὸ χωρίο ἀπὸ τὴν προφητεία τοῦ Ἠσαΐα: «Γίνεσθέ μοι μάρτυρες». Ἀκολούθως, ὑπογράμμισε ὅτι ὁ Χριστὸς ἐφανέρωσε τὴ θεότητά Του μέσα ἀπὸ τὴν ἑκούσια ταπείνωση, τὸ Πάθος καὶ τὴ Σταύρωσή Του. Ἀναφερόμενος στὴ φωνὴ τοῦ Θεοῦ Πατρὸς κατὰ τὴ Βάπτισή Του, ὑπενθύμισε ὅτι ὁ Χριστὸς ἀποκαλύπτεται ὡς ὁ ἀγαπητὸς Υἱός, ὁ ὁποῖος ἐκπληρώνει μὲ ἀπόλυτη ὑπακοὴ τὸ θέλημα τοῦ Πατρός, μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ.
Στὴ συνέχεια, ὁ Σεβασμιώτατος ἀνέφερε ὅτι ὁ Χριστός, μέσα στὴν πορεία τῆς Ἐκκλησίας διὰ μέσου τῶν αἰώνων, ἀναδεικνύει τοὺς Ἁγίους ὡς δικούς Του ἐκλεκτοὺς καὶ τοὺς προσφέρει στὸν κόσμο ὡς μαρτυρία τῆς ἀγάπης καὶ τῆς σωτηρίας τοῦ Θεοῦ.
Ἀναφερόμενος στὸν Ἅγιο Μηνᾶ, τόνισε ὅτι ἡ μαρτυρία του ἀποκτᾷ ἰδιαίτερη σημασία γιὰ τὴν Καστοριά, καθὼς συνδέεται ἄρρηκτα μὲ τὴν ἱστορικὴ ἀπελευθέρωση τῆς πόλεως. Ὡστόσο, ὅπως ἐπεσήμανε, ἡ ἰδιότητά του ὡς ἐλευθερωτοῦ δὲν περιορίζεται στὴν ἱστορικὴ καὶ τοπικὴ διάσταση, ἀλλὰ ἀποκτᾷ εὐρύτερο πνευματικὸ περιεχόμενο, καθὼς ὁ Ἅγιος ἀναδεικνύεται καὶ ἐλευθερωτὴς τῶν ψυχῶν τῶν ἀνθρώπων. Αὐτὸ συμβαίνει ἐπειδὴ ὁ ἴδιος γνώρισε καὶ βίωσε τὴν ἀληθινὴ ἐλευθερία, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀνεξάρτητη ἀπὸ τὴν ἀγάπη, ἀλλὰ γεννιέται μέσα ἀπὸ αὐτὴν καὶ ἐκφράζεται μὲ τὴν προσφορὰ πρὸς τὸν συνάνθρωπο.
Ὁλοκληρώνοντας τὸ κήρυγμά του, ὁ Σεβασμιώτατος ὑπογράμμισε ὅτι ὁ Ἅγιος Μηνᾶς, μὲ τὴ μαρτυρία καὶ τὴν προσφορά του, ἐφανέρωσε ἀκόμη καὶ στὸν μικρὸ αὐτὸν τόπο τὴν οἰκουμενικὴ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Παράλληλα, ἀνέδειξε ὅτι ἡ ἀληθινὴ ἐλευθερία ἀποτελεῖ καρπὸ τῆς ἀγάπης καὶ τῆς ἔμπρακτης προσφορᾶς, καλώντας τοὺς πιστοὺς νὰ ἀκολουθήσουν τὸ παράδειγμα τοῦ Ἁγίου, ὥστε νὰ βιώσουν οὐσιαστικὰ τὴν ἐλευθερία ποὺ χαρίζει ὁ Θεὸς μέσα στὴν Ἐκκλησία.
Κατὰ τὴν ἀπόλυση τῆς Θείας Λειτουργίας, ἀφοῦ εὐλογήθηκαν τὰ ἑορταστικὰ κόλλυβα, ὁ Σεβ. Μητροπολίτης μας κ. Καλλίνικος ἀναφέρθηκε στὴ μεγάλη ἱστορικὴ καὶ ἐθνικὴ σημασία τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Καστοριᾶς, στὶς 11 Νοεμβρίου 1912, ὑπενθυμίζοντας τὶς θυσίες τῶν Μακεδονομάχων καὶ τῶν ἀγωνιστῶν κατὰ τὸν Μακεδονικὸ Ἀγῶνα καὶ τοὺς Βαλκανικοὺς Πολέμους. Ἰδιαίτερη μνεία ἔκανε στὴ συμβολὴ τοῦ τότε Μητροπολίτου Καστορίας Ἰωακεὶμ Λεπτίδου, ὁ ὁποῖος, μὲ τὴ σοφία καὶ τὴ σύνεσή του, συνέβαλε καθοριστικὰ στὶς διαβουλεύσεις ποὺ ὁδήγησαν στὴν ἀναίμακτη ἀπελευθέρωση τῆς πόλεως.
Στὴ συνέχεια, τόνισε ὅτι ἡ ἐλευθερία δὲν ἀποτελεῖ μόνο ἀγαθὸ ποὺ κατακτᾶται μὲ ἀγῶνες καὶ θυσίες, ἀλλὰ καὶ εὐθύνη ποὺ ἀπαιτεῖ διαρκῆ προσπάθεια γιὰ τὴ διατήρηση καὶ τὴν ἀξιοποίησή της. Κάλεσε τοὺς πιστοὺς νὰ διατηροῦν ζωντανὴ τὴ χαρὰ καὶ τὸν ἐνθουσιασμὸ τῆς ἐλευθερίας, νὰ ἀποφεύγουν τὶς μικρότητες καὶ τὰ καθημερινὰ συμφέροντα καὶ νὰ φανοῦν ἀντάξιοι τῶν ἀγώνων καὶ τῶν ὁραμάτων ἐκείνων ποὺ θυσιάστηκαν γιὰ τὴν πατρίδα.
Ἀκολούθως, εὐχαρίστησε τοὺς προσκεκλημένους Ἀρχιερεῖς, τὶς Ἀρχές, τοὺς κληρικούς, τοὺς μαθητές, τὶς μαθήτριες μὲ τοὺς γονεῖς καὶ ἐκπαιδευτικούς τους, τοὺς συλλόγους καὶ ὅλους ὅσοι συνέβαλαν στὶς ἑορταστικὲς ἐκδηλώσεις. Ἰδιαίτερη ἀναφορὰ ἔκανε στὴν ἀνταπόκριση τῆς Ὑπουργοῦ Πολιτισμοῦ κ. Λίνας Μενδώνη γιὰ τὴν ἐκπόνηση τῶν ἀπαραίτητων μελετῶν ἀνακαινίσεως τοῦ Ἱεροῦ Παρεκκλησίου, καθὼς καὶ στὴν προοπτικὴ ἀναπλάσεως τοῦ περιβάλλοντος χώρου σὲ συνεργασία μὲ τὸν Δῆμο.
Τέλος εὐχήθηκε σὲ ὅλο τὸ ἐκκλησίασμα, σὲ ὅλους τους Καστοριανοὺς καὶ τὶς Καστοριανὲς καὶ σὲ ὅλο τὸν Ἑλληνισμὸ ὅπου γῆς, γιὰ τὴν σημερινὴ ἡμέρα.
- Ἱερὰ Λιτανεία
Ἀμέσως μετὰ σχηματίσθηκε μεγαλοπρεπὴς λιτανευτικὴ πομπή.
Προπορευόταν τὸ λάβαρο τοῦ ἐλευθερωτοῦ Ἁγίου Μηνᾶ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ σημαία καὶ ἐν συνεχείᾳ οἱ σημαιοφόροι τῶν σχολείων τῆς Καστοριᾶς, τὰ μέλη τῶν Πολιτιστικῶν Συλλόγων καὶ Ὁμίλων τῆς Καστοριᾶς, ὅλοι παραδοσιακὰ ἐνδεδυμένοι, ὁ Ἐρυθρὸς Σταυρὸς κ.ἄ.
Ἐν συνεχείᾳ τὰ παιδιὰ ἀπὸ τὸ σύστημα προσκόπων Καστοριᾶς καὶ ἡ Φιλαρμονικὴ τοῦ στρατοῦ συνόδευαν τὴν Ἱερὰ Εἰκόνα τοῦ Στρατηλάτου Ἁγίου Μηνᾶ, τὴν ὁποία εἶχε πλαισιώσει ἄγημα τοῦ στρατοῦ.
Ἀκολούθως οἱ ἱερεῖς μὲ τὸ Ἱερὸ Εὐαγγέλιο καὶ τὰ Ἱερὰ Λείψανα τοῦ Ἁγίου, οἱ διάκονοι, οἱ τρεῖς Ἀρχιερεῖς, οἱ Ἄρχοντες καὶ ὁ λαός.
Ἡ Ἱερὰ Πομπὴ κατευθύνθηκε στὸν Ἱερὸ Μητροπολιτικὸ Ναό, ὅπου τὴν ἱερὰ εἰκόνα καὶ τὰ λείψανα τοῦ Ἁγίου ὑποδέχθηκαν οἱ πανηγυρικὲς καμπανοκρουσίες καὶ οἱ ἱερεῖς τοῦ Ναοῦ.
Κατόπιν ἔγινε ἡ ἔπαρση τῆς Ἑλληνικῆς σημαίας ἀπὸ τὸν Μητροπολίτη Καστοριᾶς, τὴν Βουλευτὴ καὶ τὸν Περιφερειάρχη καὶ ἡ ἀνάκρουση τοῦ Ἐθνικοῦ Ὕμνού.
- Ἔλευσις τοῦ Προέδρου τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας γιὰ τὰ Ἐλευθέρια
Στὴ συνέχεια πραγματοποιήθηκε ἡ ὑποδοχὴ τῆς Α.Ε. τοῦ Προέδρου τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας Κυρίου κ. Κωνσταντίνου Ἀν. Τασούλα, στὰ προπύλαια τοῦ Ἱεροῦ Μητροπολιτικοῦ Ναοῦ, ἀπὸ τὸν Σεβ. Μητροπολίτη μας κ. Καλλίνικο.
Ἀκολούθως τελέσθηκε ἡ Πανηγυρικὴ Δοξολογία ἐπὶ τῇ ἀπελευθερώσει τῆς Πόλεως καὶ ἡ ἀνάγνωση τῆς εὐχαριστηριακῆς εὐχῆς, παρουσία τοῦ Ἐξοχωτάτου ΠτΔ κ. Κωνσταντίνο Τασούλα, τοῦ ἐκπροσώπου τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως Ὑπουργού Ἀγροτικῆς Ἀνάπτυξης καὶ Τροφίμων κ. Μαργαρίτη Σχοινά, τοῦ ἐνδοξοτάτου Ἀρχηγοῦ ΓΕΣ κ. Γεωργίου Κωστίδη καὶ ὅλων τῶν Ἀρχῶν, Φορέων, Διευθυντῶν τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας, Ἀντιδημάρχων, Περιφερειακῶν καὶ Δημοτικῶν Συμβούλων, μαθητῶν καὶ μαθητριῶν, συλλόγων, ἄλλων στρατιωτικῶν καὶ ἐκπροσώπων δημοσίων προσώπων καὶ φορέων.
Κατὰ τὴν ἐπίσημη Δοξολογία ὁ Σεβασμιώτατος κ. Καλλίνικος προσεφώνησε τὸν ΠτΔ κ. Κωνσταντίνο Τασούλα ὡς ἑξῆς:
«Ἐξοχώτατε Πρόεδρε τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας,
Ἐπιτρέψτε μου νά σᾶς καλωσορίσω καί ἐγώ ὡς Μητροπολίτης Καστορίας, μαζί μέ τούς δύο ἐκλεκτούς Σεβασμιωτάτους Μητροπολίτες Ἰλίου, Ἀχαρνῶν καί Πετρουπόλεως κ. Ἀθηναγόρα καί Τρίκκης, Γαρδικίου καί Πύλης κ. Χρυσόστομο.
Νά σᾶς καλωσορίσω στήν Καστοριά, στήν γῆ ὅπου χύθηκε πολύ αἷμα, καθότι εἶχε τεθεῖ ὡς τό ὅριο ξένων μεγαλοϊδεατισμῶν πού ἀγνοοῦσαν τήν ἱστορία.
Καί ἐνῶ χύθηκε τόσο αἷμα, ἡ Πρόνοια τοῦ Θεοῦ ὅρισε ἀναίμακτη τήν ἡμέρα τῶν Ἐλευθερίων της!
Τὴν σημασία τῆς ἀπελευθέρωσης τῆς Καστοριᾶς ἐπιβεβαιώνει ἡ παρουσία σας σήμερα ἐδῶ κ. Πρόεδρε,
Καλῶς ἤρθατε στήν ἐλεύθερη Καστοριά, ὅπως τήν ὀνειρεύονταν οἱ κάτοικοί της καθ᾽ ὅλη τήν ὑπερπεντακοσιετῆ περίοδο τῆς σκλαβιᾶς.
Ὅπως τήν ὀνειρευόταν ὁ οἰκουμενικός Ἕλληνας καί εὐγενικός ἥρωας Παῦλος Μελᾶς, γράφοντας στήν σύζυγό του Ναταλία καί τά μέλη τῆς οἰκογενείας του:
«Σοῦ στέλλω 2 φύλλα κυκλαμήνων τῆς Μακεδονίας. Εἴθε μίαν ἡμέραν νά ἔλθετε αἱ ἴδιαι νά τά κόψετε. Ἡ ὡραιότης τῶν μερῶν τούτων εἶναι ἀπερίγραπτος… Χίλια φιλιά μακεδονικά εἰς σέ καί εἰς τούς ἄλλους» (Δευτέρα 8 Μαρτίου 1904, ὥρα 10 π.μ.).»
Ὅπως τήν ὀνειρευόταν ὁ θρυλικός Μητροπολίτης Καστοριᾶς Γερμανός Καραβαγγέλης, ὁ ὁποῖος ἀναφερόμενος στήν ταφή τῶν ὀστῶν τοῦ Παύλου Μελᾶ, μετά τό τριετές μνημόσυνό του, γράφει:
«Τή νύχτα τοῦ μνημόσυνου ἄνοιξα ἕνα τετράγωνο τάφο ἐμπρός στήν Ἁγία Τράπεζα καί ἐκεῖ ἀποθέσαμε τά ἱερά λείψανα (τοῦ Παύλου Μελᾶ). Ἔπειτα ἔβαλα μιά τετράγωνη πλάκα ἀπό πάνω, τήν ἐσφράγισα μέ τσιμέντο κι ἔμειναν ἐκεῖ περιμένοντας τήν ἡμέρα τῆς ἀπελευθερώσης τῆς Μακεδονίας, πού εὐτυχῶς δέν ἄργησε νά ἔρθη· καί μένουν, νομίζω, ἀκόμα καί σήμερα ἐκεῖ, κοντά στον τόπο τοῦ ἡρωϊκοῦ θανάτου του».
Ὅπως τήν ὀνειρευόμαστε καί ἐμεῖς τήν Καστοριά:
Ἐλεύθερη, δηλαδή: δημιουργική, ζωντανή, γεμάτη ἐλπίδα, γεμάτ η νεολαία, πού ἐνσαρκώνει τήν ἐλπίδα. Μιά Καστοριά πού νά κρατᾶ τά παιδιά της κοντά της.
Ἔτσι ὀνειρευόμαστε τήν Καστοριά.
Καί γι᾽ αὐτό προσπαθοῦμε.
Καί ἐκθέτουμε ἐπιγραμματικά τά ὄνειρά μας, ἐνώπιόν σας, ἐξοχώτατε κ. Πρόεδρε, καθότι Σεῖς ἐκφράζετε καί στηρίζετε τά ὄνειρα ὅλων τῶν Ἑλλήνων, γιά συνέχεια, γιά ζωή, γιά πρόοδο καί γιά ἀρετή.
Καί γιά τόν πρόσθετο λόγο, ὅτι κατάγεστε ἀπό τήν Ἤπειρο, ἀπό τά ἡρωϊκά Γιάννενα, πού ἔχουν πορεία παράλληλη μέ τήν Δυτική Μακεδονία.
Θά μοῦ ἐπιτρέψετε νά σᾶς προσφέρω μιά εἰκόνα τοῦ Ἐλευθερωτῆ τῆς Καστοριᾶς, Ἁγίου Μηνᾶ τοῦ Θαυματουργοῦ, μέ ἕνα σύμβολο τῆς προσευχῆς καί μέ τοπικά ἀγαθά, εὐλογίες τοῦ Θεοῦ καί προϊόντα τοῦ κόπου τῶν Καστοριανῶν.
Καλῶς ἤλθατε, κύριε Πρόεδρε.»
Στὴν συνέχεια ἐκφωνήθηκε ὁ πανηγυρικὸς λόγος τῆς ἡμέρας ἀπὸ ἀπὸ τὸν Διευθυντὴ τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου Κορησοῦ κ. Ἰωάννη Πάτρα.
Μετὰ τὸ πέρας τῆς Δοξολογίας, ὁ Σεβασμιώτατος κ. Καλλίνικος ξενάγησε τὸν Πρόεδρο τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας στὸ Ἱερὸ Ἐπισκοπεῖο καὶ στὸ μπαλκόνι του, ὅπου ὁ κ. Πρόεδρος θαύμασε τὴν μοναδικὴ φυσικὴ ὀμορφιὰ τῆς Ἀρχόντισσας Καστοριᾶς.
Ἀκολούθως ὁ Εξοχώτατος, ὁ Σεβασμιώτατος καὶ ὅλες οἱ Ἀρχές, κατευθύνθηκαν στὴν Πλατεῖα Μακεδονομάχων, ὅπου τελέσθηκε ἡ Ἐπιμνημόσυνη Δέηση καὶ ἡ κατάθεση στεφάνου ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρο.
Τέλος πραγματοποιήθηκε ἡ μεγάλη μαθητικὴ καὶ στρατιωτικὴ παρέλαση καὶ τὸ μεσημέρι τῆς ἰδίας ἡμέρας, ἡ ἀναγόρευση τοῦ Ἐξοχωτάτου ΠτΔ ὡς ἐπίτιμου Δημότη Καστοριᾶς.
Νὰ σημειωθεῖ ὅτι οἱ ἱερὲς ἀκολουθίες, ἡ λιτανεία καὶ ἡ παρέλαση μεταδόθηκαν ζωντανὰ σὲ ὅλο τὸν κόσμο, μέσῳ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ τηλεοπτικοῦ σταθμοῦ «4Ε» καὶ τῶν Ραδιοφωνικῶν Σταθμῶν τῶν Ἱερῶν Μητροπόλεων Καστορίας «Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος» καὶ Τρίκκης «Ἁγιος Οἰκουμένιος».
ΔΕΙΤΕ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΣΥΛΛΕΙΤΟΥΡΓΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΛΙΤΑΝΕΙΑ
ΔΕΙΤΕ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
