Τοῦ Σε­βα­σμι­ω­τά­του Μη­τρο­πο­λί­του Χί­ου, Ψα­ρῶν καί Οἰ­νουσ­σῶν κ. Μάρ­κου

«οὐ­δέ σθέ­νειν το­σοῦ­τον ᾠόμην τά σά

κη­ρύγ­μα­θ’ ὥστ’ ἄ­γρα­πτα κἀ­σφα­λῆ θε­ῶν

νό­μι­μα δύ­να­σθαι θνη­τόν ὄνθ’ ὑ­περ­δρα­μεῖν»

(Σοφ. «Ἀν­τι­γό­νη» 453 – 455)

Ἔ­χει ὑ­πο­στη­ρι­χθεῖ ἀ­πό πολ­λούς φι­λο­λό­γους ὅ­τι τό ἀ­νω­τέ­ρω χω­ρί­ο ἀ­πο­τε­λεῖ τήν κεν­τρι­κή ἰ­δέ­α τῆς «Ἀν­τι­γό­νης» τοῦ Σο­φο­κλέ­ους, μιᾶς τρα­γω­δί­ας πού ἡ πα­ρά­δο­ση θε­ω­ρεῖ αἰ­τί­α τῆς ἐ­κλο­γῆς τοῦ ποι­η­τοῦ ὡς στρα­τη­γοῦ.

Ἀ­σφα­λῶς ἡ τρα­γω­δί­α δέν ἐγ­κω­μιά­ζει τά κα­τορ­θώ­μα­τα τῶν Ἀ­θη­ναί­ων οὔ­τε ἐ­ξυ­μνεῖ κά­ποι­α ἰ­δι­αί­τε­ρα ἐ­θνι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά. Ἡ ἐ­πι­τυ­χί­α της ὀ­φεί­λε­ται στήν πρό­κλη­ση κα­θο­λι­κοῦ καί δι­α­χρο­νι­κοῦ ἐν­δι­α­φέ­ρον­τος γιά τή σύγ­κρου­ση θεί­ου καί ἀν­θρώ­πι­νου νό­μου.

Ἡ ἡ­ρωίδα κα­λεῖ­ται νά ἐ­πι­λέ­ξει τήν ὑ­πα­κο­ή τοῦ Κρέ­ον­τα (ἀν­θρώ­πι­νος νό­μος) ἤ στήν ἄ­γρα­φη συ­νή­θεια (θεῖ­ος νό­μος). Ἡ σύγ­κρου­ση ἔ­χει ἰ­δι­αί­τε­ρη ση­μα­σί­α.

Οἱ Ἀ­θη­ναῖ­οι, οἱ ἀρ­χαῖ­οι γε­νι­κῶς, εἶ­χαν μιάν ἰ­δι­αί­τε­ρη εὐ­αι­σθη­σί­α ἀ­πέ­ναν­τι στούς νό­μους. Οἱ πο­λι­τι­κές τους ἐ­λευ­θε­ρί­ες ἦ­ταν στε­νά συν­δε­δε­μέ­νες μ’­αὐ­τούς καί εὔ­λο­γα ὑ­πε­ρη­φα­νευ­ό­ταν γιά τήν ὕ­παρ­ξή τους.

Ὅ,τι ξε­χώ­ρι­ζε τήν Ἑλ­λά­δα ἀ­π’ τίς βαρ­βα­ρι­κές χῶ­ρες ἦ­ταν ἡ ἀ­πό­κτη­ση νό­μων:

 «πρῶ­τον μέν Ἑλ­λά­δ’­ἀν­τί βαρ­βά­ρου χθο­νός

γαῖαν κα­τοι­κεῖς καί δί­κην ἐ­πί­στα­σαι

νό­μοις τε χρῆ­σθαι μή πρός ἰ­σχύ­ος χά­ριν»

Οἱ Βάκ­χες τοῦ Εὐ­ρι­πί­δου (881 – 882) λέ­νε ὅ­τι οὔ­τε στή σκέ­ψη οὔ­τε στήν πρά­ξη πρέ­πει νά κα­τα­πα­τοῦ­με τούς νό­μους καί ὁ Τυν­δά­ρε­ως λέ­ει κά­τι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά Ἑλ­λη­νι­κό:

«καί τῶν νό­μων γε μή πρό­τε­ρον εἶ­ναι θέ­λειν»

(Εὐ­ριπ. «Ὀ­ρέ­στης» 487)

Ὅ­μως πρό αὐ­τοῦ τοῦ νο­μο­τα­γοῦς πλη­θυ­σμοῦ ἡ Ἀν­τι­γό­νη ὑ­ψώ­νει τή φω­νή της καί κερ­δί­ζει τό θαυ­μα­σμό. Ἡ ἡ­ρω­ί­δα ΔΕΝ ΠΑΡΑΒΑΙΝΕΙ  τόν ἀν­θρώ­πι­νο νό­μο, ΥΠΕΡΑΣΠΙΖΕΤΑΙ τό θεῖ­ο. Μιά βα­θιά θρη­σκευ­τι­κό­τη­τα ἐ­νυ­πάρ­χει στούς λό­γους της, θρη­σκευ­τι­κό­τη­τα πού ἀ­νά­γει τή σκέ­ψη σέ χῶ­ρο με­τα­φυ­σι­κό. Ἐ­δῶ τί­θε­ται ἕ­να θέ­μα τῆς ἐ­πο­χῆς τοῦ ποι­η­τοῦ: ἡ σχέ­ση τοῦ θεί­ου, τοῦ φυ­σι­κοῦ καί ἄ­γρα­φου δι­καί­ου πρός τό ἀν­θρώ­πι­νο καί γρα­πτό δί­και­ο. Στό θέ­μα αὐ­τό, πού ἦ­ταν ἐ­πί­και­ρο μέ τή ἐμ­φά­νι­ση καί τά κη­ρύγ­μα­τα τῶν σο­φι­στῶν, οἱ ὁ­ποῖ­οι ὑ­περ­τι­μοῦ­σαν τούς γρα­πτούς νό­μους, ἡ σο­φό­κλεια ἡ­ρω­ί­δα γί­νε­ται συ­νή­γο­ρος τῶν ἄ­γρα­φων νό­μων, για­τί τό κύ­ρος τους εἶ­ναι αἰ­ώ­νιο, «ἀ­σφα­λές», ἀ­πα­ρα­σά­λευ­το.

Ἡ Ἀν­τι­γό­νη συ­ναι­σθά­νε­ται τή βα­ρύ­τη­τα αὐ­τῆς τῆς πί­στε­ώς της, για­τί ὑ­ψώ­νε­ται σέ κό­σμο θε­ϊ­κό καί ἀ­γω­νί­ζε­ται γιά ὑ­ψη­λές καί αἰ­ώ­νι­ες ἠ­θι­κές ἀρ­χές, πού δί­νουν πε­ρι­ε­χό­με­νο στή ζω­ή. Ἡ ὕ­παρ­ξη τῶν θε­ϊ­κῶν «νο­μί­μων» εἶ­ναι γιά τήν ἡ­ρω­ίδα πί­στη βα­θιάֹ καί εἶ­ναι αὐ­τή ἕ­τοι­μη νά ὁ­μο­λο­γή­σει τήν πί­στη της ἀ­κό­μη καί μέ τό θά­να­τό της.

Ὅ­ταν ἀ­νυ­ψώ­νε­ται κα­νείς σέ σφαί­ρα με­τα­φυ­σι­κή, ἔ­χει ὡς στή­ριγ­μά του τήν πί­στη κι’ ὄ­χι τήν ἀ­πο­δει­κτι­κή γνώ­ση. Ἡ ὕ­παρ­ξη τῶν θεί­ων καί ἀ­γρά­φων νό­μων μέ­σα στόν ἄ­πει­ρο χρό­νο τῆς αἰ­ω­νι­ό­τη­τος στη­ρί­ζε­ται μό­νο στήν πί­στη. Αὐ­τό ἔ­χει ἰ­σχύ ἀν­τι­κει­με­νι­κή για­τί παίρ­νει τό χα­ρα­κτῆ­ρα πα­ναν­θρώ­πι­νης πα­ρα­δο­χῆς.

Ἑ­πο­μέ­νως ἡ Ἀν­τι­γό­νη δέν ἐκ­προ­σω­πεῖ τήν ἄρ­νη­ση τοῦ νό­μου, ἀλ­λά τή δι­ά­κρι­ση τοῦ ἀν­θρω­πί­νου καί θεί­ου νό­μου. Θέ­τει πά­νω ἀ­πό τόν ἀν­θρώ­πι­νο τό θεῖ­ο νό­μο, ὅ­ταν ὁ ἀν­θρώ­πι­νος ἔρ­χε­ται σέ σύγ­κρου­ση μέ τό θεῖ­ο καί στη­ρί­ζε­ται στήν αὐ­θαιρε­σί­α. Ὁ νο­μο­θέ­της δέν πρέ­πει νά πα­ρα­νο­μεῖ θε­σπί­ζον­τας νό­μους σέ βά­ρος ἄλ­λων νό­μων πού ἡ ἰ­σχύς τους εἶ­ναι δι­α­χρο­νι­κή. Μό­νο νό­μοι σύμ­φω­νοι μέ τίς αἰ­ώ­νι­ες καί ἠ­θι­κές ἀρ­χές μπο­ροῦν νά στε­ρε­ώ­σουν καί νά συμ­βάλ­λουν στήν πρό­ο­δο τοῦ κοι­νω­νι­κοῦ συ­νό­λου.

Ὁ Ἡ­ρά­κλει­τος γρά­φει «τρέ­φον­ται πάν­τες οἱ ἀν­θρώ­πι­νοι νό­μοι ὑ­πό ἑ­νός, τοῦ θεί­ου», ἐ­νῶ ὁ Ἀ­ρι­στο­τέ­λης στή «Ρη­το­ρι­κή» (Ι 1375 α 31-35) δι­α­πι­στώ­νει ὅ­τι τό νό­η­μα αὐ­τῶν τῶν στί­χων τοῦ Σο­φο­κλέ­ους εἶ­ναι ἡ προ­τί­μη­ση τοῦ θεί­ου ἔ­ναν­τι τοῦ ἀν­θρώ­πι­νου νό­μου: «τό μέν ἐ­πι­ει­κές ἀ­εί μέ­νει καί οὐ­δέ­πο­τε με­τα­βάλ­λει, οὐ­δ’ ὁ κοι­νός (κα­τά φύ­σιν γάρ ἐ­στίν), οἱ δέ γε­γραμ­μέ­νοι πολ­λά­κις, ὅ­θεν εἴ­ρη­ται τά ἐν τῇ Σο­φο­κλέ­ους Ἀν­τι­γό­νῃֹ ἀ­πο­λο­γεῖ­ται γάρ ὅ­τι ἔ­θα­ψε πα­ρά τόν τοῦ Κρέ­ον­τος νό­μον, ἀλ­λ’ οὐ πα­ρά τόν ἄ­γρα­φον».

Τήν ἠ­θι­κή ἀν­τί­στα­ση λοι­πόν πού ἐ­ξε­γεί­ρε­ται πρό τῆς αὐ­θαι­ρε­σί­ας ἐν­σαρ­κώ­νει ἡ Ἀν­τι­γό­νη. Μέ οἰ­στρη­λα­τη­μέ­νη ἀ­πο­φα­σι­στι­κό­τη­τα καί ἀ­δι­άλ­λα­κτη ἀ­γέ­ρω­χία ὀρ­θώ­νει τό ἀ­νά­στη­μά της. Εἶ­ναι ἡ ἡ­ρω­ι­κή ψυ­χή, ἡ ἀ­νώ­τε­ρη καί εὐ­γε­νι­κή φύ­ση, ἡ προ­ση­λω­μέ­νη στά ὑ­ψη­λά ἰ­δα­νι­κά τῆς εὐ­σε­βεί­ας, τῆς δι­και­ο­σύ­νης, τῆς ἐ­λευ­θε­ρί­ας, τῆς ἀ­ρε­τῆς. Εἶ­ναι ἡ ὑ­πε­ρή­φα­νη καί θα­ρρα­λέ­α ἐ­κεί­νη ὕ­παρ­ξη πού δέν ἀ­νέ­χε­ται νά κα­τα­πα­τοῦν­ται θε­σμοί καί νό­μοι αἰ­ω­νί­ου κύ­ρους, ἀ­κα­τά­λυ­τες ἠ­θι­κές ἀ­ξί­ες, κα­θα­γι­α­σμέ­να ἰ­δα­νι­κά. Ἡ ὕ­παρ­ξη τέ­τοι­ων εὐ­γε­νι­κῶν καί γεν­ναί­ων συ­νει­δή­σε­ων ἀ­πο­τε­λεῖ ἀ­δι­ά­σει­στη ἐγ­γύ­η­ση γιά τήν πε­ρι­φρού­ρη­ση τῆς τι­μῆς καί τῆς ἀ­ξι­ο­πρε­πεί­ας τοῦ ἀν­θρω­πί­νου γέ­νους.

Αὐ­τοί γνω­ρί­ζουν ὅ­τι ὁ δρό­μος εἶ­ναι τρα­χύς καί δύ­σβα­τος, ὁ ἀ­γώ­νας ἀ­δυ­σώ­πη­τος καί στό ἔ­πα­κρο τρα­γι­κή ἡ ἐγ­κα­τά­λει­ψη καί ἡ μο­να­ξιά. Πα­ρα­μέ­νουν ὅ­μως ἀ­τα­λάν­τευ­τα προ­ση­λω­μέ­νοι στό ἰ­δα­νι­κό τους καί  ὁ­δεύ­ουν πρός τό μαρ­τύ­ριο μέ τή συ­νεί­δη­ση γα­λή­νια ὅ­τι ἔ­χουν ἐ­πι­τε­λέ­σει τό χρέ­ος πού ὑ­πα­γο­ρεύ­ουν οἱ θεῖ­οι νό­μοι.

Αὐ­τό εἶ­ναι τό «ἦ­θος» τῆς τρα­γω­δί­ας. Πολ­λοί , ἀ­κο­λου­θών­τας τόν Hegel προ­σπά­θη­σαν νά κα­τα­λο­γί­σουν καί στήν ἴ­δια τήν ἡ­ρω­ίδα κά­τι σάν τρα­γι­κή ἐ­νο­χή. Τό ὡ­ραῖ­ο βι­βλί­ο τοῦ V. Ehrenberg θά μπο­ροῦ­σε προ­πάν­των, κα­τά τόν A.Lesky, νά θε­ω­ρη­θεῖ κα­τάλ­λη­λο νά βάλ­ει μιά γιά πάν­τα τέ­λος σ’­αὐ­τή τή λα­θε­μέ­νη ἑρ­μη­νεί­α. Γιά ποι­ό πρᾶγ­μα πο­λε­μᾶ ἡ Ἀν­τι­γό­νη, τό λέ­ει στή με­γά­λη συ­ζή­τη­ση μέ τόν Κρέ­ον­τα ἀρ­κε­τά κα­θα­ρά: αὐ­τή ὑ­πο­στη­ρί­ζει τούς αἰ­ώ­νιους καί ἀ­νάλ­λα­γους νό­μους τοῦ Θε­οῦ, πού δέν μπο­ρεῖ νά τούς ἀ­χρη­στεύ­σει καμ­μιά ἀν­θρώ­πι­νη δι­α­τα­γή. Ὁ­δη­γεῖ­ται σ’­αὐ­τή τή θέ­ση μέ ἀ­πο­φα­σι­στι­κό­τη­τα ἀ­πό τήν γνώ­ση τοῦ Ὑ­περκει­μέ­νου Ἀ­πο­λύ­του καί σέ ἀν­τί­θε­ση μ’ ὅ­σους πε­ρι­φρο­νών­τας τήν αἰ­ώ­νια τά­ξη σπρώ­χνουν καί τόν ἑ­αυ­τό τους καί τή κοι­νω­νί­α στήν ἐκ­μη­δέ­νι­ση.

Ἡ στά­ση τῆς ἡ­ρω­ΐ­δας ἦ­ταν ἕ­να πρό­τυ­πο γιά τούς Ἀ­θη­ναί­ους τῆς ἐ­πο­χῆς τοῦ Σο­φο­κλέ­ους ἀλ­λά καί ἕ­να μή­νυ­μα στόν ἄν­θρω­πο τοῦ αἰ­ῶ­νος μας. Ἕ­νας προ­άγ­γε­λος τῆς ρή­σε­ως:

«πει­θαρ­χεῖν δεῖ τῷ Θε­ῷ μᾶλ­λον ἤ ἀν­θρώ­ποις»

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Μεγαλοσχημία Μοναχής στην Ι. Μ. Αγ. Τριάδος Μελιταίας Δομοκού

Στην  Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος Μελιταίας Δομοκού μετέβη για τέταρτη φορά από την ενθρόνιση του  ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Φθιώτιδος κ. Συμεών, όπου ετέλεσε την...

Στον θεομητορικό Ναό Ευαγγελιστρίας Φελλού ιερούργησε ο Μητροπολίτης Σύρου

Στον θεομητορικό Ναό Ευαγγελιστρίας Φελλού ιερούργησε σήμερα το πρωί ο Σεβασμιώτατος κ. Δωρόθεος Β’, με τη λειτουργική συμμετοχή του Εφημερίου, Πρωτοπρ. Παναγιώτη Μανιδάκη, την...
video

Μάθε ποιος έχει Πνεύμα Άγιο – Το Ευαγγέλιο της Κυριακής

Μάθε ποιος έχει Πνεύμα Άγιο. Ο Άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ έλεγε, το πόσο σημαντικό είναι να αποκτήσουμε το Άγιο Πνεύμα μέσα στην ψυχή μας,...

Αρχιερατική Θεία Λειτουργία στην Ιτέα Πηγών Άρτης

Το Σάββατο 19 Ιουνίου 2021, το πρωί, στον ενοριακό Ιερό Ναό Αγίου Βασιλείου και Αγίου Γεωργίου, στο χωριό Ιτέα Πηγών Άρτης, λειτούργησε ο Σεβασμιώτατος...

Σερρών Θεολόγος: Η Πατρίδος μας ακόμα και σήμερα ευρίσκεται στην δίνη ενός επικίνδυνου κυκλώνα

Με ιδιαίτερη συγκίνηση και μέσα σε κλίμα εθνικής περηφάνειας τιμήθηκε, το πρωί του Σαββάτου 19 Ιουνίου 2021, η 108η επέτειος της τριήμερου μάχης Λαχανά-Κιλκίς...

Πεντηκοστή: Η Δωρεά του Αγίου Πνεύματος

Τοῦ Σεβ/του Μητροπολίτου Αὐλῶνος ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ Mr. Th. ΚΥΡΙΑΚΗ Η΄ ΑΠΟ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΗΣ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗΣ Πράξ. 2, 1-11 ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗ: Η ΔΩΡΕΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ «Καί ἐν τῷ συμπληροῦσθαι τήν...

Ποιμαντική επίσκεψη του Μητροπολίτη Σύρου στην Άνδρο

Την Άνδρο επισκέπτεται από σήμερα ο Σεβασμιώτατος κ. Δωρόθεος Β’ , ο οποίος το απόγευμα τέλεσε τον Εσπερινό και την Ακολουθία των Κολλύβων, μνημονεύσας...

Ο Έξαρχος του Παναγίου Τάφου στη Λάρισα και στον Τύρναβο

Εθιμοτυπική επίσκεψη με την ευκαιρία και των ονομαστηρίων του Σεβασμιωτάτου Ποιμενάρχου μας κ. Ιερωνύμου, πραγματοποίησε στη Μητρόπολή μας, ο Πανοσιολ. Αρχιμ. κ. Ραφαήλ, Έξαρχος...

Ἐξόδιος Ἀκολουθία Μοναχοῦ Θεοδοσίου ἀδελφοῦ τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ἁγίου Νικολάου Βαρσῶν

Τήν Παρασκευή 18 Ἰουνίου 2021, τελέσθηκε ἡ Ἐξόδιος Ἀκολουθία τοῦ Μοναχοῦ Θεοδοσίου (Βλάχου), ἀδελφοῦ τῆς Ἱερᾶς καί παλαιφάτου Μονῆς Ἁγίου Νικολάου Βαρσῶν Μαντινείας. Τό πρωί...
video

Ο Μητροπολίτης Δημητριάδος σε 60’’ – Αύριο είναι Κυριακή της Πεντηκοστής (video)

Παρακολουθήστε το σύντομο βιντεάκι που ετοίμασε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Δημητριάδος και Αλμυρού κ.Ιγνάτιος, με αφορμή την Κυριακή της Πεντηκοστής, αναφερόμενος και στο ειδεχθές έγκλημα...

«Ψυχοσάββατα», μέρες αφιερωμένες στις ψυχές των κεκοιμημένων

 Αρχιμανδρίτης του οικουμενικού θρόνου π. Μελχισεδέκ Αμπελικάκης Τι είναι το Ψυχοσάββατο και πόσα Ψυχοσάββατα έχει η Εκκλησία μας; κάθε Σάββατο είναι αφιερωμένο στους κεκοιμημένους. Όπως...

Κλῆρος καί ἐκκοσμίκευση

ὑπό Ἀρχιμ. Βασιλείου Μπακογιάννη «Ὁ Ἱερέας εἶναι ὁ ἀγγελιοφόρος, ὁ κήρυκας τοῦ θείου νόμου. Οἱ ἄνθρω­ποι ἀπό αὐτόν ζητοῦν νά μάθουν τόν θεῖον νόμον» (Μαλ....

ΚΖ΄ Παύλεια : «Το μυστήριο της Εξομολόγησης στον καιρό της πανδημίας». Ημερίδα Πνευματικών

Στο πλαίσιο των ΚΖ´ Παυλείων την Πέμπτη 17 Ιουνίου το πρωί στον υπό κατασκευή Ιερό Ναό του Αγίου Λουκά του Ιατρού στην Ιερά Μονή...

Ιερατική Σύναξη στην Ιερά Μητρόπολη Κορίνθου

Με την παρουσία όλων των Κληρικών της Ι. Μητροπόλεως μας πραγματοποιήθηκε σήμερα Πέμπτη, 17 Ιουνίου 2021, η 34η Ιερατική Σύναξη, στον Ι. Καθεδρικό Ναό...

Η Λιτανεία του Απ. Παύλου στην Καβάλα στην διακριτική ευχέρεια του Χαρδαλιά

Από το Γραφείο Τύπου και Δημοσίων Σχέσεων της Ιεράς Μητροπόλεως Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου και σε συνέχεια κοινής συνεντεύξεως τύπου που παρεχώρησαν ο Σεβ....