Εισερχόμενοι στην Τεσσαρακοστή των Χριστουγέννων, αρχίζουμε οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί τη νηστεία, που ορίζει η Εκκλησία μας για την περίοδο αυτή. Τι είναι η νηστεία; Ο Άγιος Ιωάννης, συγγραφεύς της «Κλίμακος», απαντά: «Νηστεία είναι βία φύσεως, και περικοπή των ηδονών του λάρυγγος, εκτομή της σαρκικής πυρώσεως, εκκοπή των πονηρών λογισμών, απελευθέρωσις από τούς μολυσμούς των ονείρων, καθαρότης προσευχής, φωτισμός της ψυχής, διαφύλαξις του νου, διάλυσις της πωρώσεως, θύρα της κατανύξεως, ταπεινός στεναγμός, χαρούμενη συντριβή, σταμάτημα της πολυλογίας, αφορμή για ησυχία, φρουρός της υπακοής, ανάλαφρος ύπνος, υγεία σώματος, πρόξενος απαθείας, άφεσις αμαρτημάτων, θύρα και απόλαυσις του παραδείσου» (Κλίμαξ ιδ’, 31).

Καταπάτηση της νηστείας και παράδοση στη γαστριμαργία, μπορεί να οδηγήσει σταδιακά η και ταχέως σε λυπηρές ακρότητες, όπως αυτές που αναφέρει ο Πλούταρχος και αναγράφει και ο Αγιος  Νικόδημος ο Αγιορείτης στο Συμβουλευτικό του Εγχειρίδιο.

«Οι Συβαρίται», λέγει, «όταν έμελλον να συγκροτήσωσι συμπόσιόν τι τρυφηλόν, δύο χρόνους προητοίμαζον τα φαγητά, και τόσον ήσαν έκδοτοι εις τον ύπνον, ώστε ανά πάσαν την πόλιν  αλέκτωρ δεν ευρίσκετο, δια να μην ενοχλή τον ύπνον των δια των φωνών του… Ο Νερων… εις τι συμπόσιον, όπερ παρεσκεύασεν εις τούς πολίτας της Ρωμης, δεν είχεν άλλο φαγητόν, παρά γλώσσας των παγωνίων, ποικιλοειδώς ηρτυμένας, ως γλυκυτέρας εις την γεύσιν και τρυφηλοτέρας… Τοιούτος εστάθη ο Αστυδάμας, ο οποίος προσκαλεσθείς υπό του βασιλέως Αριοβαρζάνους εις εν περιφανέστατον συμπόσιον, κατέφαγεν αυτός μόνος εκείνα τα φαγητά, άπερ έμελλον να φάγωσιν όλοι οι προσκεκλημένοι και εξήρανεν όλους τούς κρατήρας του οίνου. Τοιούτος ο Συλλας ο τύραννος της Ρωμης, ο οποίος δια να κάμη συμπόσιόν τι ηρήμωσε τα δάση εκ των τετραπόδων ζώων, και τον αέρα εκ των πετεινών και κάθε ημέραν του επερίσσευον βρώματα δια να χορτάση λαός αμέτρητος» (Περί φυλακής της γεύσεως, σελ. 99-100).

Τι θα κερδίσει κανείς με τη νηστεία; « Οπως το λάδι γαληνεύει τη θάλασσα και παρά τη θέλησή της, έτσι και η νηστεία σβήνει εντελώς τις σαρκικές πυρώσεις, και παρά τη θέλησή τους» λέγει ο Αγ. Ιωάννης (Κλίμαξ, κστ’, Γ’ 18). «Ει ενήστευσεν από του ξύλου η Εύα, ουκ αν ταύτης νυν εδεόμεθα της νηστείας… Επειδή ουκ ενηστεύσαμεν, εξεπέσαμεν του Παραδείσουo νηστεύσομεν τοίνυν, ίνα προς αυτόν επανέλθωμεν» (Μεγ. Βασιλείου 6 ΕΠΕ, 26-28). Δηλαδή, αν είχε νηστεύσει η Εύα, δεν θα χρειαζόμασταν την παρούσα νηστεία. Επειδή τότε σαν άνθρωποι δεν ενηστεύσαμε, εξεπέσαμε από τον Παράδεισο. Ας νηστεύσουμε λοιπόν, τώρα, για να επανέλθουμε σ αυτόν. Και ο Ιερός Χρυσόστομος λέγειo «Φιλώ την νηστείαν ότι μήτηρ σωφροσύνης εστίν και πηγήν φιλοσοφίας… νηστεία γαρ ψυχής εστι τροφή» ( Ομιλ. εις Γενεσ. Α’, ΟΥΡΑΝΙΟΝ ΜΑΝΝΑ 84). Η νηστεία προσδίδει καθαρότητα στην προσευχήo « Ο νους του νηστευτού προσεύχεται καθαρά και προσεκτικά, του δε ακρατούς είναι γεμάτος από ακάθαρτες εικόνες…» (Κλίμαξ Ιωάννου, ιδ’, 16).Η νηστεία, βέβαια, δεν ισοπεδώνει όλους τούς ανθρώπους:« Εγκράτεια γαστρός αρίστη, η εκάστην μετρουμένη προς την του σώματος δύναμιν» λέγει ο Μεγας Βασίλειος στις Ασκητικής του Διατάξεις. Εισακούγεται ευκολότερα η προσευχήo «ο ευχόμενος μετά νηστείας διπλάς έχει τας πτερύγας και των ανέμων αυτών κουφοτέρας» ( Ιερ. Χρυσ. ΕΠΕ 11, 304). Δηλαδή, αυτός που προσεύχεται και νηστεύει, έχει διπλές πτέρυγες, πιο ελαφρές και από αυτούς τούς ανέμους. Η Τεσσαρακοστή των Χριστουγέννων, όπως κάθε νηστεία της Εκκλησίας μας, μας καλεί να «νηστεύσωμεν νηστείαν δεκτήν ευάρεστον τω Κυρίω». Και είναι « Αληθής νηστεία η των κακών αλλοτρίωσις, εγκράτεια γλώσσης, θυμού αποχή, επιθυμιών χωρισμός, καταλαλιάς, ψεύδους και επιορκίας· η τούτων ένδεια νηστεία εστίν αληθής και
ευπρόσδεκτος».

Αρχ. Παμφίλου Κοιλιά, Περιοδικό Τροπαιοφόρος, Έκδοση Μητροπολιτικού Αγίου Γεωργίου Παραλιμνίου (Νοέμβριος 2011)

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.