Κυριακὴ Τελώνου καὶ Φαρισαίου σήμερα, ἀδελφοί μου. Ἀρχίζει ἡ ψυχωφελὴς περίοδος τοῦ Τριωδίου καὶ ἀνοίγει κατανυκτικὸ βιβλίο ἱερῶν ἀκολουθιῶν μὲ ὑπέροχους ὕμνους καὶ προσευχὲς ποὺ ἔχουν στόχο νὰ μᾶς διδάξουν ἔνθεα καὶ μὲ μετάνοια νὰ ἑορτάσουμε τὸ ἀναμενόμενο μεγάλο γεγονός, τὸ Πάσχα, δηλαδὴ τὴν μετάβασή μας ἀπὸ τὰ παρόντα στὰ τοῦ οὐρανοῦ. Δὲν εἶναι ἡ περίοδος τοῦ Τριωδίου περίοδος φαγητῶν, ποτῶν «διασκεδάσεων», κραιπάλης καὶ καρναβαλιῶν. Τριώδιο σημαίνει πνευματικὴ περισυλλογή, μετάνοια, ταπείνωση, κατάνυξη, προσευχή, πνευματικὴ καλλιέργεια.

Τὴν πρώτη Κυριακὴ τοῦ Τριωδίου, δηλαδὴ τὴν σημερινή, διαβάζεται στοὺς ναοὺς ἡ σχετικὴ παραβολὴ τοῦ Τελώνου καὶ Φαρισαίου καὶ ἀπὸ αὐτὴ διδασκόμεθα πῶς πρέπει νὰ συνομιλοῦμε διὰ τῆς προσευχῆς μὲ τὸν Θεὸ καὶ δημιουργό μας. «Μὴ προσευξώμεθα Φαρισαϊκῶς, ἀδελφοί· ὁ γὰρ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται». Ἡ ἀτμόσφαιρα τῆς προσευχῆς εἶναι ἡ πιὸ κατάλληλη, γιὰ νὰ ἀποκαλυφθοῦν οἱ ἐσωτερικὲς διαθέσεις τῶν ἀνθρώπων. Στὴν προσευχὴ παρουσιάζεται ἡ πνευματικὴ κατάσταση τῶν ἀνθρώπων, γι᾿ αὐτὸ δὲν εἶναι τυχαῖο τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Κύριος, γιὰ νὰ ἐκφράση τὴν ἀντίθεση μεταξὺ τοῦ Φαρισαίου καὶ τοῦ Τελώνου τοὺς παρουσίασε στὴν ὥρα τῆς προσευχῆς.

«Δύο ἄνθρωποι ἀνέβησαν εἰς τὸ ἱερὸν προσεύξασθαι». Δύο ἄνθρωποι, δύο κόσμοι. Δύο ἄνθρωποι ἀντιπροσωπευτικοὶ τῶν δύο τάξεων τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν δύο πνευματικῶν κόσμων. Ὁ Φαρισαῖος καὶ ὁ Τελώνης. Ὁ Φαρισαῖος, ποὺ νόμιζε τὸν ἑαυτό του δίκαιο καὶ ἐθεωρεῖτο ἀπὸ τοὺς ἄλλους δίκαιος, γιατί τηροῦσε τὶς ἐντολὲς τοῦ Μωσαϊκοῦ Νόμου, γιατί ἔκανε ἔργα νομικῆς δικαιοσύνης, ἀλλὰ ἐστερεῖτο ταπεινώσεως. Μὲ τὸν τρόπο ποὺ προσευχόταν, ἔδειξε πὼς ζοῦσε μία δαιμονιώδη «πνευματικότητα», μιὰ διεστραμμένη πνευματικὴ κατάσταση ποὺ ἦταν χωρὶς λύτρωση. Ἑρμηνεύοντας σχετικὰ ὁ Μ. Βασίλειος λέει γιὰ τὸν Φαρισαῖο καὶ τὴν προσευχὴ του πρὸς τὸν Θεό: «Ἐγώ, Θεέ μου, γιὰ Σένα εἶμαι ὁ μόνος θησαυρὸς τῆς ἀρετῆς. Θὰ ἦταν ἔρημη ἀπὸ δικαιοσύνη ἡ γῆ, ἂν δὲν πατοῦσα ἐγὼ πάνω της». Εἶναι ἀνόητος ὁ ἀθεόφοβος. Δὲν πῆγε στὸν Ναὸ γιὰ προσευχὴ ἀλλὰ μόνο γιὰ ἐπίδειξη. Στάθηκε στὴν πιὸ κεντρικὴ θέση τοῦ Ναοῦ καὶ ἄρχισε νὰ αὐτολιβανίζεται. Νὰ αὐτοεπαινεῖται. Ξεχνᾶ ὅμως πὼς ὅ,τι καλὸ ἔχουμε καὶ ὅ,τι καλὸ κάνουμε, ἀποτελοῦν «καρπὸ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος» (Γαλ. 5, 23). Ἐπίκαιρος ὅσο ποτὲ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος λέγοντας: «Χάριτι Θεοῦ εἰμὶ ὃ εἰμί» (Α΄ Κορ. 15, 10) καὶ πάλι: «Τὰ πάντα δύναμαι διὰ τοῦ ἐνδυναμοῦντος με Χριστοῦ» (Φιλιπ. 4, 13). Ἀλλὰ καὶ ὁ προφήτης Δαυῒδ ἀποδίδει στὸ Θεὸ τὴν δύναμη καὶ τὴν χάρη μὲ τὰ ὁποῖα ὁ ἄνθρωπος κάμνει τὸ καλὸ καὶ κατορθώνει νὰ οἰκοδομήση τὴν ἀρετή. «Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον εἰς μάτην ἐκοποίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες…Ἐὰν μὴ Κύριος φυλάξῃ πόλιν εἰς μάτην ἠγρύπνησεν ὁ φυλάσσσων» (Ψαλμ. 126).

Πόσο διαφορετικὸς ὅμως ἦταν ὁ δεύτερος. Ταπεινὴ ψυχή. Στάθηκε σὲ μία γωνιὰ καὶ ἐκεῖ ὅλο συντριβὴ καὶ μετάνοια γιὰ τὶς ἀπροσεξίες τῆς ζωῆς του παρακαλοῦσε τὸν Θεὸ καὶ ἔλεγε: «Ὁ Θεὸς ἱλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ» δείχνοντας ἔτσι τὴν πνευματική του διαύγεια καὶ ὑγεία γι᾿ αὐτὸ «κατέβη δεδικαιωμένος». Ὅσο κανεὶς ἐπιδιώκει τὴν αὐτοδικαίωση, τόσο καὶ ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὴν λύτρωση. Ὅσο κανεὶς θεωρεῖ, εἰλικρινὰ ὅμως, τὸν ἑαυτό του ἀνάξιο τοῦ θείου ἐλέους, τόσο γίνεται δέκτης τῆς θείας δωρεᾶς. Ἡ αὐτομεμψία εἶναι «ἀφανὴς προκοπή». Αὐτὴ «ἡ ἀφανὴς προκοπή» ἐκφράζεται μὲ τὴν ταπείνωση τοῦ Τελώνη: ὁ ὁποῖος «μακρόθεν ἑστὼς οὐκ ἤθελε, οὐδὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς εἰς τὸν οὐρανὸν ἐπάραι ἀλλ᾿ ἔτυπτεν τὸ στῆθος αὐτοῦ λέγων· ὁ Θεὸς ἱλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ».

Ἀδελφοί, «ἄνθρωποι δύο ἀνέβησαν εἰς τὸ Ἱερὸν προσεύξασθαι». Δύο τύποι ἀνθρώπων. Προσωποποιήσεις τῆς ταπείνωσης καὶ τῆς ὑπερηφάνειας, τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς κακίας, τῆς εἰλικρίνειας καὶ τῆς ὑποκρισίας, τῆς αὐτογνωσίας καὶ τῆς ἀγνωσίας, τῆς μετανοίας καὶ τῆς πώρωσης, τῆς εὐσεβείας καὶ τῆς ἀσεβείας. Ὁ ἕνας ταπεινώθηκε, γιατί ὕψωσε τὸν ἑαυτό του. Ὁ ἄλλος ὑψώθηκε, γιατί τὸν ταπείνωσε. Ὁ Φαρισαῖος δικαίωσε τὸν ἑαυτό του, ἀλλὰ τὸν καταδίκασε ὁ Θεός. Ὁ Τελώνης καταδίκασε τὸν ἑαυτό του, ἀλλὰ τὸν δικαίωσε ὁ Θεός. Ὁ πρῶτος εἶπε λόγια πολλά, μὰ δὲν τὰ ἄκουσε ὁ Θεός. Ὁ δεύτερος εἶπε ἐλάχιστες λέξεις, ὁ Θεὸς ὅμως τὶς ἄκουσε καὶ τὶς δέχτηκε. Ἂν ἡ ταπείνωση εἶναι βασίλισσα τῶν ἀρετῶν, ἡ ὑπερηφάνεια εἶναι βδέλυγμα καὶ κατάρα. Βέβαια σήμερα, ἐποχὴ ἑωσφορικῆς ὑπερηφανείας, ἐποχὴ ὅπου ὁ «ὑπεράνθρωπος εἶναι πρότυπο γιὰ κάποιους, σὲ ἐποχὴ ποὺ ὅλοι θεωροῦμε τοὺς ἑαυτούς μας σὰν ἐκπροσώπους τῆς σοφίας, τοῦ ἀλαθήτου, τῆς παντογνωσίας καὶ μόνο ἡ λέξις «ταπεινοφροσύνη» ἀκούεται σὰν κάτι παράξενο καὶ ἄγνωστο, ἀφοῦ ταπεινοφροσύνη σημαίνει συνεσταλμένο ἦθος, ἐπίγνωση τοῦ τί εἴμεθα. Σημαίνει ταπεινὸ φρόνημα, αὐτογνωσία τῆς ἁμαρτωλότητός μας· εἶναι ἀφανὴς προκοπή».
Ἀρχιμ. Ν. Κ.

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Ν. Ιωνίας Γαβριήλ: «Να μιμηθούμε την ταπεινότητα της Παναγίας μας για να κοινωνήσουμε αξίως το Σώμα και το Αίμα...

«Τίμιος ὡς ἀληθῶς ὁ θάνατος τῶν ὁσίων Κυρίου τοῦ Θεοῦ τῶν δυνάμεων∙ ὑπέρτιμος τῆς τοῦ Θεοῦ μητρός ἡ μετάστασις. Νῦν οὐρανοί εὐφραινέσθωσαν∙ νῦν ἀγαλλιάσθω...

Αποφάσεις της Αγίας και Ιεράς Συνόδου του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων

Τήν Τρίτην, 29ην Ἰουλίου/ 11ην Αὐγούστου 2020, συνῆλθεν ἡ Ἁγία καί Ἱερά Σύνοδος τοῦ Πατριαρχείου Ἱεροσολύμων εἰς κανονικήν Συνεδρίαν καί ἐν τηλεδιασκέψει τῶν ἐν Ἰορδανίᾳ Συνοδικῶν...

H Ακολουθία του Μεγάλου Παρακλητικού Κανόνα στον Πεντάλοφο

Την Τρίτη 11 Αυγούστου 2020, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ.Βαρνάβας χοροστάτησε στην Ακολουθία του Μεγάλου Παρακλητικού Κανόνα που έψαλαν μελωδικά οι κυρίες...

Η Παράκληση της Παναγίας στον Ιερό Ναό Αγίας Αικατερίνης Λαρίσης

Στην ακολουθία του Εσπερινού και ακολούθως, της Ιεράς Παρακλήσεως προς τιμήν της Υπεραγίας Θεοτόκου χοροστάτησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος, στον...

Την Μεγάλη Παράκληση τέλεσε ο Μητρ. Σύρου στην Ερμούπολη

Ο Σεβασμιώτατος κ. Δωρόθεος Β’ προέστη απόψε της Ακολουθίας του Μεγάλου Παρακλητικού Κανόνος στον Ιερό Ναό των Παμμεγίστων Ταξιαρχών Ερμουπόλεως, με τη συμμετοχή του...

Ἀγρυπνοῦμε δεόμενοι στὴν Παναγία γιὰ τὴν σκέπη τοῦ κόσμου

 «Ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος καί ὁ κόσμος» Ἀγαπητοί μου Χριστιανοί,  -Α- Ἰδού, ὅτι ἡ Παναγία μᾶς συγκεντρώνει εἰς τήν ἑορτήν τῆς Κοιμήσεώς Της. Ἐκοιμήθη ἡ Θεοτόκος καί ἔφυγε...

Η εορτή του Αγίου Ιωάννου Χοζεβίτου του νέου στα Ιεροσόλυμα

Τήν Δευτέραν, 28ην Ἰουλίου/ 10ην Αὐγούστου 2020, ἑωρτάσθη ὑπό τοῦ Πατριαρχείου ἡ μνήμη τοῦ ὁσίου Ἰωάννου τοῦ νέου Χοζεβίτου εἰς τήν Ἱεράν Μονήν τοῦ Χοζεβᾶ, κειμένην...

Φθιώτιδος: «Δεν χρειάζεται να επενδύουμε, ούτε να χτίζουμε καριέρες πάνω στον κορωνοϊό»

«Το πρόβλημα δεν είναι αν τα μέτρα θα είναι αυστηρά ή δεν θα είναι αυστηρά, το θέμα είναι αν τα μέτρα θα τηρούνται. Δεν...

Η εορτή της Αναμνήσεως του Θαύματος Αγίου Σπυρίδωνος στην Ι.Μ. Καρυστίας

Την Τρίτη 11 Αυγούστου 2020, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Καρυστίας και Σκύρου κ. Σεραφείμ, μετέβη στην Ενορία των Θαρρουνίων Δήμου Κύμης - Αλιβερίου, και συγκεκριμένα...

Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας: Οι νέοι μας είναι η ελπίδα μας για το μέλλον

Η σημερινή ημέρα είναι αφιερωμένη στους νέους ανθρώπους, στο πιο ενεργό και πιο δημιουργικό κύτταρο κάθε κοινωνίας, στο πιο όμορφο και πιο ευωδιαστό άνθος...

Ο Μητροπολίτης Χαλκίδος στην Ιερά Μονή Οσίου Νικολάου του Σικελιώτου

Την Τρίτη 11 Αυγούστου 2020 ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Χαλκίδος κ. Χρυσόστομος, συνοδευόμενος από τον Πρωτοσύγκελλό του Αρχιμ. Νικόδημο Ευσταθίου και τον Οικον. Αναστάσιο Χρήστου-Προϊστάμενο...

Θεομητορικό Ὁδοιπορικό

Μητροπολίτου Φαναρίου Ἀγαθαγγέλου, Γενικοῦ Διευθυντοῦ Ἀποστολικῆς Διακονίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος Ἀπό τά ὀνόματα καί μόνο πού ἔδωσε ὁ λαός μας στήν Παναγία, καί πού μέ αυτά...

Δωρεά Θαυματουργού Εικόνος Αγίου Σπυρίδωνος εκ Νεαπόλεως Μ. Ασίας στην Ι.Μ. Νέας Ιωνίας

Στην ευλογημένη και θεάρεστη προσφορά της παλαιάς ιστορικής θαυματουργού Εικόνος του Αγίου ενδόξου Πατρός ημών Σπυρίδωνα Επισκόπου Τριμυθούντος του θαυματουργού προέβη η οικογένεια Κωνσταντίνου...

Υποδοχή I. Eικόνος της Παναγίας «Καναλιωτίσσης» στην Τ.Κ. Καναλίων

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος  κ. Τιμόθεος, την Κυριακή 9 Αυγούστου 2020 στις 11:00΄π.μ., υποδέχθηκε την ιερά εικόνα της Παναγίας «Καναλιωτίσσης» στην Τ.Κ. Καναλίων στη θέση...

Υποδοχή Ι. Εικόνος Παναγίας Γλυκοφιλούσης – Ελεούσης στην Τ.Κ. Λοξάδας

Η τοπική κοινότητα της Λοξάδας υποδέχθηκε, όπως κάθε χρόνο, στον προαύλιο χώρο του Ιερού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου την ιερά εικόνα της Παναγίας Γλυκοφιλούσης...